Кіріспе

Оңтүстік Африка Ұлттық қорғаныс күштерінің бөлімшесі

Оңтүстік Африка әскери-теңіз күштері (South African Navy) – Оңтүстік Африка Ұлттық қорғаныс күштерінің әскери-теңіз күштерінің бір бөлімі. Теңіз күштері негізінен дәстүрлі әскери тиындарды сақтаумен, пираттыққа қарсы операцияларға қатысумен, балық шаруашылығын қорғаумен, іздеу-құтқару жұмыстарымен және Оңтүстік Африка мен оның халықаралық әріптестерінің мүддесі үшін теңіз заңдарын сақтаумен айналысады. Бүгінде Оңтүстік Африка әскери-теңіз күштері Африка аймағындағы ең қабілетті теңіз күштерінің бірі болып табылады, ол жетілдірілген әскери кемелер, су асты кемелері, патрульдік кемелер және қосымша кемелерден тұрады, құрамында 7000-нан астам қызметкер, соның ішінде теңіз күштері бар. Бұрын Ұлыбританиямен терең тарихи және саяси байланыстары болғандықтан, теңіз ұйымының алғашқы құрылуы 1913 жылы Британдық Корольдік Теңіз еріктілер резервінің Оңтүстік Африка бөлімін құру болды, ал 1922 жылы Оңтүстік Африка Одағының номиналды түрде тәуелсіз теңіз қызметіне айналды. Тарихында Оңтүстік Африка теңіз кемелері мен қызметкерлері Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарға, сондай-ақ Оңтүстік Африка шекара соғысына қатысты. Апартеидтен кейінгі кезеңде Оңтүстік Африка теңіз күштері кеңестік блоққа қарсы НАТО және басқа Батыс елдерімен тығыз байланыста болды.

Басталуы

Ресми түрде Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштерінің тарихы 1922 жылғы 1 сәуірде Оңтүстік Африка Әскери-теңіз қызметі құрылғаннан басталады. Бірақ, шын мәнінде, Әскери-теңіз күштерінің тамыры 1885 жылғы 30 сәуірде Дурбанда құрылған Наталь Әскери-теңіз еріктілерімен және 1905 жылы Кейптаунда құрылған Кап Әскери-теңіз еріктілерімен үзілмейтін байланыста. 1910 жылы Оңтүстік Африка Одағы құрылғаннан кейін, 1913 жылғы 1 шілдеде Корольдік Әскери-теңіз флотының Еріктілер резервінің Оңтүстік Африкалық бөлімшесі (RNVR[SA]) құрылды, алайда ұйымдастыру және операциялық басқару толығымен Корольдік Әскери-теңіз флотының қарауында болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Британ империясының бір бөлігі ретінде Оңтүстік Африка 1914 жылғы 4 тамызда, елеулі африканерлердің қарсылығына қарамастан, Орталық державаларға қарсы соғысқа қатысты. Соғыс барысында RNVR[SA] құрамында барлығы 412 оңтүстік африкалық қызмет етті, олардың 164-і тікелей Корольдік теңіз күштеріне ерікті болып келді. Соғыста бір офицер және сегіз сарбаз қаза тапты, сондай-ақ Саймонстаундағы стратегиялық маңызды Корольдік теңіз базасын қорғады.

