Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жылқы тұқымы
Breed of horse
the cross country equestrianism jump
Тракехнер – бастапқыда Шығыс Пруссияның Тракехнен қаласындағы мемлекеттік жылқы шаруашылығында дамытылған жеңіл жылы қанды жылқы тұқымы, осы қаланың атымен аталған. Hauptgestüt Trakehnen [de] 1731 жылы құрылып, 1944 жылға дейін жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан Шығыс Пруссия Ресейге қосылып, шаруашылық орналасқан қала Ясная Поляна деп аталды. Тракехнерлердің бойы әдетте ... (көрсетілмеген). Олар кез келген түсте болуы мүмкін, ең көп кездесетін түстер – құрғақ, сұр, кестенді және қара, бірақ тұқымға роан және тобиано пинто жылқылары да кіреді. Тракехнер – жылы қанды жылқылардың ең жеңіл және тазартылған тұқымы, себебі оның тұқымдық кітабы тек Тракехнерлерді, сондай-ақ таңдалған толыққанды тұқымдық, англо-араб, Шагья және араб жылқыларын қабылдайды.
Trakehner is a light warmblood breed of horse, originally developed at the East Prussian state stud farm in the town of Trakehnen from which the breed takes its name. The Hauptgestüt Trakehnen [de] was established in 1731 and operated until 1944, when the fighting of World War II led to the annexing of East Prussia by Russia, and the town containing the stud renamed as Yasnaya Polyana. The Trakehner typically stands between They can be any color, with bay, gray, chestnut and black being the most common, though the breed also includes few roan and tobiano pinto horses. It is considered to be the lightest and most refined of the warmbloods, due to its closed stud book which allows entry of only Trakehner, as well as few selected Thoroughbred, Anglo Arabian, Shagya and Arabian bloodlines.
Сипаттамалары
Тракхнер тұқымының тазақандылығының арқасында, бұл жылқы тікбұрышты дене бітімімен, ұзын, еңкейген иығымен, жақсы дамыған артқы жағымен, қысқа аяқ сүйектерімен және орташа ұзындықта, қалың және дұрыс орналасқан мойнымен ерекшеленеді. Басы әдетте нәзік пішіндес, тұмсығы тар, ал маңдайы кең болады. Ол "аспаздық және серпілісті" қозғалысқа толы, ерекше "жұмсақ тротымен" танымал. Тракхнердің арқасы мықты, орташа ұзындықта және күшті артқы жағы бар. Тракхнерлер епті, оңай жаттықтырылатын, жоғары төзімділікке ие, ал кейбіреулері басқа жылы қанды тұқымдарға қарағанда көбірек шарқыратқыш. Таза қандық желісінің сақталуының нәтижесінде Тракхнерлер тұқымдық белгілерін сақтайды, бұл оларды басқа жылы қанды жылқыларды жақсарту үшін құнды етеді.
Owing to its Thoroughbred ancestry, the Trakehner is of rectangular build, with a long sloping shoulder, good hindquarters, short cannons, and a medium long, crested and well set neck. The head is often finely chiseled, narrow at the muzzle, with a broad forehead. It is known for its "floating trot" – full of impulsion and suspension. The Trakehner possesses a strong, medium length back and powerful hindquarters. Trakehners are athletic and trainable, with good endurance, while some are more spirited than horses of other warmblood breeds. Trakehners breed true to type, due to the purity of the bloodlines, making it valuable for upgrading other warmbloods.
