Кіріспе

Театрлық қойылымдарды сүйемелдейтін музыкалық ансамбль. Орда оркестрі – мюзиклдерде, операларда, балеттерде және музыканы қамтитын басқа да қойылымдардағы орындаушыларды сүйемелдейтін оркестрдің бір түрі. Бұл термин фортепианодан артық аспаптар қолданылған кезде үнсіз фильмдерге оркестрмен қосылып музыка орындау үшін де қолданылған. Опералар мен балеттерде орда оркестрінің мөлшері симфониялық оркестрге ұқсас, бірақ шығармаға байланысты кішігірім скрипкалық және мыс құбырлы аспаптар тобын қамтуы мүмкін. Мұндай оркестрлер шамамен 30 музыканттан (алғашқы барокко және классикалық опера) 90-100 музыкантқа дейін (Вагнер операсы) өзгеруі мүмкін. Дегенмен, қаржылық, кеңістіктік және дыбыс деңгейіне қатысты мәселелерге байланысты, қазіргі музыкалық театрлардағы орда оркестрлері айтарлықтай кіші болады (көбінесе 20-30 музыканттан, оның ішінде оннан аспайтын скрипкашы).

Сипаттама

Әдетте, оркестрлер концерттік сахнада емес, сахна алдындағы төмендетілген аймақта, оркестр шұңқырында орындайды. Шұңқырдың ішінде дирижер сахнаға қарап тұрады, көрермендерге арқасымен, әншілердің, бишілердің және актерлердің вокалы мен қимылдарымен музыканы үйлестіреді, ал оркестр дирижерге қарап отырады. Дирижер бір немесе бірнеше клавишада отырып, ойнай да, дирижерлік ете де алады, бұл көбінесе қол қимылдарынан гөрі бас және бет қимылдарына көбірек жүгінуді білдіреді. Бұл көбінесе шоуға кішкентай оркестр қажет болғанда немесе ұлттық гастрольдерде кездеседі, онда аспаптардың саны бастапқы құрамнан азайып, бір немесе екі клавишші бірнеше аспапты алмастырады. Кейбір театрларда төмендетілген шұңқыр болмайды; мұндай жағдайда оркестр сахнаға жақын бөлмеде орындайды, дирижердің қимылдарын бейнемонитор арқылы қадағалайды немесе бірінші қатардағы орындықтар мен (жоғары) сахна арасындағы еден деңгейінен бақылайды. Музыкалық театрлардағы оркестр шұңқырындағы ағаш аспаптарының ноталық партиялары әдетте «қамыс кітаптарына» бөлінеді. Оркестрлеу әр шоуда орындалатын музыканың түріне байланысты өзгереді, мысалы, джаз, классикалық музыка немесе блюз. Мысалы, Reed 1 Book-қа пикколо, флейта, альт саксофон, кларнет және/немесе гобой ноталары кіруі мүмкін. Музыканттан әрбір партияны ойнау күтіледі. Музыкант осылай көптеген аспапта ойнайтындықтан, ол «дублер» деп аталады (тіпті Reed Books-та сегіз аспапқа дейін болуы мүмкін). Жалпы, жеке қамыс кітаптары 3 санатқа бөлінеді: жоғары қамыс, төмен қамыс және қос қамыс. Жоғары қамыс кітаптарында сопрано, альт немесе тенор саксофон; Bb, бас немесе Eb кларнет; флейта, альт флейта немесе пикколо болуы мүмкін. Төмен қамыс кітаптарында бас немесе контрабас кларнет, баритон немесе бас саксофон және фагот болуы мүмкін. Қос қамыс кітаптарында гобой мен ағылшын мүйізі, сондай-ақ флейта, кларнет немесе саксофон болуы мүмкін. Музыкалық шығармада белгілі бір аспаптардың жеке немесе топтық орындалуы қажет болғандықтан, жоғары қамыс кітаптарында көбінесе екі еселенген аспаптар кездеседі, ал төмен қамыс кітаптарында олардың саны аз. Мысалы, «Вест-Сайд-Стори» спектакліндегі кларинет пен бас кларнет партиялары төрт басты қамыс кітаптарының әрқайсысында кездеседі, тіпті олар сирек бір уақытта ойналмайды; керісінше, музыканың кейбір бөлімдерінде осы партиялардың бірнешеуі бір уақытта ойналуы керек, ал тек бір партияда ғана болатын аспаптар (мысалы, альт-саксофон, Eb кларнет, гобой, ағылшын мүйізі және сопрано саксофон) жеке орындайды. Алайда, Reed 5 кітабында тек фагот партиялары бар, олар басқа кітаптарда жоқ. Оркестр музыкантының дайындығы тек репетицияға қатысудан ғана тұрмайды. Бірінші репетициядан бұрын ансамбль музыканттары өз партияларын жеке-жеке жаттықтырады, әсіресе қиын бөлімдерді (тез темптегі, өте жоғары немесе төменгі регистрдегі, ашық партияларды (мысалы, аспаптық сололар)). Орындаушылар көбінесе спектакльдің жазбасын тыңдап, темп пен ойнау стилін үйренеді, әсіресе оркестрдің сахнадағы актерлерге немесе әншілерге байланысты күрделі партиялары бар бөлімдерде (мысалы, үлкен оркестр аккорды сахнадағы реквизит мылтығының атысымен сәйкес келуі керек).