Америкалық заң ғалымы және саяси теоретик Филип Боббит

Кіріспе

Американдық автор, ғалым және заңгер Филип Чейз Боббитт (22 шілде 1948 жылы туған) – американдық құқық ғалымы және саяси теоретик. Ол АҚШ конституциялық құқығы мен теориясы, сондай-ақ мемлекет құру және оны сақтаудағы заң, стратегия және тарих арасындағы байланыс туралы еңбектерімен белгілі. Қазіргі уақытта ол Колумбия құқық мектебінде Герберт Векслер құқықтану профессоры және Техас университеті құқық мектебінің қадірлі аға оқытушысы. Генри Киссинджер оны "біздің заманымыздың көрнекті саяси философы" деп атады. Ол бірнеше кітаптың авторы, оның ішінде "Конституциялық тағдыр: Конституция теориясы" (1982), "Ахиллдің қалқаны: соғыс, бейбітшілік және тарих бағыты" (2002) және "Террор және келісім: жиырма бірінші ғасырдың соғыстары" (2008).

Ерте өмір және білім

Филип Боббит 1948 жылғы 22 шілдеде Техас штатының Темпл қаласында дүниеге келген. Ребека Боббит Сэмюэл Илли Джонсонның және Ребека Бейнстің қызы. Оның әкесі мен әкесінің әкесі Техас заң шығарушы органының мүшелері болды; оның арғы атасы Бейлор университетінің президенті болды. Оның ағасы Линдон Б. Джонсон, 1963 жылдан 1969 жылға дейін АҚШ-тың 36-шы президенті болды. Жоғары мектепті бітіргеннен кейін, университетке түсу алдында Боббит Джонсонмен бірге Ақ үйде бір жазды өткізді. 15 жасында Боббит Стивен Ф. Остин орта мектебін бітірді, онда 1964 жылы студенттер кеңесінің президенті болып сайланды. Содан кейін Принстон университетінде оқып, 1971 жылы философия мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Оның «Витгенштейн және философиялық топология туралы» студенттік диссертациясы «Tractatus Logico Philosophicus» және «Философиялық зерттеулер» арасындағы негізгі байланысты дәлелдеуге жасалған алғашқы әрекеттердің бірі болды. Оған философ Ричард Рорти жетекшілік етті. Принстон университетінде оқыған кезінде Боббит Айви клубының президенті және Нассау әдеби журналының төрағасы болды. Боббит үш семестрден кейін Принстоннан шығып, AmeriCorps VISTA бағдарламасына қатысты. 1975 жылы Йель заң мектебінде заңгерлік диплом алды, онда Йель заң журналының мақалалар редакторы болды және Йель колледжінде сабақ берді. Йельде ол Чарльз Л. Блэк, кіші (1915–2001)пен танысты, ол Боббиттің досы және кеңесшісі болды. Йель заң мектебін бітіргеннен кейін Боббит Екінші апелляциялық округ сотының судьясы Генри Френдлидің кеңсесінде стажерлік өтті. Ол 1983 жылы Оксфорд университетінен, Нюфилд колледжінің мүшесі ретінде қазіргі заманғы тарихтан философия докторы ғылымын қорғады.