Тарих
Ежелгі прус және басқа да Балтық халықтары, мысалы литвалықтар, ерте орта ғасырларда күшті аттарымен және атты әскерлерімен белгілі болды. 13 ғасырдағы Пруссия крест жорығы кезінде Ежелгі Пруссияны бағындырған Тевтон орденінің салт аттылары Ежелгі Пруссия атын Швайкенпферд деп атады, ол кішкентай, алғашқы жылқы болды. 14 ғасырдан бастап рыцарьлар оны әскери аттарды өсіру үшін пайдаланды, ал Швайкенпфердтің ұрпақтары кейін Мазовия және Остзидлунг шаруаларының жеңіл шаруашылық жұмыстарына қолданылды. 16 және 17 ғасырларда Пруссия герцогтығының, Бранденбургтың және Корольдік Пруссияның халқы Польша-Литва одағының, Қырым татарларының, Осман Түркиясының, Валахияның, Молдавияның және Трансильванияның, сондай-ақ Киелі Рим империясының түрлі аттарын атты әскерлері мен асыл тұқымды жылқылары үшін пайдаланды, оларды жергілікті жануарлармен будандастырды. 1732 жылы Пруссия королі Фридрих Вильгельм I осы және басқа да импортталған аттарды пайдаланып, Шығыс Пруссияның Тракехнен қаласында (қазіргі Ясная Поляна, Ресей) Тракехнен тұқымын құрды. Сол кездегі сарбаздар Сталлупенен мен Гумбинен арасындағы Писса өзенінің жанындағы орманды тазартты. 1739 жылы король оны Пруссияның тәж мұрагері Фридрих II-ге сыйлады, ол көбінесе айғырларды сату арқылы ақша тапты. Ол 1786 жылы қайтыс болғаннан кейін ол мемлекеттік меншікке айналды және Königlich Preußisches Hauptgestüt Trakehnen деп аталды. 1817 мен 1837 жылдар аралығында тұқым өздерінің қандарына араб, таза тұқымды және Ганновер аттарының қанын қосты. Әсіресе әсерлі таза тұқымды ат – Персимонның ұлы Перфекционист болды, ол 1896 жылы Дерби және Сент-Леджер жарыстарында жеңіске жетті. Ол ұлы Тракехнер айғыры Темпельхютердің атасы болды және қазіргі заманғы Тракехнерлердің көпшілігі осы екі айғырдан тегін алады. Араб қаны таза тұқымды аттардың әлеуетті кемшіліктерін жою үшін қосылды. Шығыс Пруссия шаруалары өздерінің сол кездегі төзімділігімен және сапасымен танымал болған биелерін Тракехненнің айғырларына әкелуге шақырылды. Бұл тұқымның тез арада армияға жарамды жылқыға айналуына мүмкіндік берді: сенімді, ақылды және епті. 1918 жылы Шығыс Пруссия айғырларына жылына 60 000 бие шағылыстырылды. 1919 жылы Версаль шарты Германия армиясын 100 000 әскерге дейін шектеді, сондықтан тұқымның назары қайтадан шаруашылық жұмысына жарамды жылқы өндіруге аударылды. Осы мақсатта ауыр дене бітімі бар (құрылысы) айғырлар пайдаланылды, ең сәттілері Арарад, Дампфрос, Гиперион, Пифагор және Темпельхютер болды. Бұл айғырлар жетілдірілгенімен, көптеген дене және сүйектеріне ие болды. Олардың әсері қазіргі Тракехнерде әлі де көрінеді. 1920-1930 жылдары тұқым өзінің жарыс салаларындағы өнімділігі үшін танылды. Тракехнерлер екі Олимпиада ойынында алтын және күміс медальдар жеңіп алды, оның ішінде 1936 жылы Берлинде алты алтын медаль жеңіп алды, сондай-ақ Чехословакияның өте қиын Velká pardubická стиплешасын тоғыз рет жеңіп алды. 1930 жылдары 10 000-нан астам асыл тұқымды мал және 18 000 тіркелген бие болды. 1930 жылдары және 1940 жылдардың басында Hauptvorwerk Trakehnen және оның 15 Vorwerke қамтыды, оның ішінде егістік, шабындық, орман, бақша және басқалары. Тракехнер сияқты жылқылар Екінші дүниежүзілік соғыста қолданылды, ол соңында Кеңес әскерлері шығыстан алға жылжыған кезде тұқымды жойып жіберді, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстың кезінде және одан кейін немістердің қашуына және қулуына себеп болды. Негізгі Stud және жергілікті тұрғындар 1945 жылдың 20 қаңтары мен 1945 жылдың наурызы аралығында эвакуациялауға мәжбүр болды. Олардың батысқа саяхаттаулары, Дер Трек ("Қашу") деп аталады, аттарды мұздай қатып қалған Висла лагунасы арқылы тиісті рационсыз немесе баспанасыз қауіпті саяхатқа жіберді. Бұл - жылқы тұқымының ең ауыр сынақтарының бірі. Совет әскері мұзда босқындар конвойын бомбаға ұшыратты, сондықтан аз сандағы жылқылар ғана қауіпсіз жерге жетті. 700 жылқының тірі қалғандығы анықталды. Шығыс Пруссияда қалған жылқылар Киров, сондай-ақ поляк Мазуры (Masuren деп те аталады) және Познань (немесе Познань) сияқты ресейлік тұқымдарды өсіруде маңызды болды, олар Wielkopolski болып дамыды. Соңғы түпнұсқа Тракехнер 1941 жылы туған Кит болды, ол 1976 жылы қарашада Гилтенде 35 жасқа толғанға дейін қайтыс болды. 1947 жылы 23 қазанда Шығыс Пруссия тұқымдық кітап қоғамы таратылды және қазіргі Trakehner Verband деп аталатын Тракехнер тектес жылы қанды жылқылардың асыл тұқымдылары мен достарының қауымдастығы құрылды. Ұйымға ең үлкен кедергілердің бірі басқа неміс тұқымдарынан айырмашылығы, Тракехнердің анасы жоқ және мемлекеттік қаржыландыруға тәуелді бола алмайды. Алғашында тұқымның қалпына келуі оның мүшелерінің қажыр-қайраты мен басқалардың жомарттығына байланысты болды. Шын таза тұқымды Тракехнерлер Ostpreußische Elchschaufel (Шығыс Пруссияның елік мүйізі) таңбасын көрсетеді (жоғарыдағы суретті қараңыз).
