Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англиядан шыққан жылқы тұқымы – жылқы тұқымы.
Breed of horse that originated in England
a breed of horse
Кливленд шығанағы – 17 ғасырда Англияда пайда болған жылқы тұқымы, оның түсі және Йоркширдің Кливленд аймағынан алған атын білдіреді. Бұл жақсы дамыған, бірақ денесіне шаққанда аяқтары қысқа мықты жылқы. Жылқылар әрқашан құрғақ түстес болады, бірақ кейбір тұқымдық желілерге ақша түсті жүндер тән. Бұл Англиядағы ең көне жылқы тұқымы. Тұқымның ата-тегі орта ғасырларда жүкті аттар ретінде пайдаланылды, сол кезде олар "Чепмен аттары" деген атқа ие болды. Бұл жүкті аттар андалузиялық және барб қандарымен, кейін араб және таза қанды жылқылармен будандастырылып, бүгінгі Кливленд шығанағын құрады. Жылдар өте келе, тұқым жеңілдеп, көбінесе арба және мінетін аттар ретінде қолданыла бастады. Кливленд шығанағының танымалдылығы 19 ғасырдың басында АҚШ-қа алғаш әкелінгеннен бері өзгере берді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін популяциясы азайып кеткеніне қарамастан, 1970 жылдан бері тұқымның танымалдылығы қайта жанданып, 2006 жылы әлемде 550-ге жуық жылқы болды. Олар тарихы бойы британдық корольдік отбасының қамқорлығында болды және бүгінге дейін корольдік шерулерде арбаларды тарту үшін қолданылады. Бұл тұқым бірнеше жылы қанды және жұмыс аттары тұқымдарын дамытуға және жақсартуға да пайдаланылды. Бүгінде олар шаруашылық жұмыстарына, арба жүргізуге, сондай-ақ міне кібіртіп жұмыс істеуге қолданылады. Олар түлкі аулау және конкурда секіруге, таза қанды немесе таза қанды жылқылармен будандастырылғанда ерекше танымал. Кливленд шығанағы – сирек кездесетін тұқым, және Ұлыбританиядағы Rare Breeds Survival Trust және АҚШ-тағы Livestock Conservancy оның популяциясының жоғалу қаупінде екенін мәлімдейді.
The Cleveland Bay is a breed of horse that originated in England during the 17th century, named after its colouring and the Cleveland district of Yorkshire. It is a well muscled horse, with legs that are strong but short in relation to the body. The horses are always bay in colour, although a few light hairs in the mane and tail are characteristic of some breed lines. It is the oldest established horse breed in England. The ancestors of the breed were developed during the Middle Ages for use as pack horses, when they gained their nickname of "Chapman Horses". These pack horses were cross bred with Andalusian and Barb blood, and later with Arabians and Thoroughbreds, to create the Cleveland Bay of today. Over the years, the breed became lighter in frame as they were employed more as carriage and riding horses. The popularity of the Cleveland Bay has greatly fluctuated since it was first imported to the United States in the early nineteenth century. Despite serious declines in the population after the Second World War, the breed has experienced a resurgence in popularity since the 1970s, although only around 550 horses existed worldwide as of 2006. They have been patronized by members of the British Royal Family throughout their history, and they are still used to pull carriages in royal processions today. The breed has also been used to develop and improve several warmblood and draught horse breeds. Today they are used for farm work and driving, as well as under saddle work. They are particularly popular for fox hunting and show jumping, both pure blooded and when crossed with Thoroughbreds. The Cleveland Bay is a rare breed, and both the United Kingdom based Rare Breeds Survival Trust and the United States based Livestock Conservancy consider the population to be at critical limits for extinction.