Мансап

Боббиттің алғашқы кітабы, «Трагикалық таңдау» (1978), Йель заң профессоры (кейіннен деканы және екінші округтің судьясы) Гидо Калабрезимен бірлесіп жазылған. Кітап қоғамның ресурстар мен құқықтарға қатысты қиын шешімдерді қалай қабылдайтынын зерттейді, мысалы, кімге қымбат медициналық көмек көрсетіледі, кім әскерге шақырылады, кім бала тууы мүмкін және қоғамды анықтайтын басқа да таңдаулар. «Трагикалық таңдау» бірнеше марапатқа ие болды және құқықпен қатар көптеген салалар бойынша зерттеледі. Ол биоэтика саласында ерекше ықпал етті және COVID-19 пандемиясы кезінде бірнеше елде талқыланды. «Таймс» газетінде пандемия туралы жазған Филип Коллинз: «Трагикалық таңдау – классикалық трагедиядағы әрекеттің шешімді нүктесі және философия тарихындағы мәңгілік дилемма. Саясатта трагедия қалай пайда болады деген сұраққа ең жақсы жауапты Гвидо Калабрези мен Филип Боббиттің «Трагикалық таңдау» кітабында табуға болады. Әр жағдайда моральдық міндет ресурстардың жетіспеушілігімен қақтығысады», – деді. Оның екінші кітабы, «Конституциялық тағдыр: Конституция теориясы», конституциялық аргументтің алты негізгі түрінің моделін алғаш рет ұсынды. Кейін бір сыншы оны «конституциялық заңды конституциялық аргументтің заңдылық әсерлері тұрғысынан қарастыратын соңғы еңбек» деп атады. Бұл кітап американдық заң ғылымының осы онжылдықта жарық көрген ең түпнұсқа және әсерлі еңбектерінің қатарына жатады. 1994 жылы Ахил Амар «Конституциялық тағдырды» «соңғы жарты ғасырдағы конституциялық теорияның аса маңызды еңбектерінің бірі» деп сипаттады. Колумбия құқық мектебінің конституциялық құқық профессоры Генри Монаган «Конституциялық тағдыр» жарық көрген кезде оны толық түсінбегенін, бірақ қазір түсінетінін айтты. «Бұл менің өмірімде жазылған сот сараптамасы туралы ең маңызды және ықпалды кітап», – деді ол. Боббит 1983 жылдан 1990 жылға дейін Оксфордтағы Нуффилд колледжінде Андерсон аға ғылыми қызметкері және қазіргі заманғы тарих факультетінің мүшесі болды. Кейіннен 1994–1997 жылдары ол Лондон Корольдік колледжінің Соғыс зерттеулер кафедрасының Марш Кристиан аға ғылыми қызметкері болды. 1981 жылдан 1982 жылға дейін және 2004 жылы ол Халықаралық стратегиялық зерттеулер институтында қонақ ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. 2007 жылға дейін Боббит Техас университетінде конституциялық құқықтан сабақ берген А. У. Уокердің жүз жылдық профессоры қызметін атқарды. 2005 жылы ол Гарвард құқық мектебінде Джеймс Барр Эймс құқық профессоры, ал 2007 жылы Колумбия құқық мектебінде Сэмюэл Рубин құқық профессоры болды, содан кейін сол жылы тұрақты профессорлық қызметке қабылданды. Қазір ол Колумбияда Герберт Векслер заң ғылымының профессоры және Ұлттық қауіпсіздік орталығының директоры. Ол Техас университеті құқық мектебінің аға оқытушысы және Техас университетінің Халықаралық қауіпсіздік және құқық жөніндегі Роберт С. Стросс орталығының аға ғылыми қызметкері. Боббит Оксфорд университетінде Меллон лекцияларын, Принстон университетінде Конституциялық құқық бойынша Мерфи лекциясын, Оксфорд университетінде All Souls колледж лекцияларын және бірнеше құрметті лекцияларды оқыды. 2016 жылы ол Тюфтс университетінің Жан Майер Global Citizen Award сыйлығымен марапатталды. Ол Халықаралық стратегиялық зерттеулер институтының, Тынық мұхит кеңесі халықаралық істер жөніндегі, Халықаралық құқық американдық қоғамының, Американдық заң институтының өмірлік мүшесі, Сыртқы қатынастар кеңесінің мүшесі және Корольдік тарихи қоғамның мүшесі болып сайланды. 1994 жылы ол Вашингтондағы Халықаралық ғалымдар орталығында Вильсонның мүшесі болды. Ол Үкіметтің үздіксіздігі жөніндегі комиссияның мүшесі және Стэнфордтағы Гувер институтының Заң және ұлттық қауіпсіздік жөніндегі жұмыс тобында қызмет етеді. Бірнеше жылдан бері Азаматтық батылдық сыйлығының қазылар алқасының мүшесі. 2010 жылдың мамырында ол Мемлекеттік хатшының Халықаралық құқық жөніндегі консультативтік комитетінің мүшесі болып тағайындалды. 2011 жылы Оксфордтағы All Souls колледжінің жалпы бөлмесінің мүшесі болып сайланды. 2012 жылы Боббит Орталық барлау агенттігінің Сыртқы кеңесші кеңесінің мүшесі болып тағайындалды және 2017 жылдың қаңтарына дейін қызмет етті.