Old Prussians and other Baltic people such as the Lithuanians were noted for their hardy horses and cavalry during the early Middle Ages. During their conquest of Old Prussians in the 13th century Prussian crusade, the conquering Teutonic Knights named the Old Prussian horse a Schwaikenpferd, a small primitive horse. Beginning in the 14th century, knights used it to breed their military horses, and descendants of the Schwaikenpferd were later used by Masovian and Ostsiedlung farmers for light utility work. During the 16th and 17th centuries, the people of Ducal Prussia, Brandenburg, and Royal Prussia used a wide variety of horses from the Polish–Lithuanian Commonwealth, Crimean Tatars, Ottoman Turkey, Wallachia, Moldavia and Transylvania, Holy Roman Empire for their cavalry and stud horses, crossed on local animals. In 1732 King Frederick William I of Prussia used these horses and other imports to establish the Trakehnen Stud at the East Prussian town Trakehnen (now Yasnaya Polyana, Russia). Soldiers cleared the forest at the River Pissa between Stallupönen and Gumbinnen. In 1739 the king gave it to crown prince Frederick II of Prussia, who often sold stallions to make money. After his death in 1786 it became state property, named Königlich Preußisches Hauptgestüt Trakehnen. Between 1817 and 1837 the stud added Arabian, Thoroughbred, and Hanoverian horse blood to their stock. One especially influential Thoroughbred was Perfectionist, by Persimmon, who won The Derby and the St Leger in 1896. He was to be the sire of the great Trakehner stallion Tempelhüter, and most modern Trakehners can be traced to these two stallions. The Arabian blood was added to offset possible flaws of the Thoroughbred. East Prussian farmers were encouraged to bring their mares, by then known for their hardiness and quality, to Trakehnen's stallions. This enabled the rapid transformation of the breed into much sought after army remounts: sure footed, intelligent and athletic. By 1918 60,000 mares per year were bred to East Prussian stallions. In 1919 the Treaty of Versailles limited Germany's army to 100,000 troops and so the breed's focus was again turned to producing horses suitable to farm duties. For this purpose, sires of heavier conformation (build) were used, the most successful being Ararad, Dampfross, Hyperion, Pythagoras and Tempelhüter. These stallions, while refined, possessed much substance and bone. Their influence is still seen on the modern Trakehner. It was during the 1920s and 1930s that the breed was recognized for its performance abilities in competitive disciplines. Trakehners won gold and silver medals in two Olympics, including six gold medals in Berlin in 1936, and won Czechoslovakia's notoriously challenging Velká pardubická steeplechase nine times. In the 1930s there were more than 10,000 breeders and 18,000 registered mares. In the 1930s and early 1940s Hauptvorwerk Trakehnen and its 15 Vorwerke covered , of which were fields, meadows, forest, garden and other. Horses such as the Trakehner were used in World War II which, at the end, nearly destroyed the breed as Soviet troops advanced from the East, causing flight and expulsion of Germans during and after WWII. The main Stud and local residents were forced to evacuate between 20 January 1945 and March 1945. Their journey West, known as Der Treck ("The Flight"), sent the horses on a dangerous journey in frigid conditions across the frozen Vistula lagoon without proper rations or shelter. It is considered one of the toughest tests to which an entire breed of horses has been submitted. Refugee convoys were bombed while on the ice by the Soviet airforce, so only a small number of horses made it to safety. 700 surviving horses were accounted for. The horses left behind in East Prussia became important in the breeding of Russian breeds such as the Kirov as well as the Polish Mazury (also known as the Masuren) and Pozan (or Poznan), which developed into the Wielkopolski. After the war, the breed, which once numbered tens of thousands was reduced to approximately 600 broodmares and 50 stallions in West Germany. The last original Trakehner was Keith, born there in 1941, who died in November 1976 in Gilten shortly before his 35th birthday. On 23 October 1947 the East Prussian Studbook Society was dissolved and the Association of Breeders and Friends of the Warmblood Horse of Trakehner Origin, known today as the Trakehner Verband, was created. Among the greatest obstacles the organization faced was that unlike other German breeds, the Trakehner had no mother state and could not depend on government funding. The re establishment of the breed originally depended on the determination of its members and the largesse of others. True pure bred Trakehner show the Ostpreußische Elchschaufel (East Prussian moose horn) branding (see Image above).