Сипаттамалары
Кливленд шығанағы әдетте аралығында тұрады және әрқашан шығанақ түсті болады. Асыл тұқымды өсірушілер ең көп ұнататыны – ашық түсті (қалыптыдан қызғылт реңді) шығанақтар, одан кейін қараңғы шығанақ, қоңыр және ақшыл шығанақтар келеді. Бұл шығанақ түсінің жарық реңктерін бағалау бастапқыда ресми тұқым стандартында көрсетілген, бірақ кейіннен бұл талап алынып тасталды. Тұқымның кейбір желілерінде, шашы мен құйрығындағы ақшыл, сұр түсті шаштар таза қанды екенін көрсетеді. Алқызыл жұлдызды қоспағанда, ақ дақтар жылқыны асыл тұқымдық кітапқа қабылдауға болмайды. Жылқының төменгі аяқтарының және тізе, қоян-қолдарының толық қара болуы қажет. Егер аяқтары тізеден төмен қызыл болса, бұл түс кемшілігі деп есептеледі, бірақ жылқыны тіркеуден шығармайды. Тұқымда кездесетін сирек қызыл аяқтар, тарихтың белгілі бір кезеңдерінде Кливленд шығанағы мен Йоркшир атты жаттықтырушы жылқыларына шағылыстырылған қаштаң айғырлардан тараған деп саналады. Түстердің біркелкілігі ынталандырылады, себебі бұл үйлесімді аттардан команда құруды және жұптастыруды жеңілдетеді. Тұқымды жаңадан дамытқан кезде жылқылардың көпшілігінде қарсы көлеңкелі жолақ болған, бірақ олар XVIII ғасырдың кросс-бридингі кезінде жоғалып кетті. Бұл тұқымның басы үлкен, профилі сәл дөңгелек, мойны ұзын және жақсы дамыған. Қайырықтары жақсы бұлшықетті, сондықтан олар көрінбейді, кеудесі кең және терең, иықтары бұлшықетті және еңіс, ал крупы сәл еңіскек. Аяқтары денесіне қарағанда қысқа, бірақ мықты және жақсы бұлшықетті. Аяқтарында қауырсын аз немесе мүлдем жоқ, себебі тұқым туған жерінің ауыр сазды топырағында жұмыс істеу үшін дамытылған, онда ауыр қауырсын аурулардың көбеюіне әкелді. Олар шыдамды, ұзақ өмір сүретін және мінезі жайлы аттар. ХХ ғасырдың басында британдық Кливленд шығанағы қоғамы байқаулар үшін тұқым стандартын шығарғанда, жылқының қозғалысына қатысты бөлім қосылды, әсіресе жүгіру кезіндегі қажетті әрекеттер сипатталды. Бұл, әсіресе, әскери әлеуеті аттарды бағалауда маңызды фактор болып саналатынына және артиллериялық ат үшін жақсы жүгіру қажет болғандықтан қосылды. Сондай-ақ, жүгіруде үлкен әрекет ететін тұқымдардың секіруге де қабілетті екендігі ескерілді. Қажетті сипаттамалардың үйлесімі тұқымның шоу-саңғышыларды, жарыс аттарын және тік жарлы аттарды (әсіресе таза қандылармен шағылыстырылғанда) өсіруге қолайлы екенін білдіреді. Белгілі бір шарттарда жартылай қанды аттарды тіркеуге болады. Кем дегенде бір ата-анасы бар ат Ұлыбританияның тұқымдық кітабына тіркелуі мүмкін. Австралиялық қоғам жартылай қанды аттарды Sporthorses деп атайды; оларға кем дегенде 25% Кливленд шығанағының қаны қажет.