Соғыс аралығы

1922 жылдың 1 сәуірінде Оңтүстік Африка Әскери-теңіз қызметі (SANS) құрылды және, RNVR (SA) қатар, аумақтық суларды қорғау, миналарды жою және гидрографиялық жұмыстармен айналысты. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде қызметте бар болғаны үш офицер және үш сарбаз болды. Үлкен өнеркәсіптік бағдарламаны басқару арқылы азаматтық кит аулаушылар мен балық аулау траулерлері әскери кемелерге айналдырылды. Оңтүстік Африка суларында Корольдік теңіз күштерімен (Royal Navy) серіктестік құрып, SDF стратегиялық Кейп теңізі маңындағы теңіз бақылауын қамтамасыз етті. 1942 және 1945 жылдар аралығында жағалау күзетіне, миналарды жоюға және U-субмариналарына қарсы маңызды операцияларға қатысты. Оңтүстік Африканың теңіз кемелері Жерорта теңізінде де, кейіннен Қиыр Шығыста да қызмет етті. 1941 жылдан бастап Оңтүстік Африка Солтүстік Африка жағалауында конвойларды сүйреуге көмектесті, оның ішінде Тобрукты қайта жабдықтау және эвакуациялау, миналарды жою операцияларын жүргізді, жаудың су асты кемелерін сәтті жоқтың ізбен жойды және порттағы кемелерді құтқару жұмыстарын атқарды. 1942 жылы SDF және RNVR(SA) табысты бірігіп, Оңтүстік Африка Теңіз Күштерін (SANF) құрды. Британдықтардың ықпалы қызметте азайды. 1952 жылы бұрын қолданылған HMSAS (Оның/Оның Ұлылығы Оңтүстік Африка Кемесі) кеме префиксі SAS (Оңтүстік Африка Кемесі) болып өзгертілді. 1957 жылы Корольдік теңіз күштері Саймонстаун теңіз базасын 70 жылдық иеліктен кейін Оңтүстік Африка Теңіз Күштеріне тапсырды. Кейін, 1959 жылы, Теңіз күштерінің бас киімдерінде және басқа да белгілерінде болған Әйел патшаның тәжі (St Edward's Crown) Оңтүстік Африканың гербінен алынған Нассаудың арыстанымен ауыстырылды. Соғыстан кейінгі жылдары Оңтүстік Африка Теңіз Күштері Корольдік теңіз күштерінің артық соғыс материалдарын жоюына байланысты сапалық және сандық жағынан елеулі кеңейді. 1947 жылы Ұлыбританиядан екі артық кеме (экс-Розамунд) және (экс-HMS Pelorus) сатып алынды, сондай-ақ HMS Rockrose гидрографиялық зерттеу кемесіне айналдырылды. 1950 жылы Оңтүстік Африка теңіз күштерінің мүмкіндіктерін одан әрі кеңейтіп, екі бұрынғы британдық W класындағы эсминцтің біріншісін сатып алды. 1960 жылдардың басында Оңтүстік Африка Теңіз Күштері халықаралық қарым-қатынастағы ең жоғары деңгейге жетті және достық батыс елдерімен бірге әдеттегі теңіз қарым-қатынасына бейімделген, жақсы жабдықталған, заманауи және тиімді қызметтің алтын ғасыры деп есептелді. 1968 жылы Франциядан үш кемеге тапсырыс берілді, бұл алғаш рет су асты кемелерін пайдалануға мүмкіндік берді. 1970 жылдардың басында Оңтүстік Африка Теңіз Күштері көк суды басқару қабілетінің шыңында болды. Совэтодағы 1976 жылғы көтерілістен кейін және 1977 жылы апартеидке қарсы белсенді Стив Биконың қазасынан кейін мемлекеттік репрессиялар мен жаппай тұтқындаулар күшейді. Келесі жылы БҰҰ-ның 1962 жылдан бері күшіне енген қару-жарақ эмбаргосы міндетті болды. Осыдан кейін Оңтүстік Африкадан халықаралық экономикалық инвестициялар азайды, бұл экономикаға үлкен қысым жасады. Осы қиындықтармен қатар, елдің өңірлік сыртқы саясаты 1975 жылы Ангола мен Мозамбикте португалдық биліктің аяқталуымен және 1979 жылы Йан Смит басқарған Родезиядағы келіссөздер арқылы ақ нәсілділердің билігінің аяқталуымен құлдырау мен толық өзгеріске ұшырады. Оңтүстік Африка Оңтүстік-Батыс Африкадағы (қазіргі Намибия) және Анголадағы шекара соғысына көбірек араласуына байланысты Теңіз күштері бұрынғы халықаралық бағытын және ұйымдастыруын қайта қарастырды. Сол кездегі қорғаныс министрі П. В. Бота Израильмен әскери байланыс орнатуға ұсыныс жасады және 1974 жылы Оңтүстік Африкаға 9 "Решеф" зымырандық соққылау кемесі тапсырылды. 1987 жылы Оңтүстік Африка өз елінде жасалған және құрылған "Флотты толықтыру" кемесін пайдалануға берді. Дурбан қаласында салынған бұл кеме Оңтүстік Африкада ең ірі және ең жетілген соғыс кемесі болып табылады. Үш жыл бұрын басқа бір кеме - "Мерседес" - қайта жөндеуден өтіп, оның қос жағалаулық мүмкіндіктері артты. Тель-Авив теңіз флотының ықпалын арттыратын, Тафелбергке десант күшін, алты десант кемесін, екі орта вертолетті және шағын аурухананы орналастыруға мүмкіндік береді. 1980 жылдардың аяғында ақ нәсілділердің билігі келіссөздер арқылы аяқталып, Теңіз күштері өзінің барлық негізгі су бетіндегі соғыс кемелерін жоғалтты, барлық жерде су асты кемелеріне қарсы / ұшаққа қарсы қабілеттілігі күрт төмендеді және халықаралық оқшаулану толығымен аяқталды. 1992 жылы қыркүйек айында 35 жыл бұрынғы Тафелбергтің орнына...

