Кіріспе

1978 жылы 4 мамырда басталған "Арлан" операциясы – Оңтүстік Африканың апартеид режимі тұсында Анголада жүргізілген екінші ірі әскери операциясы болды, алғашқысы "Саванна" операциясы еді. Оңтүстік Африка операциясы Оңтүстік Африканың 2-ші жаяу әскер батальонының Оңтүстік-Батыс Африка Халық Ұйымының (SWAPO) Четекера және Домбондала базалық кешендеріне, сол кездегі Оңтүстік-Батыс Африка/Ангола шекарасының жанында шабуыл жасауынан, элиталық 32-ші батальонның SWAPO-ның Омепепа Намуиди Хеномбе базалық кешеніне Четекерадан шамамен 20 км шығысқа қарай шабуыл жасауынан және, ең бастысы, операция ең көп танылғаны – Анголаның ішінде 260 км тереңдікте орналасқан босқындар лагері және SWAPO-ның аймақтық штабы болып табылатын Кассингаға парашютистердің даулы әуе шабуылынан тұрды. Операция 1978 жылдың 10 мамырында аяқталды.

Өмірбаян

Премьер-министр Джон Ворстер 1977 жылдың желтоқсан айында қорғаныс кеңесшілерімен кездесті. Олар SWAPO-ға қарсы күшейтілген шаралар қабылдау қажеттігін талқылады, SWA/Намибияға PLAN жасаған шабуылдарға жауап беруден, Анголадағы PLAN базаларына алдын ала шабуылдар жасауға SADF-тің өтуіне қарай көшуді қарастырды.

Жульетта тобы 4 мамыр күні сағат 10-да жаңа «Рател» машиналарында шекарадан өтті. Олар Домбондаладан шығысқа қарай бет алып, Четекераның солтүстігіне жиналуға бағытталды, бірақ Анголаның бұталары мен жолдарының жағдайына байланысты 90 минут кешікті. Бұл SAAF-тың әуе шабуылын 13:30-ға дейін кешіктірді, онда «Канберра» және «Буканер» бомбалаушылары базаны бомбалады. Жульетта тобының алдыңғы қатардағы әуе бақылаушысымен радио байланысындағы кешігулердің салдарынан, жердегі күштердің шабуылы кешікті, бұл PLAN-ға дайындалуға уақыт берді. Тығыз бұталар мен жүгері егістіктері механикаландырылған жаяу әскердің тиімділігін төмендетті, ал жеке бөлімшелер өздерін тапаншалар мен гранаталармен қазбаларда жақын аралықта күресіп тапты. Бастапқы шабуыл барлық бөлімшелер қайта жиналғанға дейін 11 минутқа созылды, сосын базаның бір бөлігіне шабуыл жасалмағаны анықталды. Базаға қайта шабуыл жасалды және 15:30-ға қарай ұрыс тоқтады, қалған PLAN күштері қаза болды, тұтқынға алынды немесе бұталарға қашып кетті. 248 PLAN мүшесі қаза тапқандығы және 200 адам тұтқынға алынғандығы тіркелді, ал Жульетта тобы 2 адамын жоғалтып, 10 адам жараланды. Операцияның басталуы кешіккендіктен, Жульетта тобы түнді Анголаның бұталарында қорғаныс позициясында өткізді және келесі күні SWA шекарасына оралды. Четекерадағы ауыр шайқастарға байланысты SADF PLAN-ның Чату және Домбондала 1 және 2 базаларын артиллериямен бомбалауды шешті. Екі шайқас тобы шекарадан өтіп, сәйкес мақсаттарына бет алды. Жоубер тобы кешігіп жолға шықты, содан кейін адасып, базаға дұрыс емес бағыттан келді және жоспарланған артиллериялық бомбалаудың көмегімен айналма маневр жасады, бірақ ол жүзеге аспады, содан кейін Чату базасына шабуыл жасады. Шабуыл 30 минутқа созылды және базаны басып алумен және қару-жарақтарды тәркілеумен аяқталды. Жоубер тобы түнді қорғаныс позициясында өткізді және келесі күні сағат 10-да Жульетта тобымен бірге SWA-ға оралды. Серфонтейн тобы қажет болған жағдайда Жоубер тобына көмектесуі керек еді. Бұл қажет болмады, сондықтан ол Домбондала 2 мақсатына шабуыл жасады. Базаның бос екені анықталды, ол қиратылды және қару-жарақтар тәркіленді. Серфонтейн келесі мақсатына шабуыл жасауға дайын болды, бірақ миссиялар тоқтатылды және топ SWA-ға оралды.