Bobbitt's first book, Tragic Choices (1978), was written with Yale Law Professor (later Dean and Judge of the Second Circuit) Guido Calabresi. The book was a study of how societies make difficult decisions concerning resources and rights—e. g., who gets expensive medical care, who is to be drafted into the army, who may have children, and other society defining choices. Tragic Choices has won a number of awards and is studied by multiple disciplines, including law. It has been especially influential in the field of bioethics and was discussed in several countries during the COVID 19 virus pandemic. Writing in The Times of London about the pandemic, Philip Collins said, "The tragic choice is the pivot of the action in classical tragedy, and a perennial dilemma in the history of philosophy. The best book on how tragedy turns up in politics is Guido Calabresi and Philip Bobbitt's Tragic Choices In each case a moral imperative clashes with the scarcity of resources." His second book, Constitutional Fate: Theory of the Constitution, first proposed the model of the six fundamental forms of constitutional argument. One critic subsequently called it, "the outstanding recent work treating constitutional law in terms of the legitimating effects of constitutional argument. It ranks among the most original and impressive works of American jurisprudence to appear during the decade." In 1994, Akhil Amar described Constitutional Fate as "one of a handful of truly towering works of constitutional theory in the last half century." Henry Monaghan, Harlan Fiske Stone Professor of Constitutional Law, Columbia School has said of
Constitutional Fate, "I did not realize it at the time Constitutional Fate was published, but I do now. This is the most important and influential book on judicial review written in my lifetime." Bobbitt was also at Nuffield College, Oxford, where he was Anderson Senior Research Fellow and a member of the Modern History faculty from 1983 to 1990; later he was the Marsh Christian Senior Research Fellow in the Department of War Studies at King's College London 1994–1997. From 1981 to 1982, and again in 2004 he was visiting research fellow at the International Institute for Strategic Studies. Until 2007, Bobbitt held the A. W. Walker Centennial Chair at the University of Texas, where he taught constitutional law. In 2005 he was the James Barr Ames Visiting Professor of Law at Harvard Law School; in 2007, Bobbitt was the Samuel Rubin Visiting Professor of Law at Columbia Law School, where he accepted a permanent chair later that year; he is now the Herbert Wechsler Professor of Jurisprudence at Columbia and director of the Center for National Security there. He remains distinguished senior lecturer at the University of Texas Law School and senior fellow in the Robert S. Strauss Center for International Security and Law at the University of Texas. Bobbitt has delivered the Mellon Lectures at Oxford University, the Murphy Lecture on Constitutional Law at Princeton, the All Souls College Lectures at Oxford University, among several honorary lectures. In 2016 he was awarded the Jean Mayer Global Citizen Award by Tufts University. He has been elected a member of the International Institute for Strategic Studies, the Pacific Council on International Affairs, the American Society of International Law, a Life Member of the American Law Institute, a member of the Council on Foreign Relations, and Fellow of the Royal Historical Society. In 1994, he was a Fellow at the Wilson Center for International Scholars in Washington. He serves as a member of the Commission on the Continuity of Government and served on the Task Force on Law and National Security of the Hoover Institution at Stanford. For some years he has been a juror for the Civil Courage Prize. In May 2010, he was appointed to serve as a member of the Secretary of State's Advisory Committee on International Law. In 2011, he was elected to membership in the Common Room at All Souls College, Oxford. In 2012, Bobbitt was appointed to the External Advisory Board for the Central Intelligence Agency, on which he served until January 2017.