Су асты кемелері флоты

2004-2008 жылдар аралығында 209/1400 типіндегі үш неміс жасалған суасты кемесі, ескірген суасты кемелерін алмастыру мақсатында жеткізілді. Бұл теңіз күштерінің су асты күштерін елеулі жаңартуды білдірді, себебі су астындағы өнімділік пен төзімділік жағынан үлкен жетістіктерге қол жеткізілді. 2020 жылға қарай Оңтүстік Африка Африка құрлығындағы Алжир мен Египетпен қатар суасты кемелерін пайдаланатын үш мемлекеттің бірі және Сахара аймағынан төменгі бөліктегі жалғыз мемлекет болып табылады. Сонымен қатар, бұл қабілеттің жойылу қаупі де болды. 2019 жылы екі суасты кемесіне "жедел және толық" күрделі жөндеу қажет екені хабарланды. Ұсынылған тәсіл – 2020 жылы келісімшарт жасау кезеңіне көшу болды. Armscor парламентке ұсынған жылдық есепте, егер жөндеу жұмыстары жүргізілмесе, суасты кемелері 2022/23 қаржы жылынан кейін қолжетімді болмайтыны көрсетілді. 2021 жылдың наурыз айына дейін келісімшарт кезеңі басталмады және суасты кемелерін жаңарту күндері жарияланбады. 2021 жылдың тамызында Шарлотта Максеке Armscor кемежайында күрделі жөндеуден өтуде екені хабарланды. 2023/24 қаржы жылында жөндеуді аяқтау үшін 189 миллион ранд көлемінде қаржы қаражаты бөлінген. Queen Modjadji суасты кемесін жөндеуге қаражат қарастырылмады, бірақ Теңіз күштерінің басты назарында SAS Manthatisi (соңғы рет 2013/14 жылдары жөнделген) суасты кемесінің "жеделдетілген оперативтік қолжетімділігін" қамтамасыз ету үшін қажетті техникалық қызмет көрсету мен жөндеу жұмыстарын жүргізу болды. Өте күрделі кемелер Heroine класының мүмкіндіктері, дәстүрлі кемеге қарсы күресу және аймақты бақылаудан басқа, арнайы күштерді орналастыру арқылы барлау ақпаратын жинау болып табылады. Осы құпия операцияларды жүзеге асыру үшін классқа бірқатар өзгерістер енгізілді.

Қосалқы автопарк

2004 жылы SAS Outeniqua кемесі қызметтен шыққаннан кейін SAS Drakensberg кемесі теңіздегі жауынгерлік кемелерді қолдаудың негізгі міндетін атқаратын жалғыз флоттық жабдықтау кемесі болып табылады. Дракенсберг екі RHIB және екі десанттық кеме (LCU) тасымалдау үшін модификацияланған, олар шектеулі амфибиялық қолдануға арналған. Азшылық үкіметінің аяқталуынан бері Дракенсберг көптеген гуманитарлық және қақпайлыққа қарсы операцияларды жүзеге асырды, жақсы ниет сапарларында әлемдік қауымдастықтың «көшбасшы туын» үнемі көрсетті және Оңтүстік Африканы халықаралық теңіз жаттығуларына қайтадан енгізді. Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштері 1972 жылы қолданысқа берілген SAS Protea арнайы гидрографиялық зерттеу кемесін пайдалануды жалғастыруда.

