2008 ж. қытай ғарышкері Чжай Чжиган ғарышқа алғашқы рет шықты! 22 минуттық серуенде тәжірибелік үлгілерді алды, Қытай туын көтеріп, тарихи қадам жасады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2008 жылғы қытайлық пилотталған ғарышқа ұшу
2008 Chinese crewed spaceflight
Ғарышқа шығу
27 қыркүйекте Қытайда жасалған "Фейтиан" ғарыш костюмін киген Чжай Чжиганг 22 минуттық ғарышқа шығуды жасады, бұл қытайлық ғарышкер үшін алғашқы рет болды. Чжай шамамен 16:43 (0843 GMT) уақытында орбиталық модульден басы алдымен шығып, модульдің сыртында жүріп, тәжірибелік үлгілерді алып, ғарышта Қытай туын желбіретті. Ғарышқа шығу шамамен 20 минутқа созылды, ал Чжай 17:00-де орбиталық модульге оралды. Алғашқы ғарышқа шығу шектеулі болды: Чжайды орбиталық модульдің сыртындағы порученьге кабельдермен байлады, ал оның қозғалыс маршруты шығу жерлеріне жақын аймақтармен шектелді. Лю Боминг орыс "Орлан М" костюмін киіп, қажет болған жағдайда көмек көрсету үшін орбиталық модульдің шлюзінде күтті. Лю де ғарышқа шықты, 08:58 UTC-де тұрып, Чжайға туды ұстатты. 09:00 UTC-ге қарай екі ғарышкер де модульдің ішіне оралды және люк жабылды. "Фейтиан" ғарыш костюмі пішіні мен көлемі жағынан "Орлан М" (қытайша "Хайин", 海鹰) костюміне ұқсас және жеті сағатқа дейін созылатын ғарышқа шығулар үшін жасалған. Қытай БАҚ хабарлағандай, отқа және радиацияға төзімділік сияқты қасиеттері бар ғарыш костюмі материалдарын бірнеше азаматтық корпорациялар мен ұлттық институттар әзірледі. Әрбір костюмнің құны 30 миллион юань (шамамен 4,4 миллион АҚШ доллары) болды. "Фейтиан" костюмінің қолғаптарынан басқа, ғарыш костюмдері Жерге қайтарылмады. Ғарышқа шығудың басында басқару орталығына өрт туралы хабарлама келіп түсті, бірақ ол жалған екені расталды.
On 27 September, Zhai Zhigang, wearing a Chinese developed Feitian space suit, conducted a 22 minute space walk, the first ever for a Chinese astronaut. Zhai slipped out of the orbital module in a head first position at around 16:43 (0843 GMT) and wandered around the orbital module, retrieved experiment samples and waved the Chinese flag in space. The spacewalk lasted about 20 minutes, with Zhai returning to the orbital module at 17:00. The first space walk was limited in scope: cables were used to tie Zhai to the handrail outside the orbital module, and his moving route was restricted to areas near the exits. Liu Boming, wearing a Russian Orlan M suit, stayed in the airlock in the orbital module to provide help if necessary. Liu also conducted an EVA, standing up at 08:58 UTC to hand Zhai a flag. By 09:00 UTC both astronauts were back inside and the hatch was closed. The Feitian spacesuit is similar to the Orlan M (known as Haiying, 海鹰, in Chinese) in shape and volume and are designed for spacewalks of up to seven hours, According to Chinese media reports, spacesuit materials with such features as fire and radiation resistance were developed by several civilian corporations and national institutes. Each suit was reported to have cost 30 million RMB (about US$4.4 million). Except for the gloves of the Feitian suit, the space suits were not brought back to Earth. A fire alarm was reported to the control center at the beginning of the EVA, but it was confirmed to be a false alarm.
Қатты майлаушы материалмен тәжірибе
Ғылымшылар миссия барысында қатты майлау материалдарын сынау бойынша тәжірибе жүргізді. Кітапшадай өлшемдегі құрал орбиталық модульдің сыртқы қабырғасына орнатылды және 40 сағаттан астам уақыт бойы ғарыш кеңістігінде қалғаннан кейін, ғарышқа шығу кезінде қайта алынды. Тәжірибенің мақсаты – болашақ ғарыш құрылыстарында қолданылатын қозғалмалы бөліктерді майлауға арналған майлау материалын зерттеу болды.
