Кіріспе
Оңтүстік Африканың қарулы күштері
Оңтүстік Африканың ұлттық қорғаныс күштері (SANDF) – Оңтүстік Африканың қарулы күштерін құрайды. SANDF қолбасшысы Оңтүстік Африка Президенті тарапынан қарулы күштердің бірінен тағайындалады. Олар өз кезегінде Қорғаныс министріне және әскери қызметті өткергендердің істері жөніндегі министрлігіне есепті. Қазіргі әскери құрылым 1994 жылы Оңтүстік Африкадағы бірінші нәсілдік емес сайлаудан және жаңа конституция қабылдануынан кейін құрылды. Ол Оңтүстік Африканың қорғаныс күштерін алмастырды, сондай-ақ uMkhonto we Sizwe (МК) және Азания халықтық азаттық армиясының (APLA) партизандық күштерін біріктірді.
Интеграциялық процесс
1994 жылы SANDF Оңтүстік Африка Қорғаныс күштерінен (SADF) және бұрынғы Бантустан елдерінің әскерлерінен персонал мен жабдықтарды қабылдады, сондай-ақ Оңтүстік Африкадағы кейбір саяси партиялардың бұрынғы партизандық күштерін, мысалы Африка Ұлттық Конгресінің «Умхонто ве Сизве» күштерін, Панафрикандық Конгрестің «Азания Халықтық Азаттық Армиясын» және «Инката Азаттық Партиясының» (IFP) өздігінен қорғану бөлімшелерін біріктірді. «Азания Халық Ұйымының» AZANLA күштері шақырылды, бірақ бірігуден бас тартты және бүгінгі күнге дейін қазіргі әскерге енбеген жалғыз партизандық күш болып қала береді. Соңғы жылдары олардың міндеті ішкі операциялар кезінде Оңтүстік Африка Полициясына көмек көрсету болды. Мұндай операциялар барысында бөлімшелер SAPS бақылауына өтетін.
1999 жылғы қайта қарулану
1999 жылы Оңтүстік Африка үкіметі 30 миллиард ранд (4,8 миллиард АҚШ доллары) сомасына қару-жарақ сатып алуды аяқтады, бұл қару-жарақ сатып алу кезінде сыбайлас жемқорлық болды деген күдіктерге орай келді. Оңтүстік Африка қорғаныс министрлігінің стратегиялық қорғаныс сатып алу бөлімі фрегаттар, суасты кемелері, жеңіл пайдалы тікұшақтар, бастапқы ұшқыш жаттықтырушы және көп мақсатты әскери ұшақтар сатып алды.
Жарияланымдар және деректерге қол жеткізу
SANDF өзінің стратегиясын, жоспарларын, қызметін, ақ парақтарын және қатысты мемлекеттік актілерді сипаттайтын құжаттарды жариялайды (немесе сілтемелер береді). 2000 жылғы Ақпаратқа қол жеткізуді қамтамасыз ету туралы заңға (PAIA) сәйкес, SANDF сондай-ақ SANDF-тің барлық қазіргі және тарихи ақпаратына қол жеткізуді қамтамасыз етеді және оған қол жеткізу рәсімдері туралы нұсқаулық ұсынады. Кейбір деректер "автоматты түрде қолжетімді", яғни PAIA бойынша қол жеткізуді сұраудың қажеті жоқ. Осы деректерге Қорғаныс министрлігінің мұрағатында қол жеткізуге болады, және оларға 1-ші дүниежүзілік соғыс, 2-ші дүниежүзілік соғыс, Корея соғысы және 1912 жылы Ұлттық қорғаныс күштерін құрудың операциялық деректері кіреді.
Әскери жабдық
SANDF-те әртүрлі шетелдік және отандық қару-жарақтар бар. Көптеген жабдықтары өздерінің ішкі әскери өнеркәсібінен, ал қалғандары шетелден алынған.