Қазіргі уақыттағы іске қосулар

Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштері дәстүрлі рөлін сақтайды, яғни сенімді әскери тиындарды қамтамасыз ету, Оңтүстік Африканың мүдделерін болжамды жау шабуылынан қорғау және Африка Одағының бейбітшілік сақтау миссияларына қатысу. Конвенциялық жаумен теңіз шайқасының болу ықтималдығы өте төмен болғандықтан, бүгінгі күні Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштері негізінен қасаққұлыққа қарсы күрес, балық шаруашылығын қорғау және контрабандаға қарсы операциялармен айналысады. НАТО теңіз күштерінің ұрыс топтары (Amazolo жаттығуы), Франция Әскери-теңіз күштері (жылдық Oxide жаттығуы), Германия Әскери-теңіз күштері (екі жылда бір рет өткізілетін Good Hope жаттығуы), Ұлыбритания Әскери-теңіз күштері (Оңтүстік Африка суларына келген кездегі арнайы жаттығулар), Үндістан Әскери-теңіз күштері (екі жылда бір рет өткізілетін IBSAMAR жаттығуы), Уругвай және Бразилия Әскери-теңіз күштері (Atlasur және IBSAMAR жаттығулары), сондай-ақ БРИКС мүшелері Ресей мен Қытаймен (Mosi жаттығуы) жүргізілетін, даулы жаттығулар 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін өтеді. 2010 жылғы ФИФА Әлем Кубогында Әскери-теңіз күштері үш фрегатты Дурбан, Порт-Элизабет және Кейптаун қалаларының жанында күзет кемелері ретінде орналастырып, әуе және теңіз қауіпсіздігін қамтамасыз етті.

Мыс операциясы

2011 жылдан бері Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштерінің басты және ұзақ мерзімді бағыттарының бірі – пираттыққа қарсы «Operation Copper» бастамасы болып табылады. Мозамбик бұғазында (Оңтүстік Африка үшін маңызды импорт/экспорт теңіз жолы) пираттық белсенділігінің күшеюі және Оңтүстік Африка Даму Қауымдастығы (SADC) мүшелерінің (Мозамбик және Танзания) көмек сұрауынан кейін, теңіз күштері аймақта теңіз қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін тұрақты түрде күштер мен құралдарды жөнелтті. Операция басталғаннан бері, әрбір «Valour» класындағы фрегат аймаққа кезегімен жөнелтілді, сондай-ақ жаңартылған «Warrior» класындағы операциялық кемелер де пайдаланылды. 2012 жылы «SAS Drakensberg» жаңарту кемесі де аймаққа жөнелтілді және еуропалық әскери кемелермен бірлесіп жеті сомалилік пиратты ұстады. Теңіз күштерінің Теңіз реакциялық эскадрильясының (MRS) бөлімдері күдікті кемелерге шығу үшін жөнелтілген әскери кемелерге тұрақты түрде жіберіледі. 2018 жылы Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштері «Operation Copper» үшін бір мезгілде екі әскери кемені жөнелтті және шетелдік қолдауға тәуелді болмады. SADC операциясы 2011 жылы басталғаннан бері Мозамбик бұғазында пираттық және басқа да теңіз қылмыстары айтарлықтай төмендеді. Операцияның табысты болуына байланысты, алдағы 2021/22 жылдарға жоспарланған шығындар өткен жылғы 154 миллионнан 38,9 миллионға дейін төмендеді. Мозамбиктегі Кабо-Дельгадо провинциясында исламист зорлық-зомбылығының күшеюіне байланысты «Operation Copper» операциясының мандаты ресми түрде өзгеруі мүмкін. 2021 жылдың 9 тамызында SADC аталған провинцияға әскерлерді жөнелткенін ресми түрде жариялады. Боцвана, Танзания және Зимбабве сияқты аймақтық әріптестермен бірге Оңтүстік Африка үкіметі парламентке Мозамбикке 1495 адамды жөнелтпек екенін хабарлады. Модернизацияланған «Warrior» класындағы патрульдік операциялық кеме «SAS Makhanda» Кабо-Дельгадо провинциясының астанасы Пембада байқалғаны туралы хабар тарады.

