Кіріспе

Кашмир ғалымы және тарихшысы Притхиви Натх Каул Бамзай (1910–2007) – Кашмир және Орталық Азия тарихы бойынша бірнеше кітап жазған ғалым және тарихшы.

Шығармалары

П. Н. К. Бамзай 1910 жылы ғалымдық дәстүрлері бар кашмирлік пандит отбасында дүниеге келді. Тарихи зерттеулерге қатысты алғашқы сабақтарын Кашмир тарихы мен фольклорын зерттеудің пионері болған әкесі Ананд Коулдан алды. Бамзай Пенджаб университетін ағылшын әдебиеті мамандығы бойынша үздік дипломмен бітірді. Оқу кезеңінде ол көптеген жетістіктер мен марапаттарға ие болды, олардың ішінде үздік түлектерге арналған Лорд Челсфорд алтын медалі және студенттік кезеңде Кашмирдің әлеуметтік және экономикалық жағдайына қатысты зерттеулері үшін Сурай Нарайн алтын медалі ерекше көзге түсті. Содан кейін Бамзай Кашмир мемлекеттік ақпарат басқармасына арнайы қызметкер болып орналасты. Осы кезеңде Кашмирдің премьер-министрі Шейх Абдулла одан Кашмирдің толық тарихын зерттеу және жазуды сұрады. 1954 жылы Бамзай Үндістан үкіметінің Ақпарат және телерадио хабарларын тарату министрлігінің Баспа бөлімінде «Иллюстрацияланған Кашмир» журналының редакторы болып жұмыс істеді. Ол министрлік басылымдарының барлық журналдарының редакторы қызметін атқарды және тәуелсіздік алған Үндістанның жетістіктері мен ұмтылыстарын көрсететін «Үндістанның маршы» журналын іске қосуға белсенді қатысты. Кейін Үндістан үкіметі оны Эфиопия үкіметіне кеңесші ретінде жіберді, онда ол министрліктің баспа бөлімін құрды. Осы кезеңде ол Кашмир тарихына қосқан үлесі үшін көптеген үкіметтік және бейүкіметтік ұйымдардан стипендиялар мен марапаттар алды. Бамзайдың Кашмир тарихына қатысты мақалалары мен еңбектері Үндістанда және шетелдегі бірнеше журналдарда жарияланды. Оның осы тақырыптағы кітаптарының бірі – алғы сөзін Джавахарлал Неру жазған «Кашмир тарихы». Доктор Р. К. Парму Бамзайдың кітабында тарихи зерттеулердің жеткіліксіздігін және тарихи материалды тарихи емес мазмұннан ажырата алмағанын айтты. Салыстырмалы саясатта мамандық алған ғалым Стен Видмальм да Бамзайдың үш томдық тарихы «маңызды ақпарат көзі, бірақ 1930 жылдардың нәсілдік биологиясын қайталайтын халық сипаттамаларын қамтиды» деп ескертті. Сондай-ақ, Бамзайдың бұрын жарияланған «формулаларды» қайта пайдаланғаны немесе жақыннан көшіргені мүмкін екенін де айтты. Кітап жарық көргенге дейін, 1965 жылы «Ағылшын тарихи шолуында» жарияланған мақалада «Кашмир тарихы» аймақтың ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихын жан-жақты зерттеуге жасалған алғашқы әрекет екені және ол көбінесе сәтті аяқталғаны атап көрсетілді.