Қорғаныс өнеркәсібі
Оңтүстік Африканың қару-жарақ өнеркәсібі 1968 жылдан бастау алады және негізінен 1963 жылы қолданысқа енген апартеид саясатынан туындаған Біріккен Ұлттар Ұйымының Оңтүстік Африкаға қарсы халықаралық санкцияларына жауап ретінде құрылды. Бұл санкциялар 1990 жылға дейін елдің шетелдік жауынгерлік жүйелерді сатып алуына кедерілді. Бүгінгі күні Оңтүстік Африканың қару-жарақ өнеркәсібі Африкадағы отандық жобаланған және дамыған әскери техниканы өндіретін жалғыз өнеркәсіп болып табылады. Ол АҚШ, Ресей, Қытай және Еуропалық Одақ сияқты ірі державалармен бәсекелесетін, Батыс емес әлемдегі ең озық өнеркәсіптердің бірі саналады. Жергілікті өндірістегі Оңтүстік Африканың қару-жарақтары мен жауынгерлік жүйелеріне көлік және шабуылдық тікұшақтар, бронетранспортерлер, негізгі ұрыс танктері, зымырандар, қанатты зымырандар, ұшқышсыз әуе кемелері, әскери ұшақтар, жаяу әскер жабдықтары және кемелер кіреді. Оңтүстік Африканың қорғаныс бюджеті жылдар бойы қысқарып, қазіргі уақытта ЖІӨ-нің 1% -дан аспайды (халықаралық орташа көрсеткіш 2% құрайды), бірақ әскери өнеркәсіп өмір сүру үшін көбінесе экспортқа сүйенеді және әлемдік деңгейдегі әскери жабдықты әзірлеуді жалғастыруда. 2021 жылы Оңтүстік Африканың әскери өнеркәсібі әлемнің 67 еліне 3,3 миллиард ранд сомасына қару-жарақ, оқ-дәрі және әскери техника экспорттады.
Хоффистер жобасы
Жоба "Hoefyster" 2013 жылы Оңтүстік Африка армиясының ескірген "Ratel" паркін келесі он жылда шамамен 240 жаңа буын "Badger" жаяу әскерін тасымалдау машиналарын түрлі нұсқаларымен ауыстыру мақсатында басталды. 2013 жылы "Denel Land Systems" компаниясымен 2022 жылға дейін пайдалануға беру жөнінде келісімшарт жасалды. "Badger" тоғыз түрлі нұсқада өндіріледі, оның ішінде минометтік нұсқасы, зымырандық нұсқасы, бөлімшелік нұсқасы, байланыс нұсқасы, жедел жәрдем нұсқасы, басқару нұсқасы, оттық қолдау нұсқасы және артиллериялық нұсқасы бар. Бөлімшелік және оттық қолдау нұсқалары "Denel Land Systems" компаниясы жергілікті түрде әзірлеген 30 мм (30×173 мм) GI 30 зеңбірегімен жабдықталады. Жеткізілімдер 2019 мен 2022 жылдар аралығында жоспарланған, бірақ "Denel" компаниясындағы мәселелер салдарынан кешігулер орын алды және ешқандай машина Оңтүстік Африка армиясына жеткізілмеді. "Armscor" келісімшартты тоқтатуды және қаражатты "Ratel" машиналарын жаңартуға жұмсауды ұсынды. "Paramount Group" компаниясы Оңтүстік Африка армиясына өзінің "Mbombe 8" жаяу әскерін тасымалдау машиналарын жеткізудің тиімдірек болады деп санайды, себебі бұл машина "Badger"-ге ұқсас және ұзақ күткен "Badger"-ге дереу қол жетімді балама болып табылады. 2023 жылғы Қарулы Күндерде Оңтүстік Африка армиясының қызметінде "Badger" ЖМТ-нің белгісіз саны пайда болды.
Сепула және Висла жобалары
Оңтүстік Африка армиясы "Сепула" және "Висла" жобалары аясындағы "Самил" және "Касспир" автокөліктерінің орнын басуға арналған жүк көліктері мен бронетранспорттық құралдарды сатып алуды кейінге шегерді, отандық жөндеу және өндіріс мүмкіндіктерін қарастырып жатқандықтан. "Висла" жобасы "Самил 50/100" 4x4/6x6 жүк көліктері автопаркін, ал "Сепула" жобасы Оңтүстік Африка армиясының "Касспир" және "Мамба" бронетранспортерлері автопаркін алмастыруды көздеген болатын.
"Биро" және "Отель" жобалары
Жоба "Биро" Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштеріне үш жаңа "Уорриор" класындағы көп мақсатты жағалау күзету кемесін (MMIPVS) жеткізеді, олар қазіргі ескірген "Оффшор патрульдік кемелер" (OPV) SAS Isaac Dyobha және SAS Makhanda атқарып жүрген жағалау күзету қызметін алмастыруға арналған. Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштерінің екінші болашақ сатып алу жобасы "Отель" жобасы болып табылады. "Отель" жобасы 50 жылдан астам уақыттан бері қызмет ететін Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштерінің ағымдағы гидрографиялық кемесі SAS Protea-ны алмастыру мақсатында басталды. "Отель" жобасы бойынша Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштерінің жаңа гидрографиялық зерттеу кемесін жеткізу COVID-19 пандемиясы және 2021 жылғы Оңтүстік Африкадағы тәртіпсіздіктерге байланысты кешіктірілді, кеме 2023 жылдың соңында немесе 2024 жылдың басында жеткізілуі күтілуде. Кемеде көп және бір сәулелі эхолоттар, сондай-ақ жақтан сканерлейтін сонар және теңіз түбінен және оның астындағы қабаттардан материалдарды алуға арналған сынама жинағыш сияқты ең соңғы зерттеу жабдықтары орнатылған, бұл материалдар егжей-тегжейлі талдау және сынақтар жүргізу үшін қолданылады.