"Корона" операциясы

Оңтүстік Африканың шекарасын одан әрі қорғау мақсатында, "Корона" операциясы оның аумақтық суларында заңсыз балық аулау, браконьерлік және контрабандамен күресуге бағытталған. Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштері 2020/21 қаржы жылында 84 күн жер үсті және 22 күн су асты патрульдерін жүргізуді жоспарлап отыр, бұл "Корона" операциясы аясында бес теңіз патруліне бөлінеді. Белгілі дағдарыстық аймақтарға орналастырылып, Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштері Оңтүстік Африка Полиция қызметі және Қоршаған орта, орман және балық шаруашылығы департаменті сияқты басқа мемлекеттік органдармен бірлесе жұмыс істейді, мақсаты – тұтқындау емес, алдын алу.

Ресей және Қытай теңіз флоттарымен қарым-қатынасы

2023 жылдың ақпан айында Оңтүстік Африканың әскери-теңіз күштері Қытай және Ресейдің әскери-теңіз күштерімен бірлесіп, Оңтүстік Африка жағалауындағы суларда ортақ жаттығулар өткізуді жоспарлады. Ресейдің Украинаға басып кіргеніне байланысты қатты дау тудырған бұл жаттығулар, 2023 жылдың қаңтарында Ресейдің сыртқы істер министрі Сергей Лавровтың Оңтүстік Африкадағы әріптесімен кездесу үшін Преторияға жасаған сапасынан кейін өтті. Бұл жаттығулар бұрынғы жылдардағы жаттығуларға ұқсас болғанымен, кейбіреулер олардың Оңтүстік Африканың Қытай мен Ресеймен әскери қарым-қатынасын күшейтуге бағытталған саясатындағы маңызды өзгерістің белгісі екенін айтты. Жаттығу 18 ақпанда басталды және Ресей әскери-теңіз күштерінен "Адмирал Горшков" фрегаты мен "Кама" танкері, Қытай әскери-теңіз күштерінен "Хуанань" эсмингісі, "Рижао" фрегаты және "Кекексилиху" қолдау кемесі қатысты. Оңтүстік Африканың әскери-теңіз күштерінен де бірнеше кемелер қатысуы күтілуде, оның ішінде фрегат, сондай-ақ "King Sekhukhune I" патрульдік кемесі және гидрографиялық зерттеу кемесі. Сол жылдың сәуір айында, Қытайдың "Юань Ван 5" бақылау кемесі Кейптаунға тоқтады, бұл кезде Иранның "IRIS Makran" және "Dena" әскери кемелері де қалада болды.

Оңтүстік Африка теңіз флотының болашағы

2020 жылдарға қадам басқан Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштері қазіргі құлдырауды тоқтату үшін маңызды сын-қатерлерге тап болады. 2019 жылдың 12 шілдесінде сөйлеген сөзінде Хлонгуэнь экономиканың қиын жағдайын мойындап, тыңдаушыларына тағы да еске салды: «Нақты және жақын әскери қауіп болмаған жағдайда, үкіметтің қорғанысқа үлкен қаржы жұмсауын негіздеуі қиын болады. Стратегиялық қорғаныс пакеттері аясында алынған платформалар (төрт фрегат және үш су асты кемесі) қолдау және күтімге қаражат жетіспеуден зардап шегуде, [сондай-ақ] оларды 30 жылдық жобалық мерзімі аяқталар дейін қолдану үшін дереу жөндеуден өту қажет. Жаңа гидрографиялық зерттеу кемесі мен IPV-лер – бұл өз міндеттерін орындауға толыққанды дайын, берік және заманауи кемелер болғанымен, олар SAN-ның жауынгерлік қабілетін күрт арттырмайды, ал біздің Конституциялық міндеттемелерімізге сәйкес елді және ұлттық мүдделерді қорғау үшін осы қабілет қажет. Сонымен қатар, құрлықтағы теңіз күштерінің күш тепе-теңдігі өзгеріп жатыр».