Конституциялық құқық туралы пікірлер

Көптеген қазіргі заманғы ғалымдар сияқты, Боббит Конституцияның беріктігі, ішінара, оның құрылғаннан бері қабылданып келген және икемді түсіндірілу қабілетіне байланысты деп санайды. Ол "конституциялық аргументтердің түрлерін" атап көрсетті: 1) құрылымдық; 2) мәтіндік; 3) этикалық; 4) сақтыққа негізделген; 5) тарихи; және 6) ілімдік. Ол өз кітаптарында этикалық түрді тануды қорғады, ол ұлт туралы біздің дәстүрлі көзқарасымыз бен үкімет атқаруға тиіс рөлімен байланысты (кейбір ғалымдар бұл форманы "дәстүрге сүйену" деп атайды). Боббит бұл аргумент түрлерін – немесе модальдықтарды – алғаш рет Конституциялық тағдыр: Конституция теориясы (1982) еңбегінде конституциялық тексеруді түсінудің бір жолы ретінде ұсынды, бұл сот сараптамасын зерттейді, содан кейін Конституциялық түсіндіру (1993) кітабында олардың қолданылуын конституциялық сараптамаға, соттан тыс аргументтер мен шешім қабылдау мысалдарына дейін кеңейтті. Боббит барлық мемлекеттік органдар өз әрекеттерінің конституциялықтығын бағалауға міндетті екенін айтады. Боббиттің конституциялық құқықтың "модальдықтары" қазір конституциялық аргументтердің стандартты моделі деп есептеледі.

Мемлекеттік қызмет

Боббит Демократиялық және Республикалық әкімшіліктерде үкіметте кең ауқымда қызмет етті. 1970 жылдары ол президент Картердің көмекші кеңесшісі болды, осы қызметі үшін ол «Құрметті қызмет» сертификатын алды және Ллойд Катлермен бірге Орталық барлау агенттігінің жарғысын жасауға қатысты. Кейін ол АҚШ Сенатындағы Иран-Контра комитетінің заң кеңесшісі, Джордж Буш әкімшілігі кезінде Халықаралық құқық жөніндегі кеңесші және Мемлекеттік департаменттегі Жоғары атқарушы қызметкер болды. Ол Ұлттық қауіпсіздік кеңесінде де қызмет етті, онда Білл Клинтон президенттігі кезінде барлау бағдарламалары директоры, маңызды инфрақұрылым жөніндегі аға директор және стратегиялық жоспарлау жөніндегі аға директор болып жұмыс істеді. Ол PDD63 құжатын жасауда басты рөл атқарды, бұл маңызды инфрақұрылым мен киберқорғау стратегиясын белгілейтін алғашқы президенттік құжат болды. Содан кейін ол Әскери-теңіз күштері министрі Ричард Данцигтің жеке стратегиялық кеңесшісі болды және Вест-Пойнт, Аннаполис және Ұлттық қорғаныс университетінде дәріс оқыды, онда бірнеше жыл бойы жылдық ашылу лекциясын жасады.

Басқа жұмыстар

1980-жылдардың басында Боббит "Демократия және қорқыту: Ядролық стратегияның тарихы мен болашағы" атты еңбегін жариялады. Бұл кітапта АҚШ-тың ядролық нысаналары толық және біртіндеп жауап беру режимдері арасында кезектесіп, өзара циклдардан өтті деп тұжырымдалды. Оның пікірінше, бұл циклдар Американың өз елі мен оның қарсыластарының елдері арасындағы негізгі қорқыту қатынасындағы өзгерістермен емес, кеңейтілген қорқытудың – АҚШ ядролық күштерінің өз елінен тыс жерлердегі театрларды қорғауының дамуымен байланысты болды. "АҚШ ядролық стратегиясы: Оқырман" атты жинақты Боббит, Грегори Ф. Тревертон және сэр Лоуренс Фридман редакциялады. Боббиттің соңғы екі кітабы – АҚШ құқығының классикалық еңбектерінің екінші басылымдары: Грант Гилмордың "Америка құқығының дәуірлері" (The Ages of American Law), алғаш рет 1970-жылдары жарық көрген, және Боббит оны қазіргі заманға дейін жаңартып келді; және Чарльз Блэктің "Импичмент: Нұсқаулық" кітабы. "Импичмент" кітабының көлемі екі есеге артты және Трамптың түрлі сот процестері кезінде кеңінен талқыланды. Екі кітап та Йель баспасынан шықты. Боббит қазір Оксфорд университетінің баспасында "Конституция" трилогиясы бойынша жұмыс істеп жатыр.