Көлік паркін жаңарту
Оңтүстік Африка әуе күштерінің басты міндеті – ескірген C 130BZ Hercules ұшақтарын алмастыру үшін жаңа стратегиялық әуе көлігі ұшақтарын алу болып табылады. 2005 жылы Оңтүстік Африка A400M көлік ұшағы бағдарламасына серіктес айналды, ол сегіз (тағы сегізіне опциямен) көлік ұшағын сатып алды. Алғашқы ұшақтың 2010 жылы Оңтүстік Африка әуе күштеріне (SAAF) тапсырылуы тиіс еді, бірақ бұл кешіктірілді, ұшақтың 2013 немесе 2014 жылдың басында тапсырылуы жоспарланған. 2009 жылдың 5 қарашасында келісімшарт, бағаның күрт өсуі және келісімшарт бойынша тапсырылу мерзімінің бұзылуына байланысты тоқтатылды. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Оңтүстік Африка әуе күштері C 130BZ Hercules ұшақтарының паркін жаңартуды немесе АҚШ-тан зейнеткерлікке шығарылған C 130H ұшақтарын қабылдауды қарастырып жатыр, олар да жаңартуды қажет етеді. Ұлыбритания Оңтүстік Африкаға артық C 130J Super Hercules ұшақтарын сатуды ұсынды, ал АҚШ артық C 130H ұшақтарын ұсынды.
Rooivalk Mk II
Оңтүстік Африка Әскери-әуе күштері қазіргі Rooivalk Mk I паркін Mk II деңгейіне жеткізуді жоспарлап отыр. 2015 жыл шамасында Denel Оңтүстік Африка Әскери-әуе күштері үшін Rooivalk Mk II жаңартуын ұсынып келді. Оңтүстік Африка үкіметі, әуе күштерінің ескіруі анықталғандықтан жаңарту қажеттігін мойындаған соң, қолдау көрсетті. Алдағы Rooivalk жаңартулары жаңа, заманауи авиациялық құралдарды енгізеді, қару жүйесін жаңартады және өндірістік қуатын арттырады. Келесі буын Rooivalk жақсартылған көру құралдарымен, күшейтілген оттық күшімен, арттырылған жүк көтергіштігімен, жақсырақ қорғалуымен және басқа да жақсартулармен жабдықталады. Кемінде 75 Rooivalk Mk II ұшағын жасау жоспарлануда.
Жобаның нәтижесі
Umkhonto GBADS – Оңтүстік Африка армиясының Project Outcome бағдарламасы аясындағы жерден әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйесі (GBADS) қажеттілігі үшін әзірленіп жатқан Оңтүстік Африканың тік іске қосылатын жүйесі. Бұл ракеталық жүйе қарулы күштерді әуедегі барлық қауіп-қатерлерден, соның ішінде шабуылдық ұшақтардан, зымырандардан және ұшқышсыз әуе кемелерінен (ҰАҚ) толық қорғауға арналған. Denel Dynamics компаниясы 2013 жылдың қазан айында Оңтүстік Африка армиясы үшін Umkhonto GBL жүйесінің алғашқы сынақ атуын жүргізді. Сынақ кезінде жүйе үш "Умхонто" зымыранын сәтті іске қосты. 2016 жылдың қыркүйегінде "Умхонто" зымырандық жүйесінің теңіздік нұсқасы Оңтүстік Африка, Финляндия және Алжир теңіз күштерінде қолданыста болып табылады.
Аскегей жобасы
Оңтүстік Африка Әскери-әуе күштері "Ассегей" жобасы шеңберінде "Денел Дайнамикс" компаниясының "A Дартер" бесінші буын әуеден әуеге зымырасын алуда, ол "Диел Дефенс" IRIS T қысқа қашықтықтағы зымырасын ауыстырады. 20 шақырымдық қашықтықтағы "A Дартер" зымырасына 2015 жылдың наурыз айында тапсырыс берілді, ал операциялық зымырандарды жеткізу 2017 жылға жоспарланған. Оңтүстік Африканың "Gripen" және "Hawk Mk 120" ұшақтары бұл зымырандармен жабдықталуда, ал дамуға серіктес болып табылатын Бразилия да өз "Gripen E/F" ұшақтары үшін бұл қаруды сатып алуы мүмкін.
