Кіріспе

Оңтүстік Африка армиясының жауынгерлік құрамы

6-шы Оңтүстік Африка броньды дивизиясы – Оңтүстік Африка армиясының екінші броньды дивизиясы және ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылған. 1943 жылдың басында құрылған дивизияның негізін 1942 жылдың соңында Эль-Аламейндегі екінші шайқастан Оңтүстік Африкаға оралған бұрынғы 1-ші Оңтүстік Африка жаяу әскер дивизиясының ядросы құрады. Дивизия бастапқыда Египетке оқуға жіберілді, содан кейін 1944 және 1945 жылдары Италиядағы одақтас әскерлерінің науқанында қызмет етті. Италияда дивизия бастапқыда генерал-лейтенант Оливер Лиздің басқаруымен британдық 8-ші армияның құрамына кірді, содан кейін Италия кампаниясының қалған бөлігі үшін генерал-лейтенант Марк У. Кларк басқаратын АҚШ-тың 5-ші армиясына ауыстырылды. Дивизия күшті нығайтылған дивизия ретінде жұмыс істеді және оған қосылған корпус пен армияның шабуылына жетекшілік ету үшін жиі пайдаланылды. Олар Италиядағы соғыс аяқталғаннан кейін үйлеріне оралды және 1946 жылы таратылды. Дивизия соғыстан кейін 1 шілде 1948 жылдан 1 қараша 1949 жылға дейін қысқа мерзімге қайтадан белсенді болды.

Негізін қалау

Оңтүстік Африканың бронедивизиясын құру мүмкіндігі 1941 жылдың сәуір айында 1-ші Оңтүстік Африка жаяу әскер дивизиясының қолбасшысы генерал-майор Джордж Бринк пен премьер-министр (фельдмаршал) Сматс арасында талқыланды. Осы кезде Оңтүстік Африка екі жаяу әскер дивизиясын майданға ұстап тұруға қажетті адам күшін сақтауға тырысып жатты. 1944 жылдың 3 наурызында дивизияға Палестинаға көшуге бұйрық берілді және алдыңғы жасақтар 7 наурызда аттанды. Бірақ 12 наурызда бұл бұйрық кері қайтарылды және дивизияға Италияға көшу тапсырылды. Таяу Шығысқа келгеннен кейін бір жыл өткен соң дивизия Александриядан 14-16 сәуір аралығында кемеге мінді, 1944 жылдың 20-21 сәуірінде Италияның Таранто қаласына жетті.

12-ші мотоатқыштар бригадасының жасағы

Италияға келгеннен кейін қайта топтастыру әлі жалғасып жатқанда, артиллериясы мен қолдау бөлімдерімен бірге 12-ші мотомобильді бригадаға Кассино аймағындағы 11-ші канадалық жаяу әскер бригадасын алмастыруға және британдық X корпусының 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясының басқаруына өтуге дайындық жасау үшін Изерния аймағына жылжуға бұйрық берілді. Бұл Италиядағы соғысқа кірген алғашқы дивизиялық әскерлер болды.