Қазіргі Тракехнер
Бүгінде Германияда тұқым федералдық жауапкершілікке ие деп саналады, оның басқаруы Trakehner Verband және Trakehner Gesellschaft mbH-ге жүктеледі; соңғысы барлық бизнес-операцияларды жүзеге асырады. Жыл сайын қазан айында Германияның Ноймюнстер қаласында тұқымдық аттарды тексеру өтеді. Толық асылдандыру лицензиясын алу үшін, аттардың қимыл-қозғалысы, мінез-құлқы, секіру қабілеті және кросс-кантри жолындағы жарамдылығы бағаланатын кеңейтілген өнімділік сынақтарынан өтуі қажет. Тракехнер басқа тұқымдарды "жетілдіруші" ретінде қолданылады, бұл толыққанды қан мен араб қанының бірінші буынды шағылыстыруда жиі кездесетін тәуекелдерсіз араласуына мүмкіндік береді. Әсерлі аттар: Ганноверлік Абгланц, Ольденбург тұқымына әсер еткен Гербстштурм, Голландиялық жылықанды тұқым үшін Марко Поло, Даниялық жылықанды тұқым үшін Ибикус және Донаувинд, ал Швециялық жылықанды тұқым үшін Полярстерн. Тракехнерлер ат спортының барлық түрлерінде жарысқа қатысса да, олардың сезімталдығы, интеллектуалдық қабілеттері және қимыл-қозғалысының ерекшелігіне байланысты, әсіресе дрессажға арналған аттар ретінде бағаланады. Перон 1996 жылы Атлантада өткен Олимпиадада АҚШ командасының қола медалін жеңіп алды. Донаувиндтен туған Абдулла 1984 жылғы Олимпиада ойындарында командалық алтын және жеке күміс медальдармен, сондай-ақ 1985 жылғы Әлем кубогында жеңіс одсын тойлады. Heуригер 1994 жылғы Әлемдік ат спорты ойындарында командалық күміс медалін жеңіп алды. Джессика фон Бредо Верндльдің атқа мінген TSF Dalera BB тракехнерлік биесі 2023 жылдың қыркүйегіне қарай әлемдегі №1 дрессаж аттарының тізімінде тұр және 2020 жылғы Токио Олимпиадасында командалық және жеке алтын медальдарды жеңіп алды. Сонымен қатар, Далера 2022 және 2023 жылдарғы Дрессаж әлем кубогында жеке алтын медальдарға ие болды.
Today in Germany the breed is considered a federal responsibility, with its governance falling under both the Trakehner Verband and the Trakehner Gesellschaft mbH; the latter handling all business operations. Stallion inspections are held in Neumünster, Germany, each October and approved stallions are required to complete extended performance tests, which rate the horses' gaits, temperament, jumping ability, and suitability over a cross country course, before being given full breeding licenses. The Trakehner is used as a "refiner" of other breeds, allowing an infusion of Thoroughbred and Arabian blood without the risks often involved in first generation outcrosses. Influential stallions include Abglanz for the Hanoverian, Herbststurm who influenced the Oldenburg, Marco Polo for the Dutch Warmblood, the stallions Ibikus and Donauwind for the Danish Warmblood, and Polarstern for the Swedish Warmblood. While Trakehners compete in nearly all equestrian disciplines, they are particularly prized as dressage mounts, due to their sensitivity, intelligence and way of going. Peron anchored the United States team to an Olympic Bronze in 1996 at Atlanta. Abdullah, by Donauwind, is particularly famous for his show jumping team gold and individual silver medals at the 1984 Olympics and 1985 World Cup win. Heuriger was the 1994 show jumping team silver medallist at the 1994 World Equestrian Games. Trakehner mare TSF Dalera BB, ridden by Jessica von Bredow Werndl, is the no.1 ranked dressage horse in the world as at September 2023, and has won gold medals at the 2020 Tokyo Olympics for both team and individual. Dalera has also won individual gold medals at the 2022 and 2023 Dressage World Cup.