Омепепа-Намуиди-Хенхомбе

1978 жылы 6 мамырда СВА шекарасының солтүстігіндегі SWAPO-ның шағын базаларына шабуыл жасау операциясы басталды. 32 батальонның үш ротасы бірінші нысанаға қарай жылжыды, бір рота артиллериялық топты қорғады, ал бесінші рота резервте қалды. Бірінші нысанаға шабуылға тұрғанда, нысананы әлсірету үшін артиллериялық оқтар шақырылды. Артиллериялық қарулардың калибровкасындағы қателік салдарынан 32 батальонның бөлімшелері өздеріне-өздері оқ атып, бір адам қаза тауып, он сегіз адам жараланды. Оңтүстік Африка күштері жараланғандарды эвакуациялау үшін жоспарланған нысанадан оңтүстікке шегінді, ал артиллериялық топ алға жылжығаннан кейін келесі күні бірінші нысанаға шабуыл жасалды. 8 мамырға қарай, SAAF тікұшақтары шабуыл жоспарына қосылды және 32 батальонның әскерлері бір нысанадан екіншісіне әуемен тасымалданды, сол күні бес SWAPO базасына шабуыл жасалды. 9 мамырда операция әуе көмегінсіз жаңартылды, күні бойы базалар шабуылға ұшырады. 10 мамырдан кейін базаларға тағы шабуылдар жасалды, олардың бірнешеуі жау әскерінен бос болды, нәтижесінде 32 батальонның бір бөлігі шекараға қайтарылды. Операция ресми түрде 10 мамырда аяқталса да, соңғы базаға 11 мамырда таңертең шабуыл жасалды және Сауд Араб Армиясының барлық күштері сағат 10:00-ге дейін шекарадан өтті.

Салдары

25 сәуірде, "Арлан" операциясы басталғанға дейін бірнеше күн бұрын Оңтүстік Африка апартеидтік үкіметі Батыс елдері ұсынған СВА/Намибиядағы мәселені шешу жолымен келісімге келді, бірақ SWAPO бұл ұсыныстарды қабылдамады. Сол күні "Москва" радиосы босқындар лагеріне жасалған шабуыл туралы хабарлады, ал кешкісін Анголаның өтінішімен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің арнайы отырысы шақырылды. SWAPO жетекшісі Сэм Нужома кеңес алдында сөз сөйлеп, Оңтүстік Африкаға толық экономикалық, мұнай және қару-жарақ эмбаргосын салуды талап етті, нәтижесінде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 428 қаулысы қабылданды. 8 мамырға дейін SWAPO және оның жетекшісі Сэм Нужома СВА/Намибия мәселесін шешу бойынша келіссөздердің осы кезеңде ешқандай нәтиже бермейтініне сенімді болғандықтан Нью-Йорктегі келіссөздерден шығып кетті. SWAPO және Ангола үкіметі қаза болғандардың санын 582 мен 624 аралығында бағалады, олардың көп бөлігі қарусыз, апартеидтік әскерлердің парашютистерімен өлтірілді. Оңтүстік Африканың апартеидтік режимі керісінше, 1000 "PLAN жауынгерін" өлтіргенін және 200-ін тұтқынға алғанын мәлімдеді. "Арлан" операциясы кезінде Оңтүстік Африка Қарулы Күштерінің (SADF) 7 әскері қаза тауып, 39-ы жараланды.