Кіріспе

Лондондағы екі көршілес учаскедегі ғимараттар

Бейнард қамалы – қазір Блэкфриарс станциясы мен Сент-Пол соборы орналасқан жерлердің арасындағы Лондон қаласындағы екі көршілес учаскедегі ғимараттарды білдіреді. Біріншісі – 1086 жылы Эссекстегі Кіші Данмоудың 1-феодал бароны Ральф Бейнард салған нормандық бекініс, ол 1213 жылы король Джонмен қиратылды. Екіншісі – оңтүстік-шығысқа қарай салынған және кейін кеңейтілген ортағасырлық сарай, бірақ 1666 жылғы Лондонның Ұлы өрті кезінде көбінесе қирады. Сэр Уолтер Бесанттың айтуынша, "[Лондонда] осыдан қызықты үй болған емес". Алғашқы қамал ежелгі римдік қабырғалар мен Флит өзені Темза өзенімен кездесетін жерде, қазіргі Блэкфриарс станциясының шығысында салынған. Қамалдың солтүстік қабырғасы негіз ретінде 3 ғасырға жататын римдік өзен қабырғасын пайдаланған, ол рим кірпіштерінен жасалған қатармен ерекшеленеді. Норман қамалы король Джонмен қиратылғанға дейін бір ғасырдан астам уақыт тұрды. Ол барондар көтерілісінен кейін қайта салынған сияқты, бірақ 1276 жылы үлкен Блэкфриарс монастырының аумағын құру үшін сатылды. Шамамен бір ғасырдан кейін бірінші қамалдың оңтүстік-шығысында Темзадан қайта алынған жерге жаңа сарай салынды. Үй 1428 жылдан кейін қайта салынды және Розалар соғысы кезінде Йорк үйінің Лондон штаб-пәтері болды. Король Эдуард IV-нің таққа отыруы 1461 жылдың 3 наурызында қамал ішінде келісіліп, жарияланды. Король Генрих VII (1485–1509) 15 ғасырдың соңында үйді патша сарайы ретінде қайта жаңартып, оның ұлы Генрих VIII оны Катерина Арагонға үйлену тойы қарсаңында сыйлады. 1551 жылы Генрихтің 1547 жылы қайтыс болғаннан кейін және бала король Эдуард VI билік құрған кезеңде үй Генрихтің жесірі, королева Кэтрин Паррдың қайнағасы Пемброк графына (1501–1570) берілді. Пемброк шамамен 1551 жылы екінші ауланың айналасына үлкен қосымша құрылыс жасады. Герберттер отбасы Англия азамат соғысында Парламент жағына шықты, ал 1660 жылы монархия қалпына келтірілгеннен кейін үйді корольшіл 11-Шрусбери графы Фрэнсис Талбот бастықты. Бейнард қамалы 1666 жылғы Лондонның Ұлы өртінен кейін қирады, бірақ оның фрагменттері 19 ғасырға дейін сақталды. Қазіргі уақытта бұл жерде «Бейнард үйі» деп аталатын BT кеңсесі орналасқан, ал қамал Бейнард көшесі және Лондон қаласының Бейнард қамалының ауданымен ескериледі.

Норман қамалы

Бүгінде Флит өзені Нью-Бридж көшесі астындағы құбырға айналып, Blackfriars көпірінің астында пайда болады, бірақ Лондонның қазіргі дамуына дейін ол Темзадан кейінгі аймақтағы ең ірі өзен болған. Ол Римнің Лондон қаласының батыс шекарасын құрады, ал Флит пен Темзаның қиылысының стратегиялық маңызы осы аймақтың ерте заманнан бері бекітілгенін көрсетеді. Ричард Киренстердің айтуынша, 1017 жылы король Кнут Рождествоны осындай бекіністе өткізген, онда ол Эадрик Стреонаны өлімге кестірген. Кейбір деректерде бұл шахмат ойыны үшін болған даудан туындады делінеді. Тарихшы Уильям Пейдж Эдриктың Мерсияның эалдорманы ретінде бекіністі басқарғанын және оның қайтысынан кейін ол патшаның өкілі және туын көтергіші болған Осгод Клапаға берілген болуы мүмкін екенін айтады (Құқықтар бөлімін қараңыз). Бұл Рим қабырғаларының ішіндегі өзен жағалауында орналасқан. Солтүстік жағында екінші Норман бекінісі – Монфише мұнарасы тұрды. Бейнард қамалы Киім сақтау жанындағы Сент-Эндрю шіркеуіне жақын, қазіргі 160 Королева Виктория көшесінің оңтүстік жағында (бұрынғы Times кеңсесі, қазір The Bank of New York Mellon орталығы) орналасқан; археологтар кем дегенде оңтүстікке қарай, 2 Puddle Dock-тағы жоспарланған құрылыс аланына дейін созылатын бекіністерді тапты. Қамал Ральф Байнардың ұлы Джеффри және оның немересі Уильям Байнарға мұра болып өтті, бірақ соңғысы Генрих I (1100–1135) билігінің басында Генрихтің ағасы Роберт Куртоздың таққа талабын қолдағандықтан жерлерін жоғалтты. Бірнеше жыл патшаның қолында болғаннан кейін, 1106 жылы қамал Булонь графы Евстасийге өтті. Генрихтің билігінің кейінгі жылдары Кішкентай Дунмоудың феодалдық барониясы және Бейнард қамалының сокесі патшаның стюарды Роберт Фиц Ричардқа (1064–1136) Суффолк графтығында, Дунмоуға жақын жерде берілді. Соке Норман қамалына іргелес орналасқан Киім сақтау жанындағы Сент-Эндрю приходымен шектес болды; соке шамамен қазіргі Лондон қаласының Касл Байнард округіне сәйкес келеді. Кішкентай Дунмоу және Бейнард қамалының екеуі де ақырында оның немересі Роберт Фицвальтерге мұра болып өтті.