Басқа қызмет түрлері

1990 жылдан бері Боббит Конгресс кітапханасы екі жылда бір рет табыстайтын Ребекка Джонсон Боббит атындағы Ұлттық поэзия сыйлығын қаржылап келеді. Бұл – елдің поэзия саласындағы жалғыз сыйлығы. Ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі және Принстон университетінің бұрынғы қамқоршысы. 2004 жылы Prospect Magazine журналы оны Ұлыбританияның ең беделді 100 қоғамдық зиялысының қатарына қосты. Ол көбінесе, әдетте сыртқы саясатқа қатысты эсселер жазады, олар The New York Times және The Guardian газеттерінде жарияланады. Ол Діни зерттеулер институтының, Барбара Джорданның Азаттық қорының, Ротконың дінаралық капелласының, Халықаралық құқық американдық қоғамының атқару комитетінің және Биоқауіпсіздік және Биотерроризм журналының редакциялық алқасының құрамында қызмет еткен. Ол The Pilgrims атқару комитетінің мүшесі. 2021 жылы Боббит Британ империясы орденінің құрметті серігі (KBE) атағымен марапатталды. 2021 жылы ол Пикадиллидегі Сент-Джеймс шіркеуінің американдық достарының төрағасы болды, ал 2023 жылы президент болып сайланды.

Жеке өмір

Боббит екі рет үйленген. Олар АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы Елена Каганның кеңсесінде үйленді. Майя Боббит Пенсильвания университетін үздік дипломмен бітірді және бітіру салтанатында сөз сөйледі.

Ахилл қалқаны

2002 жылы Кнопф баспасы «Ахиллдің қалқаны: Соғыс, бейбітшілік және тарих бағыты» (Knopf) атты 900 беттік еңбекті жариялады. Бұл еңбек қазіргі заманда тарихи өзгерістердің теориясын, тіпті философиясын, сондай-ақ қазіргі заманғы конституциялық және халықаралық құқықтың даму тарихын түсіндіреді. Боббит стратегиялық жаңалықтардың (көбінесе қазіргі Еуропа тарихындағы) өзара байланысты үлгілерін, ірі соғыстарды, бейбітшілік конференцияларын, халықаралық дипломатияны және мемлекеттердің конституциялық стандарттарын зерттейді. Боббит болашақтағы ықтимал сценарийлерді және оларға сәйкес келетін саясаттарды да ұсынады. «Заң мен стратегия тарихта ғана жасалмайды, олар тарихтан жасалады» (5-бет) деп мәлімдей отырып, Боббит тарихи өзгерістің қараңғы, трагикалық көзқарасын ұсынады. Оның пікірінше, қақтығыстар мен соғыстарға себеп болатын мәселелерді шешудің қиын және тіпті қатыгез процесі, оның шешімі орнатылғаннан кейін де, сол қақтығыстың өзінің шешімін ескіртетін өзгерістерге әкеледі (әдетте, жаңа принциптерге негізделген мемлекеттің жаңа түрі). Бұл трагикалық өлшем Гомердің «Илиада» поэмасының 18-тарауының соңғы жолдарынан шабыттандырылып, Боббит кітабының атауында бейнеленген. Онда Гефест Ахилл үшін жасаған қалқан сипатталады, оның «шексенді кеңістігінде» құдай «барлық шеберлігімен және айла-шарқымен нұрлы, мәңгілік туындылардың әлемін жасайды» (Роберт Фейглс аудармасы). «Ахиллдің қалқаны» дипломатиялық және саяси қауымдастықта үлкен қызығушылық тудырды. Боббиттың еңбектерін ұстанған мемлекеттік қызметкерлердің қатарында Ұлыбританияның премьер-министрі Тони Блэр, Кентербери архиепископы Роуэн Уильямс (өз Димблби лекциясын Боббиттың тезисіне негіздеген) және АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшысы Генри Киссинджер болды.