Scientists conducted a solid lubricant exposure experiment during the mission. A piece of equipment the size of a book was installed on the outside wall of the orbital module, and was later retrieved during the space walk, after having been exposed in space for more than 40 hours. The experiment was aimed to study a lubricant which will be used for space based moving components in future space facilities.
Шағын спутниктің ұшырылуы
Миссия барысында 27 қыркүйекте сағат 19:24-те, Чай ғарыш кемесіне оралғаннан кейін миниатюралық спутник шығарылды. Спутниктің ұзындығы шамамен 3 метр, массасы - 2 килограмм. Ол қозғалыс құрылғылары мен екі 150 мегапикселдік стерео камераны алып жүреді. Спутниктің міндеттеріне миниатюралық спутник технологиясын сынау, ғарыш кемесін бақылау және мониторинг жасау, сондай-ақ ғарыш кездесуі мен түйісу үшін қолданылатын бақылау және жақындау технологиясын сынау кірді. Миниатюралық спутник ғарыш кемесінің жанында фотосуреттер мен бейнелер түсіріп, одан шамамен алысқа қарай маневр жасады. Қайта оралу модулі ғарыш кемесінен бөлініп, атмосфераға қайта кіргеннен кейін, спутник сұйық аммиак қозғалтқышын қолдана отырып, орбитадағы ғарыш кемесіне жетіп, оның айналасында орбитаға оралуын жалғастырды. Миниатюралық спутник шамамен үш ай бойы жұмыс істейді.
A miniaturized satellite was released during the mission on 27 September at 19:24, after Zhai returned to the spacecraft. The satellite was a cube about long, with a mass of ; it carried boost devices and two 150 megapixel stereo cameras. The satellite's tasks included testing the mini satellite technology, observing and monitoring the spacecraft, and testing the tracking and approaching technology used for space rendezvous and docking. The miniaturized satellite took photos and videos near the spacecraft, then maneuvered to about away from the spacecraft. After the return module separated from the spacecraft and re entered the atmosphere, the satellite caught up to the orbiting spacecraft using a liquid ammonia engine, then continue to orbit around the spacecraft. The mini satellite will work for about three months.
Деректерді тарату спутнигі
Қытай өзінің алғашқы деректердік релелік спутнигін, Tianlian I (天链一号) деп аталатынын, 2008 жылдың 25 сәуірінде Xichang спутниктік ұшыру орталығынан Long March 3C зымыран тасығышы арқылы ұшырды. Tianlian I спутнигі Shenzhou 7 ғарыш кемесі мен жер станциялары арасындағы байланысты жылдамдатуға, сондай-ақ жерге жіберілетін деректер көлемін арттыруға қолданылады. Tianlian I спутнигінің өзі ғана Shenzhou 7 орбитасының 50 пайызын қамти алады, ал Yuanwang ғарыш іздеу кемелері және Қытайдың он жер бақылау станциясы бар болғаны 12 пайызды қамтиды, осылайша миссияның жалпы қамтуы шамамен 62 пайызға жетеді.
China launched its first data relay satellite, called Tianlian I (天链一号), from the Xichang Satellite Launch Center on a Long March 3C carrier rocket on 25 April 2008. The Tianlian I satellite will be used to speed up communication between the Shenzhou 7 spacecraft and the ground stations, and to increase the amount of data that can be transferred to the ground. The Tianlian I satellite alone can cover 50 percent of the orbit of Shenzhou 7—whereas the Yuanwang space tracking ships, along with China's ten ground observation stations, have a coverage of only 12 percent—and thus will increase the total coverage to about 62 percent of the mission.
CZ-2F тасымалдағыш зымыранының өзгертілуі
Шэньчжоу-5 миссиясының 120 секундінен кейін туындаған дірілдеу мәселесіне ерекше назар берілді. Бұл дірілдеуді Шэньчжоу-5 астронавты Ян Ливэй шыдау қиын деп сипаттады. Шэньчжоу-6 миссиясы үшін түзету шаралары іске асырылды, бірақ содан бері тасымалдаушы зымыранға, екінші сатының құбырларына және ғарыш кемесінің отыздан астам бөлігіне қосымша жақсартулар енгізілді.