The Cleveland Bay generally stands between , and is always bay in colour. Bright bay horses (bays with a more reddish tint than normal) are the most preferred by breeders, followed by ordinary bay, dark bay and then light bay. This preference for brighter shades of bay was originally stated in the official breed standard, although this stipulation has since been removed. In some bloodlines of the breed, light, grayish hairs in the mane and tail are known as a characteristic of pure blood. White markings, except for a small star on the forehead, render the horse inadmissible to the stud book. Horses are expected to have complete black points, including completely black lower legs. Legs that are red below the knees and hocks are considered faulty in colour, although they do not disqualify a horse from registration. The occasional red legs that appear in the breed are thought to come from chestnut Thoroughbred stallions that were crossed into Cleveland Bay and Yorkshire Coach Horse bloodlines at some points in the history of both breeds. The uniformity in colour is encouraged as it makes creating matching driving teams and pairs very easy. When the breed was first developed, the horses almost always had a countershaded dorsal stripe, but these disappeared with the outcrossings of the eighteenth century. The breed has a large head, slightly convex profile, and a long, well muscled neck. The withers are well muscled, which often makes them less pronounced, the chest is broad and deep, the shoulders are muscular and sloping, and the croup slightly sloping. The legs are short in relation to the body, but strong and well muscled. The legs have little or no feather, as the breed was developed partially for working in the heavy clay soils of its native country, where heavy feather led to increased disease prevalence. They are hardy and long lived horses, and docile in temperament. In the early twentieth century, when a breed standard was issued by the British Cleveland Bay Society for use in judging shows, a section was added on the movement of the horses, describing the desired action, especially at the trot. This was included in part because military potential was still considered a factor in evaluating harness horses and a good trot was necessary for an artillery horse. It was also evaluated because breeds with large action at the trot often also have a potential for jumping. The combination of desired characteristics means that the breed is useful for breeding show jumpers, eventers and steeplechasers (the latter especially when crossed with Thoroughbreds). Part bred horses can be registered under certain conditions. A horse with at least one grandparent may be registered in the UK stud book. The Australasian society refers to part breds as Sporthorses; they require at least 25% Cleveland Bay blood.
Қолданылуы
Кливленд Бей – универсалды ат, ол бүгінге дейін көптеген жұмыстарда қолданылады, оның ішінде көлік жүргізу және шаруашылық жұмыстары да бар. Бұл аттар ауыр аңшылар ретінде пайдаланылады, себебі олар күшті және үлкен кедергілер мен ауыр сазды топырақтан бір күндік аң ауру үшін адам салмағын көтере алады. Таза қанды аттармен будандастырылғанда, олардың ұрпақтары жеңіл және жылдам болады, бірақ әлі де мықты және сүйектері ауыр болады. XIX ғасырдың ортасында спорттық секіру жаңадан басталып келгенде, Кливленд Бей аттары алғашқы жұлдыздардың қатарында болды. Екі бие, Стар және Фанни Дрейп, ең үздік нәтижелер көрсеткендердің ішінде болды. Фанни Дрейптің үстінде отырған шабандозбен 2 метрлік тас қабырғадан және қолмен басқарылғанда 2 метрлік жоғары тіреуден секіріп өткені мәлім. 2006 жылы Кливленд Бей тұқымды атан, Трегойд Джернимен, Breyer Animal Creations компаниясы жаңа жылқы фигурасының үлгісі ретінде пайдаланды және ол сол жылы өткен Breyer модельдік жылқы фестиваліне қатысты. Сыртқы түрі жағынан ең жақын тұқым – ирландтық драфт, бірақ олардың тегі мүлдем басқа.
The Cleveland Bay is a versatile horse and is still used today for many tasks, including driving and farmwork. The horses are used as heavy hunters, as they are powerful and able to carry a man weighing for a full day of hunting over large obstacles and through heavy clay. When crossed with Thoroughbreds, the resulting progeny are lighter and faster, but still strong and heavy of bone. When show jumping was first beginning as a sport during the mid nineteenth century, Cleveland Bays were among the initial stars. Two mares, Star and Fanny Drape, were two of the top performers. Fanny Drape was known to have cleared a 6 feet (2 m) stone wall with a rider on her back, and a 7.5 feet (2 m) bar while being jumped in hand. In 2006, a Cleveland Bay stallion named Tregoyd Journeyman was used as a model for a new horse figure by Breyer Animal Creations, and the stallion participated in that year's Breyer model horse festival. The closest breed in type, although completely unrelated, is the Irish Draught.