«Ахиллдің қалқаны» 2003 жылы Гамильтон сыйлығының бас жүлдесіне және сол жылғы сыртқы саясаттағы ең үздік кітап үшін Сыртқы қатынастар кеңесінің Артур Росс кітап сыйлығының қола медалін жеңіп алды. Британдық әскери тарихшы Майкл Ховард «Ахиллдің қалқаны» соңғы елу жылда жарық көрген халықаралық қатынастар туралы ең маңызды еңбектердің бірі болады деп жазды, ал Пол Кеннеди «Нью-Йорк кітаптар шолуында» бұл кітап «болашақ ұрпақ үшін классикаға айналуы мүмкін» деп мәлімдеді.

Террор мен келісім

2008 жылы Кнопф баспасы Боббиттің «Террор және келісім: ХХІ ғасырдағы соғыстар» атты кітабын жариялады, онда «Ахилл қалқаны» кітабындағы көптеген идеялар терроризмге қарсы күрестің мәселелеріне қолданылды. «Террор және келісім» кітабында Боббит 21-ғасырда соғыс жүргізудің жалғыз негіздемесі – адам құқықтарын қорғау екенін айтты. «Террор және келісім» кітабы «Нью-Йорк Таймс» және Лондонның «Evening Standard» газеттерінің бестселлер тізіміне енді және көптеп мақалалар жарық көрді. «Нью-Йорк Таймс» газетінің сенбілік қосымшасының бірінші бетінде бұл кітап «9/11 шабуылдарынан бері Американың сыртқы саясаты туралы жазылған ең терең кітап, тіпті суық соғыс аяқталғаннан бері жазылған ең маңызды еңбек» деп сипатталды. Басқалармен қатар, сенатор Джон Маккейн кітапты «Мен терроризм туралы оқыған ең жақсы кітап» деп бағалап, ал Генри Киссинджер Боббитті «мүмкін, бүгінгі күннің ең маңызды саяси философы» деп атады. Тони Блэр «Террор және келісім» туралы: «Бұл кітапты ғалым жазған болса да, ол саяси лидерлер үшін міндетті оқу материалы» деп жазды. Ұлыбритания Консервативтік партиясының жетекшісі Дэвид Кэмерон 2008 жылы парламенттік әріптестері үшін жазғы оқу тізіміне осы кітапты қосты. 2017 жылы ол сот ісі ұлттық қауіпсіздік мәселелерінде конституциялық заңдылықты анықтаудың жалғыз жолы емес екенін және конституциялық мәселе сот қарауына жатпаған жағдайда да заңның қолданылатынын айтып, белсенді пікір алмасты. Генерал сэр Руперт Смит «Террор және келісім» кітабы «Мен білетін басқа ешбір кітап сияқты терроризмді жеңу заң шеңберінде жүзеге асырылуы керек екенін оқырманға нақты түсіндірмейді» деп жазды. Қазіргі уақытта Боббит осы серияның үшінші кітабы – «Одиссейдің садағы: Мемлекеттік басқару және әлемдік тәртіптің болашағы» жұмысын аяқтауда.

Патша сарайының киімі

2013 жылы Боббит Никколо Макиавеллиге арналған «Сарқырама мен сарай киімдері: Макиавелли және оның жасаған әлемі» атты зерттеуін жариялады. Осы кітабында ол «Принцті» мемлекет туралы конституциялық трактаттың бір бөлігі (ал екінші бөлігі – Макиавеллидің «Ливий тарихы туралы ойлар» еңбегі) ретінде түсіну ғана оның еңбектеріндегі көбінесе қайшы келетін элементтерді үйлестіруге мүмкіндік береді деп сарайды. Боббит сондай-ақ осы конституциялық трактатты Макиавеллинің заманындағы саяси жағдайлармен байланыстырады.