Бюджет

Оңтүстік Африканың қорғаныс бюджеті 1994 жылдан бері төмендеп келеді, сол кезде шығындар ЖІӨ-нің 2,56%-ын құрады. 2010 жылы бұл көрсеткіш 1,12%-ға жетті, ал 2020 жылы шығындар шамамен 0,95%-ға дейін төмендеуі күтілуде, бұл 1960 жылдан бергі ең төменгі деңгей. 2020/21 жылға арналған қорғаныс бюджетінің жалпы сомасы 52,4 миллиард ранд (2,4 миллиард фунт стерлинг), соның ішінде Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштеріне 4,9 миллиард ранд (226 миллион фунт стерлинг) бөлінді. Алайда, Оңтүстік Африканың қорғанысқа жұмсаған қаражаты соңғы жылдарығы инфляция деңгейіне (шамамен жылына 5%) сай келмеді, бұл Қорғаныс министрлігін қаржылық қиындықтарға және операциялық салдарларға итермеледі. 2020/21 жылғы қорғаныс бюджетіне қажетті қаржының 87%-ы ғана бөлінді, бұл 9,4 миллиард ранд (433 миллион фунт стерлинг) тапшылықты құрайды.

Жұмыс істеу уақыты

2013/14 жылдары Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштері жылына 22 000 сағат теңізде жұмыс істеу жоспарлаған. 2018/19 жылға қарай бұл көрсеткіш 12 000 сағатқа дейін төмендетілді, ал 2019/20 жылдан бастап жыл сайын 10 000 сағатқа дейін азайтылды. Әскери-теңіз күштерінің өзі мойындағандай, персоналды тиісті деңгейде даярлау үшін жылына кемінде 12 000 сағат (500 күн) теңізде болу қажет, ал шекараны қорғау, теңіз қауіпсіздігін қамтамасыз ету және пираттыққа қарсы күрес міндеттерін орындау үшін жыл сайын кемінде 7 800 сағат жұмсалуы тиіс. Осы талаптарға қарамастан, 2019/20 жылға қарай Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштері теңізде жұмыс істеу үшін тек 6 000 сағатқа ғана қаржылай қолдауға ие, ал Force Employment операцияларына бар болғаны 4 320 сағат бөлінген. Вице-адмирал Хлонгуан ескертті: «Егер теңіздегі жұмыс уақыты жылына 10 000 сағаттан кем болса, Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштері тез құлдырап, теңіздегі жұмыс уақытының одан әрі қысқартылуы жеке және командалық оқу-жаттығуларға, теңізде қауіпсіздікті сақтауға және Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштерінің барлық кемелерінің қауіпсіз жүзуіне күрт әсер етеді». Қазіргі уақытта Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштерінің бірнеше жоғары технологиялық соғыс кемелері мен суасты кемелерін толықтай жарақтандыру үшін қажетті біліктілігі бар-жоғы алаңдау тудырады.

Болашақтағы сатып алулар

Қазіргі бюджеттік дағдарысқа қарамастан, Оңтүстік Африканың қорғаныс шығындары шеңберінде үш жаңа жағалау патрульдік кемесін (IPV) сатып алу, "Биро" жобасы деп аталатын, сондай-ақ жаңа гидрографиялық зерттеу кемесін сатып алу, "Готель" жобасы соңғы жылдары мақұлданды. Бұл сатып алулар үкіметтің теңіз экономикасын дамытуға бағытталған, "Факиса" операциясы сияқты, кең ауқымды мақсаттарымен байланысты. Импорт пен экспорттың 90% теңіз арқылы жүзеге асырылатынын, Оңтүстік Африканың табиғи ресурстарға бай эксклюзивті экономикалық аймағын және заңсыз және реттелмеген балық аулаудан жыл сайын шамамен 23 миллиард долларлық зиянды ескере отырып, Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштері теңіз қауіпсіздігінің ұлттық мүдделер мен экономикалық даму үшін өте маңызды екенін сәтті дәлелдеді.