Ұшақсыз ұшу аппараттарын сатып алу
2022 жылдың қараша айының соңында Оңтүстік Африка Әуе күштері Milkor 380 БҰҰ-на (ұшқышсыз ұшу аппараты) тапсырыс берді. Milkor 380 (MALE) БҰҰ – Оңтүстік Африкада және Африка құрлығында өндірілетін ең ірі ұшқышсыз ұшу аппараты. Оның ұшу уақыты 35 сағатқа дейін, ал жүк көтергіштігі 210 кг. Оңтүстік Африка армиясы да барлау және нысананы табу мақсатында ұшқышсыз ұшу аппараттарын (БҰҰ) алуды жоспарлап отыр.
Syne жобасы
Әскери-теңіз күштерінің "Валор" класындағы төрт фрегаты 2017-18 жылдардан бастап "Сайн" жобасы бойынша орта жөндеуден өтеді. Кемелердің қызмет мерзімін 2035 жылдан асыру мақсатында он жылға жуық жұмыс жүргізіледі. Күтілетіндей, қару-жарақ, жауынгерлік басқару жүйесі және радарлық жүйе, сондай-ақ басқа да жабдықтар жаңартылады.
" Радиация " жобасы
Оңтүстік Африка Ұлттық қорғаныс күштерінің барлық төрт тармағы "Радиат" жобасы шеңберінде әртүрлі күштер арасында толық өзара байланыс үшін жаңа цифрлық тактикалық байланыс құралдарын алуда. Толық жүйеге арналған алғашқы өндіріс тапсырыстары 2014/15 қаржы жылында Reutech компаниясына берілді және алғашқы өндірістік құралдар 2016 жылдың бірінші тоқсанында жеткізілуге жоспарланған еді. Әртүрлі құрамдастарға ЖЖР, V/UHF, қысқа қашықтықтағы және платформа ішіндегі байланыс жүйелері кіреді.
Бразилия
Бразилия мен Оңтүстік Африканың әскери қарым-қатынастары дәстүрлі түрде тығыз болған, 2022 жылы Бразилия қарулы күштері SANDF-ке соғыс жаттығулары және логистикалық қолдау түрінде әскери көмек көрсетті. Бразилия және Оңтүстік Африка екі елі де JAS 39 Gripen истребительдерінде қолданылатын A Darter әуеден әуеге қарсы зымыра жобасы бойынша ынтымақтастық жасады. Екі ел де зымыран әзірлеу саласындағы ынтымақтастықты одан әрі дамытуға мүдделі, атап айтқанда, 100 км қашықтықтағы радарлық басқарылатын "Марлин" әуеден әуеге қарсы қаруын жасауға, оның құрамында радарлық іздеуші бас бөлігі болады және Оңтүстік Африка мен Бразилия теңіз күштері қолдана алатын кез келген ауа-райы жағдайында қолданылатын жер-әуе зымырасына (SAM) айналдырылады. Бұдан өзге, Оңтүстік Африка Бразилиямен жоғары жылдамдықты мақсатты ұшқышсыз аппарат және тік ұшып-қонуға қабілетті ұшқышсыз ұшақ (VTOL UAV) жобасы бойынша ынтымақтастық орнатуды қарастырып жатыр. Екі ел де IBSA диалогтық форумының қатысушылары болып табылады.
Үндістан
Үндістан мен Оңтүстік Африка әскери ынтымақтастықты дамытты, қару-жарақ саудасын жүзеге асырып, 2008 жылы Үндістан, Бразилия және Оңтүстік Африка арасында басталған ИБСАМАР сияқты бірлескен оқу-жаттығулар мен күштерді даярлау бағдарламаларын өткізіп келеді. 1990 жылдары Оңтүстік Африка Үндістан армиясының қажеттіліктеріне сәйкес өзін-өзі қозғалтатын артиллериялық бөлімдерге арналған "Бхим" өзін-өзі қозғалтатын гаубицасын жасады. Оңтүстік Африка саудалық сапардан кейін, оқ-дәрі, құрлықтағы қару-жарақ, әсіресе артиллерия, киберқауіпсіздік, электрондық соғыс, ұшқышсыз әуе кемелері, робототехника және жасанды интеллект сияқты ынтымақтастық салаларын анықтады. Екі ел де IBSA диалогтық форумының қатысушылары.
2012 жылғы қорғаныс сараптамасы
Оңтүстік Африканың 2012 жылғы қорғаныс саясатын сараптау процесі сарапшылар тобы жүргізді, оған зейнеткер саясаткер және бұрынғы қорғаныс министрі Рольф Мейер төрағалық етті. Сараптауды сол кездегі қорғаныс және әскери ардагерлер министрі Линдиве Сисулу 2011 жылдың шілдесінде тапсырған болатын. Сараптаудың себебі – бұрынғы сараптаудың қателіктері мен кемшіліктерін түзету қажеттілігі болды. Қорғаныс министрі Линдиве Сисулудың сөзіне сәйкес, бұрынғы есеп Оңтүстік Африканың қазіргі жағдайына қатысты болмайтын.