Даму
Кливленд шығанағының ата-бабаларының ең алғашқы шаруашылығы ағылшын шіркеулері мен монастырьларында, Англияның солтүстік-шығысындағы аббатханалар мен монастырьлар арасындағы сауда тауарларын тасымалдауға қажетті жүк аттарын өсіру үшін жүзеге асырылды. Тұқымдық кітап 1889 жылы жарық көрді, бірақ 1860 жылға дейін өмір сүрген жылқылар да тіркелді. Ең алғашқы тіркелген жылқылардың сипаттамаларына сүйенсек, тіркелген «Кливленд шығанақтарының» көптегені шын мәнінде Йоркшир көліктік жылқылары болған болуы мүмкін; алайда, барлығы Кливленд ретінде тіркелді және бүгінгі күні осы атаумен танымал. 1907 жылға қарай қауымдастыққа 2000-нан астам жылқы тіркелді. Бұл жылқыларға Буффало Билл Коди қызығушылық танытты, ол «Жай батыс шоуында» төрт Кливленд шығанағы атты жылқысын айдап жүрді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін олардың саны азайды, бұл үдеріс жылдамдады; 1960 жылы Соғыс министрлігі жылқыларға берілетін сыйлықтарды тоқтатты, көптеген шаруалар жылқы өсіруді доғарды. 1962 жылы Ұлыбританияда тек төрт таза тұқымды жылқы қалды. Елизавета II тұқымды құтқару үшін Малгрейв Супрем атты жылқыны сатып алды, оны АҚШ-қа сатуға дайын тұрған еді. Бұл жылқы таза және жартылай таза тұқымды бияздармен шағылыстырылды, нәтижесінде 15 жыл ішінде Ұлыбританияда 36 таза тұқымды жылқы өсірілді. Елизавета II 1977 жылдан бастап Қоғамның меценаты болды және 1984 жылы Қоғамның 100 жылдық мерейтойында оның президенті болды. 1960 және 1970 жылдары тұқымға қызығушылық артып, жартылай таза Кливленд шығанақтары, әсіресе аңшылар мен секірушілер ретінде қолдану үшін сұранысқа ие болды. 1964 жылы Токио Олимпиадасында Кливленд шығанағы мен торабының буданынан алынған жылқы көрсетуде жарысты. 1968 жылғы Мексика қаласындағы Олимпиада ойындарында жартылай таза Кливленд шығанағы британдық Олимпиада командасы үшін көрсетуде жарысқа түсті, ал үшіншісі 1976 жылғы Монреаль Олимпиадасында Канаданың көрсету командасының резервтік жылқысы болды. 1960 және 1970 жылдары жылқылар көптеген елдерге экспортталды. Жапония, АҚШ және Австралия Англиядан жылқы импорттауды жалғастырды, ал Жаңа Зеландияда Кливленд шығанақтары мен жергілікті бияздардың буданынан алынған жылқылар мал және қой шаруашылықтарында сұранысқа ие болды. Кливленд шығанағы жылқы қоғамы жартылай таза жылқылардың жеке тізімін жүргізеді. ХХ ғасырдың соңында тұқым АҚШ жұртшылығының назарына қайта оралды, 1985 жылы АҚШ қауымдастығы қайта жандандырылды және Солтүстік Америка Кливленд шығанағы қоғамы деп аталды. АҚШ-тың мал тұқымдарын сақтау қоры олардың жағдайын сынды деп санайды, ал Ұлыбританияның сирек тұқымдарды сақтау қоры да олардың жағдайын сынды деп санайды, бүкіл әлемде 300-ден аз тұқымдық бияздар тіркелген. Equus Survival Trust та тұқымның саны өте аз деп санайды, яғни әлемде 100 мен 300 арасында тұқымдық бияздар қалған. АҚШ пен Канадада 135 таза тұқымды жылқы тіркелген.