Фицвальтер мен барондардың көтерілісі

Фицвольтер барондардың король Джонға қарсы көтерілісінің басшысы болды, оның нәтижесінде 1215 жылғы Магна-Карта қабылданды. Данмоу жылнамасы король Джонның Фицвальтердің қызы Матильдаға (сондай-ақ Мариан Фицвальтер деп те белгілі – Робин Гуд аңызындағы Нағыз Мариан) құштар болғанын және Фицвальтер қызының абыройын қорғау үшін қару алуға мәжбүр болғанын баяндайды. Ұлы құрылысшы король Эдуард I (1272–1307) кезінде басталып, оның ұлы Эдуард II (1307–1327) тұсында аяқталған бұл нысан 1502 жылы бұзылды.

Арнайы артықшылықтар

Байнард қамалының иелері Лондон ақсүйектері арасында ерекше орын иеленген сияқты. Роберт Фицвольтер сату кезінде Байнард иелігімен байланысты барлық жеңілдіктер мен артықшылықтарды сақтап қалды. Бұл соттар Лондонның "Бас тушысы" атағына талас жасауға байланысты болды. Эдуард I (1272–1307) тұсында құрылған тушы рыцарьлар өз туларымен шайқасқа шығып, феодалдық билеушінің туын қолданбады. Байнард қамалының иелігі Фицвольтердің ата-бабаларына Лондон қаласының туын алып жүруге және осылайша Лондон әскерлеріне жетекшілік етуге мүмкіндік берген секілді. 1136 жылы Роберт Фиц Ричард Лондоннан Стейнске дейінгі "Темзаның иелігін" талап етті, патшаның туын алып жүруші және бүкіл Лондон қаласының қорғаушысы ретінде. Тыныш уақытта Байнард қамалының құқығы Гилдхолда Лорд-мэрдің алдында сотталған қылмыскерлерге үкім шығаратын сотты өткізіп, түрме мен айдалаларды ұстады. Сатқындарды Вуд-Уорфтағы қаруға байлап, толқын басып кеткенде суға батыратын. Глостер герцогы Хамфри 1428 жылы "үлкен өрттен" кейін үйді қайта салды, бұл оның таққа отыруына бірнеше апта қалғанда болды, және Барнет шайқасы алдында отбасын қауіпсіздікте сақтады. Оның таққа отыруы 1483 жылғы 6 шілдеде Вестминстер аббаттығында өтті.

Тюдориялықтар

1501 жылы король Генрих VII "бұл үйді жөндеп, немесе жаңадан салды, ол қамал сияқты бекітілмеген, керісінше, кез келген ханзада немесе жоғары мәртебелі қонақтарды қабылдауға әдемі әрі ыңғайлы болды" (Стоу). Шотландия королі Джеймс IV-нің жесірі Маргарет Тюдор 1516 жылдың мамыр айында Бейнард сарайына келді. Кейін Генрихтің сүйікті сарайлықтарының бірі, сэр Уильям Сидни (шамамен 1482–1554), оның ұлы, болашақ Эдуард VI-ның тәрбиешісі, сарайда тұрып, 1548 жылы өсиетнамасын жазды. 1551 жылы үй Уильям Гербертке, Пемброктың 1-ші графына (1501–1570) өтті, сол жылы осы ықпалды сарайлық Пемброк графы атағын алды. Бұл кеңейтудің нәтижесінде пайда болған екінші аула Холлардың Ұлы өртке дейінгі Лондон суретінде анық көрінеді. Ескі гравюраларда оңтүстік жағының ортасында үлкен қақпа, екі аркалы көпір және өзенге түсетін баспалдақ бейнеленген. Үй Герберт әулетінде Филипп Герберт, Пемброктың 4-ші графы, Оксфорд университетінің канцлері қайтыс болғанға дейін сақталды.

Үлкен өрттен кейін

Байнард қамалы 1878 жылы Лондонның Ұлы өрті кезінде қирады, сол кезде ол Касл Байнард Мыс компаниясына тиесілі болған. Қалған мұнара (кейбір дереккөздер екі мұнара сақталғанын айтады) 19 ғасырда Карон компаниясының қоймаларын салу үшін бұзылып жатыр.

Археология

Екінші Бейнард қамалы туралы археологиялық дәлелдердің көп бөлігі 1972–75 жылдарғы қазбалардан алынған, Бейнард үйі кеңсе блогы салынар алдында жүргізілген. Түпнұсқа үйдің және кеңейтілген бөлігінің солтүстік қанатының бөліктері табылды, оның ішінде солтүстік қақпасы мен қақпа мұнарасы, сондай-ақ Темза көшесінен басталатын тас жолмен төселген кіреберіс. Екі шығыс-батыс "әктас" қабырғалары анықталды; қазба жұмысын жүргізуші, солтүстік қабырғаның 1428 жылға дейінгі қамалдың қабырғалық бөлігі екенін, ал екіншісі 1428 жылдан кейін ауыстырылғанын болжады. Қазбаларға арналған Лондон археологиялық мұрағаты кодтары: BC72/GM152, UT74, BC74, BC75 және BYD81.