Special attention has been paid to solving vibration problems that were encountered 120 seconds into the Shenzhou 5 mission. These vibrations were described by Shenzhou 5 astronaut Yang Liwei as hard to endure. Corrective measures were implemented for the Shenzhou 6 mission, but since then more improvements have been added to the carrier rocket, to the pipes of the second stage, and to more than thirty other parts of the spacecraft
Ғарыш кемесіне енгізілген өзгерістер
Орбиталық модуль өзгертіліп, оның күн батареялары алынып тасталды, осылайша ашық ғарышқа шығу экспериментіне мүмкіндік жасалды. Осы себепті, бұрынғы Шэньчжоу миссияларынан өзгеше, ол Қайта оралу модуліндегі кететін экипажбен бөлінгеннен кейін ғарышта қалмайды. Орбиталық модульдің сыртқы қабырғасына ғарышкердің белгілі эксперименттік аймақтарға жетуі үшін қолға ұстау тұтқалары қосылды. Бұл ғарыш кемесінде Шэньчжоу-6 ғарыш кемесіне қарағанда, Орбиталық және Қайта оралу модульдарын бақылайтын камералардан өзге де көп камералар орнатылған.
The Orbital module has been modified and its solar panels removed in order to allow for the EVA experiment. For this same reason, in contrast to previous Shenzhou missions, it will not remain in space after its separation with the departing crew in the Return module. Handrails have been added to the external wall of the Orbital module to allow the space walking astronaut to reach specific experiment areas. More cameras have been installed on this spacecraft than on the Shenzhou 6 vessel, in addition to those covering the Orbital module and the Return module.
Дәретханалар
Тәптіп дайындалған, ықшам, жиналмалы дәретханалар ғарышкерлердің жиналған зәрін ғылыми сараптауға мүмкіндік береді.
Custom made, compact, foldable toilets allow the astronaut's collected urine to be scientifically inspected.
Дау
АҚШ Стратегиялық қолбасшылығының мәліметінше, 2008 жылдың 27 қыркүйегінде сағат 15:07 Гринвич уақыты бойынша «Шэньчжоу-7» ғарыш кемесі Халықаралық ғарыш станциясынан 45 шақырым қашықтықта өтті. Сыртқы кеңістіктегі объектілердің арақашықтығын анықтайтын халықаралық заңдар жоқ. Қытай өз кемесінің ғарыш станциясына соншалықты жақын өтуіне не себеп болғаны туралы сауалдарға жауап бермеді. Халықаралық бағалау және стратегиялық орталықтың (IASC) аға ғылыми қызметкері Ричард Фишер «Уолл-стрит журналында» жариялаған мақаласында «Шэньчжоу-7» төрт сағат бұрын «BX-1» серігін ұшырғанын атап өтті. IASC – АҚШ және оның маңызды одақтастарының қауіпсіздігіне әсер ететін орта және ұзақ мерзімді қауіпсіздік мәселелеріне шолу жасайтын «сарапшылар тобы». Ол «Қытайдың 1999 жылдан бері барлық «Шэньчжоу» миссияларын әскери және азаматтық мақсаттарда пайдаланғанын» айта келіп, Қытайдың ғарыш станциясының жанынан өту мүмкіндігін «бір орбитадағы» спутниктерге қарсы технологияны сынау үшін пайдаланғанын болжады.
According to the United States Strategic Command, at 15:07 Greenwich Mean Time on 27 September 2008, the Shenzhou 7 ship passed within 45 kilometers of the International Space Station. There is no international laws defining distance of passage of outer space objects. China did not respond to queries about why it allowed its ship to pass so close to the space station. Richard Fisher, a senior fellow at the International Assessment and Strategy Center, in an opinion piece in the Wall Street Journal noted that the Shenzhou 7 had launched its companion satellite BX 1 four hours earlier. The IASC is a "think tank" focused on medium and long term security issues and their impact on the security of the United States and her key allies. He noted "China's track record of using all of its Shenzhou missions since 1999 for dual military civil missions," and speculated that China may have used the opportunity to pass near the space station to test "co orbital" antisatellite interception technology.