The earliest breeding of the ancestors of the Cleveland Bay was done in large part by English churches and monasteries, to meet a need for pack horses to carry trade goods between abbeys and monasteries in northeast England. and the stud book began publication in 1889, although horses were registered who had lived as far back as 1860. Judging from the descriptions of the earliest registered horses, it is possible that many of the "Cleveland Bays" registered were actually Yorkshire Coach Horses; however, all were registered as Clevelands, and that is what they are known as today. Over 2,000 horses were registered with the association by 1907. The horses were of interest to Buffalo Bill Cody, who drove four Cleveland Bay stallions in his Wild West Show. The decline continued, quickening after the Second World War; in 1960 the War Office stopped offering premiums on stallions, and many breeders discontinued breeding. By 1962, only four purebred stallions were present in the UK. Queen Elizabeth II saved the breed by purchasing Mulgrave Supreme, a stallion that was about to be sold to a buyer in the United States. The stallion was bred to pure and part bred mares, and within 15 years there were 36 purebred stallions in the UK. Elizabeth II was a patron of the Society from 1977, and during the Society's centenary year of 1984 she acted as its president. In the late 1960s and 1970s, interest in the breed increased, and part bred Cleveland Bays were in demand for use as riding horses, especially for use as hunters and jumpers. In 1964, a Cleveland Bay/Thoroughbred cross competed in show jumping in the Tokyo Olympics. Another half bred Cleveland Bay competed for the British Olympic team in show jumping at the 1968 Mexico City Olympics, while a third was a reserve mount for the Canadian show jumping team at the 1976 Montreal Olympics. In the late 1960s and '70s, horses continued to be exported to many countries. Japan, the United States and Australia have continued to import the horses from England, and in New Zealand crosses between Cleveland Bays and native mares were in demand on cattle and sheep stations. The Cleveland Bay Horse Society keeps a separate register for part bred horses. In the late twentieth century, the breed again gained the attention of the United States public, and in 1985 the US association was reactivated, renamed the Cleveland Bay Society of North America. The US American Livestock Breeds Conservancy considers their status to be critical, The UK Rare Breeds Survival Trust also considers their status to be critical, with less than 300 breeding females registered worldwide. The Equus Survival Trust also considers the breed population to be at critical levels, meaning there are between 100 and 300 breeding females left in the world. About 135 purebred horses are registered in the US and Canada.
Басқа тұқымдарға әсері
Олденбург тұқымын жасау үшін Кливленд шығанағы қолданылды, себебі оның қайраттылығы, күші және секіру қабілеті жоғары болды. Бұл тұқым Холштейн және Гановер тұқымдарын жасау мен жақсарту үшін де пайдаланылды. XVIII ғасырдың соңында Кливленд шығанағы тазақан жылқылармен будандастыру арқылы аз ғасыр өмір сүрген Йоркшир атты қосымша жылқысын жасауға қолданылды. Бұл Йоркширлер негізінен пошта және жолаушылар көліктерін тарту үшін қолданылды, сондықтан олар осылай аталды. Кейбір адамдар оны "Жаңа Кливленд шығанағы" деп атаса, шетелдіктер көбінесе екі тұқымды ажырата алмайтын еді, және Еуропалық ат қосымша жылқылардың тізімінде Кливленд шығанағы деп тіркелген көптеген жылқылар іс жүзінде Йоркшир атты қосымша жылқылары болды. XIX ғасырда Кливленд шығанағы француз және бельгиялық жұмыс аттарымен будандастырылып, Владимир ауыр жұмыс ат тұқымын жасады – бұл ресейлік тұқым елдің ауыр жұмыс аттарына деген қажеттілігін қанағаттандыру үшін шығарылды.
The Cleveland Bay was used in the creation of the Oldenburg breed, because of its stamina, strength, and jumping ability. The breed was also used to create and improve the Holstein and Hanoverian breeds. In the late eighteenth century, the Cleveland Bay was used to create the short lived Yorkshire Coach Horse through crosses with Thoroughbreds. These Yorkshires were used mainly to pull mail and passenger coaches, hence their name. Called by some the "New Cleveland Bay", foreigners often could not distinguish between the two breeds, and many horses registered as Cleveland Bays in European coach horse studbooks were actually Yorkshire Coach Horses. In the nineteenth century, the Cleveland Bay was crossed with French and Belgian draught horses to create the Vladimir Heavy Draft, a Russian breed developed to fill that country's need for a heavy draught breed.