Рим құлағаннан кейінгі алғашқы алға жылжу

Британдық Сегізінші армияның резервінің бір бөлігі болған дивизия, Кассинодан солтүстікке қарай Гитлер сызығын бұзғаннан кейін, Канаданың I корпусына қосылды. Римді одақтастар 1944 жылдың маусым айының басында алғаннан кейін, дивизияға Виа Казалинаға көтеріліп, Сегізінші армияның британдық XIII корпусының алдыңғы қатарларын басып алу туралы бұйрық берілді. Дивизияны үш бригадаға дейін толықтыру үшін британдық 24-ші гвардиялық бригада басқаруға берілді, бұл бірлестік 1945 жылдың көктеміне дейін сақталды. Дивизия шығысқа қарай Тибр өзенімен және батысқа қарай Болсена көлімен күніне 10 миль (16 км) жылдамдықпен ілгері жылжыды, қанаттағы бөлімшелерін озып кетті. 10 маусымда алға жылжуды басқарып отырған броньды бригада Celleno-дан оңтүстікке қарай жаңадан келген 365-ші жаяу әскер дивизиясының танкіге қарсы қорғанысына тап болды. Бірінші (және жалғыз) рет бригадир Фурстенбург өзінің үш броньды полкі мен мотопехота батальонын шайқасқа шығарып, маңызды жеңіске жетті. Подполковник Папа Бритс (Арнайы қызмет батальоны) және подполковник Боб Ривз Мур (Империялық жеңіл атқыштар / Кимберли полкі) 365-ші дивизияның элементтерін жеңгені үшін DSO орденін алды. 17 маусымда 11-ші броньды бригаданың Империялық жеңіл атқыштар тобы Херман Геринг дивизиясының парашютшілерімен Киузиге кіруге жасаған алғашқы әрекеті тоқтатылды, бірақ 23 маусымда қала Кейптаун таулы жаяу әскерлерімен басып алынды. Чиузиге шабуыл кезінде "А" ротасы, Бірінші қалалық / Кейптаун таулы жаяу әскерлері, қала маңындағы террасаларға шабуылды бастады. 21-22 маусым түнінде рота күшті неміс жаяу әскерлерімен, танктардың тығыз қолдауымен қоршалып алынды және оның аман қалғандары 22 маусымның түске дейін капитуляциялауға мәжбүр болды. Екі жыл бұрын Тобрукта 2-ші жаяу әскер дивизиясының капитуляциясынан кейін Оңтүстік Африка әскерлерінің капитуляциясы сезімтал мәселеге айналды. Бұл 21 маусымда британдық штаб басшыларымен кездескен премьер-министр Сматсты Оңтүстік Африкаға қайтып оралған кезде ұшағын Орвието әуежайына бұрып, дивизия басшылығымен осы оқиғаның саяси және әскери салдары туралы талқылауға итермеледі. Флоренцияға жасалған Сегізінші армияның XIII корпусының ілгерілеуін оң жақта британдық 6-шы броньды дивизия, ортада британдық 4-ші жаяу әскер дивизиясы және сол жақта Оңтүстік Африканың 6-шы броньды дивизиясы басқарды. Дивизия екі колоннада Раполано және Палаццуоло арқылы ілгері жылжыды, олар 73-ші бағыттың солтүстік жағындағы Георг желісінде LXXVI танк корпусымен кездескенше. Танк корпусының күші бастапқыда белгісіз болды және XIII корпусының алдыңғы қатарлары неміс желісі қысымға көніп, толыққанды шабуыл қажет болмайынша, алға қарай тексеруді жалғастырды. Корпус Монте-Лигнано биіктігін басып алуға тырысып, 6 және 7 шілдеде оған қарсы күресті жалғастырды, бірақ 15-ші танк-гренадерлік дивизия биіктіктерді ұстап тұруды жалғастырды. Дивизия жақсы ілгеріледі, алға жылжуды екі бригада басқарды: 12-ші мотобригада дивизияның ілгерілеу осін анықтайтын жолмен және күзетші бригада оң қанатта, Кианти тауларының беткейлерінде. Радда 17 шілде түнінде басып алынды, содан кейін дивизияға Кианти таулы жерлерін басып алуға бұйрық берілді. Күзетші бригада 18-19 шілде түнінде Претория полкінің танктерінің қолдауымен Маунт-Майоне тауына түнгі шабуыл жасады, ал 12-ші мотобригада 20 шілдеде Маунт-Сент-Мишель (Pt 892) тауын басып алуға шабуыл жасады. Дивизия қазір Кианти тауларының биіктігін ұстап, Арно аңғарын және Флоренцияға жасалған шабуылдарды бақылады. 24 шілдеде. Дегенмен, дивизия 24-25 шілде түнінде кері шегінген неміс парашют дивизиясын қоршап алды, бұл Оңтүстік Африка, Жаңа Зеландия және Үндістан дивизияларына 28 шілдеде жеткен Паула желісіне дейін ілгерілеуге мүмкіндік берді. Киркман тағы да Оңтүстік Африка және Жаңа Зеландия дивизияларын өзінің корпусының алға жылжуының басты бөлігі ретінде қойды, бұл жолы Паула желісін бұзып, Флоренцияны басып алу үшін. Жаңа Зеландия дивизиясы негізгі шабуылды жүзеге асырмақ, ал Оңтүстік Африка дивизиясы Импрунетаның батысындағы биік жердегі жауды бейтараптандырып, содан кейін Флоренцияға қарай 2-ші бағытты тазалауға тиіс еді. Шабуыл 1944 жылдың 30 шілдесіне жоспарланған. Италиядағы одақтас әскерлердің қолбасшысы генерал Харольд Александр Флоренцияда соғысу ниеті жоқ екенін білдірді, сондықтан Киркман қаладан өту туралы бұйрық берді. 31 шілдеде шабуылға арналған ауыр артиллерияның қолдауы оқ-дәрі жетіспеушілігіне әкелді және Киркман жаңа жабдық...