"Біро" жобасы

2013 жылдан бері Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштерінің мақсаты үш алыс теңіздік және кемінде алты (кейін үшке дейін кемітілген) жағалау патрульдік кемесін салу болды. Бұл, ескіріп бара жатқан «Warrior» класты OPV және «River» класты OPV/IPV кемелерін алмастыру мақсатында «Biro» жобасының аясында жүзеге асырылатын шара еді. Алайда, 2018 жылы тек үш MMIPV (көп мақсатты жағалау патрульдік кемесі) ғана салынатыны расталды, ал шығындарды үнемдеу үшін OPV жобасы тоқтатылды. Жаңа кемелер де «Warrior» класы деп аталады және құны 3,6 миллиард ранд құрайды. Осы үш заманауи IPV-нің енгізілуі теңіз құқығын сақтауда маңызды рөл атқаратын болады, бірақ сарапшылар алыс теңіздік кемелерді қаржыландыру мүмкін болмағанын өкінеді. OPV-лердің тікұшақ тасымалдау мүмкіндігі Оңтүстік Африканың кең аумақты эксклюзивті экономикалық аймағын (1,5 миллион км²) тиімдірек бақылауға мүмкіндік берер еді, әсіресе Кейптің құйынды теңіздерінде. 2011 жылы тіпті жағалаудағы теңіздің күйі мен жинақталған тәжірибелерге сүйене отырып, IPV-лерді салусыз тоғыз OPV салу мүмкіндігі де қарастырылған. 2021 жылы ескірген «Warrior» класты OPV-лер жаңа «Warrior» класты IPV-лер пайдалануға берілген кезде кезең-кезеңмен тоқтатылатыны жарияланды. Үш кеменің барлығының SA Әскери-теңіз күштеріне тапсырылу мерзімі 2019 жылдың ақпанында Damen Shipyards Cape Town (DSCT) кеме жасаушылығында басталып, 2022 жылдың наурызы, 2023 жылдың маусымы және 2024 жылдың қыркүйегі болып белгіленген. Мемлекеттік сатып алу агенттігі Armscor DSCT-ден бастапқы үш кеменің бағасымен қосымша жағалау патрульдік кемелерін сатып алу опциясына ие. Кеме 2002 жылдан бері Корольдік теңіз күштерінде пайдаланылып келе жатқан Vard Marine компаниясымен жасалған кемелердің жетілдірілген нұсқасы болып табылады. «Hotel» жобасының аясында Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштері екі жаңа буын зерттеу моторлық қайығы, бір теңіз қайығы және жағалауда резервте сақтауға арналған тағы бір зерттеу моторлық қайығын алады, сондай-ақ жағалаудағы гидрографиялық инфрақұрылымды жаңартады. Жобаның аяқталу мерзімі 2023 жылдың тамызына жоспарланған, ал алғашқы моторлық қайық 2020 жылдың қыркүйегінде суға түсірілді.

Мәселелер

2020 жылдан бастап Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күшінің негізгі жобалары жылдар бойы жеткіліксіз қаржыландырудың және соңғы бюджет кесіктерінің салдарынан күрделі қауіпке тап болып отыр. "БИРО" (заманауи жағалау патрульдік кемелер) және "Отель" (жаңа гидрографиялық зерттеу кемесі) жобаларына, сондай-ақ Армияның "Хоффистер" жобасына (жаңа жаяу әскердің жауынгерлік машиналары) бөлінген қаржы көлемі 2,8 миллиард ранд (129 миллион фунт стерлинг) құрайды.

Сонымен қатар, және кемелері үшін жоспарланған және шұғыл түрде қажетті орта жөндеуді көздейтін "Сине" және "Наполеон" жобалары да жеткіліксіз қаржыландыру салдарынан тоқтап тұр. 2021 жылғы Қорғаныс министрлігінің (ҚМ) баяндамасына сәйкес, 1,470 миллиард ранд жөндеуге қажетті соманың тек 53,4% ғана, яғни 786 миллион ранд қаржыландырылған. Қазіргі уақытта Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күші өсіп келе жатқан қайта жөндеу, техникалық қызмет көрсету және жөндеу жобаларын тиімді қаржыландыруда қиындықтарға тап болып отыр. Әрбір қаржылық жеткіліксіздікке байланысты кешіктіру және тиісті күтімсіз жұмыс істейтін әрбір кеме Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күшін мәселелерді ушықтыру және ұзақ мерзімді шығындарды арттырудың қатыгез айналымына тартады, нәтижесінде кемелердің қолданылуын күштеп шектеуге алып келеді.