Арно өзенінен өту

Флоренциядан солтүстікке қарай одақтастардың негізгі шабуылын жалғастыру үшін алдымен Арно өзенін кесіп өту қажет болды. Бірінші қалалық/Кейптаун жоғары тау әскерлерінің [FC/CTH] барлау тобы Ле Пьягге маңында қолайлы өту орындарын тапты, бұл 12-ші моторизацияланған бригадаға 28/29 тамыз түнінде жаудың жеңіл артиллериясының атысы астында өтуге мүмкіндік берді. Тұтқындардан алынған мәліметтер дивизия алдындағы неміс әскерлерінің шегініп жатқанын көрсетті, бұл олардың алдындағы жарылыс дыбыстарымен расталды. Сирек атқылаулар мен кейбір бөлімшелер жеңіл қарсылыққа тап болса да, операция 3 қыркүйекке дейін аяқталды. Генерал Пул дивизия алдында қарсылықтың болмауын байқап, жылдам ілгерілеуді қолдады, бірақ Флоренцияның солтүстігіндегі 5-ші армияның негізгі шабуылының құпиясын сақтау үшін бұл шешімге келіспеді. Албано массивін келесі бұйрыққа дейін күтіп тұру және бақылауда ұстау туралы бұйрық дивизия басшылығына терең наразылық тудырды және Бесінші армия басшылығының дәйекті тікелейлігін көрсетеді деп саналды.

Апенниндер

Сегізінші армияның Германия басып алған Готика сызығына жасаған шабуылы "Олив" кодын алды және 1944 жылдың 25 тамызында басталды. "Ультра" ақпараттары одақтастардың әскер саны, бронетехника, әуе күштері және артиллерия жағынан айтарлықтай басымдығын көрсетті, бірақ одақтастардың танктарының бронясы мен оқ күшінің неміс техникасына қарағанда нашарлығына қатысты алаңдаушылықтар болды. АҚШ-тың Бесінші армиясының шабуылы 10 қыркүйекте Болоньяның оңтүстігіндегі таулы бекіністерге қарсы басталды және оны АҚШ-тың ІІ корпусы басқарды. Жоспардың бір бөлігі ретінде 6-шы SA бронедивизиясына Вергато және Болоньяға дейінгі 64-тас жолмен ілгерілеуге және Монте-Соле мен Марзаботтоның Капрара шыңдарын басып алуға бұйрық берілді. Дивизияның 24-ші гвардиялық бригадасы Готика сызығының қорғанысына бірінші болып тап болды, ол бригада Лехр бригадасының екі батальонынан, сондай-ақ 362-ші жаяу әскер дивизиясының екі батальонынан күшті қарсылыққа ұшырады. "Олив" операциясы 1944 жылдың 21 қыркүйегінде ресми түрде аяқталды. 28 қыркүйекте дивизия үш кеңінен шашыраңқы бағытта алға жылжи бастады, шегінетін неміс күштері көпірлерді, су өткізгіш құбырларды және жолдарды қиратып жатты, бұл шектеулі жолдардағы қозғалыс жамырды баяулатты. Содан кейін 66-тас жолды 92-ші топқа беру туралы шешім қабылданды, өйткені Оңтүстік Африка инженерлері үш бағытты бір уақытта қолдауға шамасы келмеді. Бұл Гвардиялық бригадаға 11-ші бронедивизиямен бірігіп, АҚШ ІІ корпусының батыс жағын қорғауға мүмкіндік берді. Монте-Вигезе дивизияның негізгі бағытында үстемдік етті. 36-шы СС танк-гренадер полкінің бөлімдерімен екі күнге созылған, жаңбырлы ауа-райындағы шайқас үзіліс әкелмеді. Сондықтан Пул таудың үстінде дивизиялық шабуылға дайындалуға шешім қабылдады, оны 12-ші мотострелок бригадасы 11-ші броне және Гвардиялық бригадалардың қолдауымен бастауы тиіс болды. 10 000-нан астам снарядтан тұратын ауыр артиллериялық оқшаудан кейін шабуыл сәтті аяқталды. Осы шайқастан кейін дивизия демалыс пен техникалық қызмет көрсету үшін кері қайтарылды. Ол АҚШ-тың IV корпусынан АҚШ-тың Бесінші армиясының тікелей басқаруына ауыстырылды, бұл армия қолбасшысы генерал-лейтенант Марк У. Кларкқа дивизияның алға жылжуын АҚШ-тың II корпусымен жақын үйлестіруге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, дивизия артиллериямен күшейтіліп, АҚШ-тың 1-ші бронедивизиясының Б жауынгерлік командасы қосылды. Дивизияның басты міндеті АҚШ-тың 34-ші дивизиясының қанатын жауып, Болоньяға қарай жылжу болды. Б жауынгерлік командасы 64-тас жолмен, 24-ші гвардиялық бригада Сетта аңғары жолымен, ал 11-ші және 12-ші бригадалар екеуінің арасындағы биік жерді бақылауы керек еді. Алға жылжуға 16-шы СС танк-гренадер дивизиясы қарсы тұрды. Келесі күні жаңбырлар су тасқынына айналып, 501-ші төбедегі дивизия бөлімдерін оқшаулап, АҚШ XXII тактикалық әуе күштерінен әуе көмегі тоқтатылды. Монте-Солеге қайтадан шабуыл жасалмады және дивизия 4 қарашада АҚШ IV корпусының басқаруына қайтарылды. Қыс кірген кезде АҚШ-тың Бесінші армиясы 1945 жылдың ақпанына дейін бекініп, қорғаныс позицияларынан қарауылдап, қысқы науқанның тұрақты кезеңіне енді.

Тіректің берілуі

2 мамыр күні таңертең неміс театрының командирі, фельдмаршал Альберт Кессельринг, фельдмаршал Александрдың капитуляциялау шартына келісіп, отты тоқтату туралы бұйрық берді. Оңтүстік Африка дивизиясы 3 мамырда Миланның солтүстік-шығысында болды, сол кезде генерал Фридолин фон Зенгер унд Эттерлин Италиядағы неміс әскерлерінің капитуляциясын генерал Кларкқа Флоренцияда тапсырды. Бұдан кейін 8 мамыр 1945 жылы Уинстон Черчилль Еуропадағы соғыстың аяқталғанын жариялады. Дивизия 14 шілде 1945 жылы Монца автокөлік жарыс трассасында үлкен жеңіс шеруін өткізді, онда генералдар Кларк (15-ші армия тобы) және Трускотт (5-ші армия), сондай-ақ аймақтағы көптеген құралымдардың командирлері қатысты. Бұл шеру кезінде дивизиядағы әскерилерге көптеген американдық наградалар табысталды, оның ішінде генерал Пулге "Ерлік ордені" командирінің атағы берілді. Оңтүстік Африка бригадалары Швейцария және Франция шекараларына шекаралық қызметтерді атқару үшін жөнелтілді, 11 SA Armd Bde Швейцария шекарасында, 13 Mot Bde Турин маңында, ал 12 Mot Bde Аоста алқабында, Франция-Италия шекарасына жақын орналастырылды, бұл шекара екі елді бөліп тұрған биік жерлерде жүргізілді.

Демобилизация кезінде болған тәртіпсіздіктер

1945 жылдың сәуір айының басында соғыс аяқталуға жақын екендігі және дивизияның, сондай-ақ дивизиялық, корпус немесе армиялық бөлімдер құрамында қызмет ететін көптеген Оңтүстік Африка әскерлері демобилизация үшін Оңтүстік Африкаға қайтарылуы қажет екендігі анық болды. 1 мамырда Одақ қорғаныс күштері барлық әскерлерді қайтару жоспарлары әлі жасалмағанын түсінді және 1945 жылдың 1 шілдесінен бастап әуе арқылы айына 5000 әскерді, ал жылдың екінші жартысында теңіз арқылы 15000 әскерді тасымалдау туралы нұсқаулар дайындалды. Нәтижесінде, жыл соңына дейін 45000 әскер елге қайтарылды. Италиядағы 6-шы Оңтүстік Африка броньды дивизиясы мен басқа да әскерлерден өзге, Батыс шөлдегі Сиди-Резег және Тобрук шайқастарынан бері Италияда тұтқындалған 2-ші Оңтүстік Африка жаяу әскер дивизиясының мыңдаған босатылған тұтқындары да болды. Олардың саны демобилизация жоспарларына ескерілмеген. Қайырғаның солтүстігіндегі Хелван тұрақ қоймасы тез арада толып, Оңтүстік Африкаға қайтарылатын әскерлердің саны жоспарланғаннан кем болды. Сонымен қатар, күтілген жүк тасымалы кешіктірілді. Азық-түлік жетіспеді және депоға келген әскерлер әліпбилік тәртіппен бөлініп, өз бөлімдерінде сақталмағандықтан тәртіп нашарлады. Соңғы ұшақ 1946 жылдың 26 ақпанында Мысырдан генерал-майор Эверед Пулді алып ұшты, ол 1946 жылдың 2 наурызында Дурбанға келді.

Шығындар

Генерал Пул Оңтүстік Африкалықтардың қаза тауып, жарақат алып, жоғалғандарының санын былайша хабарлады: Қаза тапқандар: 711; Жарақат алғандар: 2,675; Із-түзсіз жоғалғандар: 157; Барлығы: 3,543.