Кіріспе

Ел немесе аймақтың саяси тәуелсіздігін қолдайтын идеология. Суверенизм, суверенизм немесе суверенизм (француз тілінен, su. vʁɛ. nism, яғни егемендік идеологиясы) – адамның өмір сүру шарттарын жеке деңгейде, әлеуметтік топта, аймақта, елде немесе бүкіл әлемде бақылауда ұстау ұғымы. Көбінесе, бір ұлттың немесе аймақтың саяси тәуелсіздігін иелену немесе сақтау мақсатында қолданылады. Суверенисттердің мақсаты – ішкі бұзылған азшылық топтарына (этникалық, жыныстық немесе гендерлік) немесе сыртқы жаһандық басқару институттарына, федерализмге және ұлтаралық одақтарға қарсы деп саналатын күшті күштерден "бақылауды қайтару". Әдетте, оқшауланушылыққа ұмтылады, кейбір тәуелсіздік қозғалыстарымен байланысты болуы мүмкін, бірақ басқа елдердің тәуелсіздігін бұзуды ақтау үшін де пайдаланылуы мүмкін.

Еуропа

Еуропада егемендік ұстанымын қолдайтын саяси қозғалыстар (бір жағынан) Еуропалық Одақтан толықтай шығуды немесе оған қосылуға қарсы тұруды жақтаса, (екінші жағынан) құрамына кіретін мемлекеттердің ерекшелігі мен егемендігін сақтайтын, интеграциясы аз "ұлттар Еуропасын" құруға ұмтылады. Осы идеяларды қолдаушылар өздерін еурореалистер деп есептейді және еурофедералистерге қарсы шығып, Еуропалық Одақтың конфедеративтік үлгісін қалайды. (Еуропалық Одақ федерация емес, бірақ федерация сипаттамаларына ие.) Демек, Еуропадағы егемендік федерализмге қарсы және көбінесе ұлтшылдықпен байланысты, әсіресе Ұлыбританияда (2020 жылы ЕО-дан шықты) және Францияда, сол және оң қанаттағы партиялар оған бейім.

Венгрия

Премьер-министр Виктор Орбан және оның 2010 жылдан бері билікте тұрған «Фидес» партиясы Еуропалық Одаққа қарсы тәуелсіздік саясатын күшейтіп жүзеге асырып келеді. 2023 жылдың 12 желтоқсанында Венгрия Ұлттық Ассамблеясы «Егемендікті қорғау туралы» заңды қабылдады, ол 2024 жылдың 1 ақпанына дейін құрылатын «Егемендікті қорғау кеңсесі» деп аталатын жаңа мемлекеттік орган құрады. Ол Венгрияның егемендігіне жасалған деп саналатын шабуылдарды, соның ішінде шетелден қаржылық қолдау алған азаматтық ұйымдардың қызметін тергеуге кең өкілеттіктерге ие болады.

Ресей

2006 жылдан бері Владимир Путин Ресейдің қазіргі егемендік көзқарасын қолдап келеді, онда Ресейдің егемен халықтары саяси, экономикалық және мәдени күресте бір жағынан, ал екінші жағынан Ресейдің егемендігі мен мәдени тіршілігін әлсірететін неолибералдық және космополиттік идеологиялары бар трансұлттық институттар өзара қарым-қатынас жасайды. Путинизмде көпұлтты Ресей халқының "ұлттық байлығы" (оның моралі, құндылықтары, ата-бабаларының естелігі және мәдениеті) оның егемендігін анықтайды және қорғайды. Путиннің кеңесшісі Владислав Сурков НАТО, ЕҚЫҰ және АҚШ бақылауындағы бірполярлы әлемдік тәртіптің мүдделеріне қызмет ететін халықаралық ұйымдардың "егеменді демократияға" төндіретін қаупін айтты. Путинизм идеологиясы бойынша, Грузия мен Украинаның егемендігіне құрмет көрсету мүмкін емес, өйткені олардың түсті революциялары салдарынан жоғалған, бұл Еуропа мен Батыстың мәдени, экономикалық және саяси тұрғыдан жұтып алуынан қорғайтын шекаралардың құлауы ретінде қарастырылды. Батыс державаларына қарсы мәдени және саяси қорғаушы ретінде Ресейдің жетекшілігімен көптеген халықтардың егеменді одағы идеясы империялық кеңеюдің заңдылық теориясы ретінде пайдаланылды. Бұл тәсіл Кеңес Одағынан бұрын қолданылған, 16 ғасырдағы панславизмнің бастауына дейін жетеді, кейіннен 19 ғасырда орыс ұлтшылдығы, империализмі және православие мессиандығымен біріктірілді.

Каталония

Каталония Парламентінде Испаниядан тәуелсіздікті ашық түрде қолдайтын партиялар – «Каталония үшін бірге» (JxCat) (оның құрамында бұрынғы «Convergència Democràtica de Catalunya» (CDC) партиясының мұрагері «Partit Demòcrata Europeu Català» (PDeCAT) бар), «Esquerra Republicana de Catalunya» (ERC) және «Candidatura d'Unitat Popular» (CUP).

Ұлыбритания

Біріккен Корольдікте де егемендікке басымдық беретін саясаты бар партиялар табылады; әсіресе Джонсон басқарған Консервативтік партия (Ұлыбритания) (қатты Brexit-ті таңдағандықтан), Шотландия Ұлттық партиясы, Уэльс партиясы Plaid Cymru және Солтүстік Ирландиядағы Sinn Féin.

Канада

Канаданың Квебек провинциясында суверенизм немесе тәуелсіздік қозғалысы Квебек Канададан бөлініп, дербес мемлекет болуын жақтаушылардың күресін білдіреді. Көптеген қозғалыс көшбасшылары, әсіресе Рене Левеск, "тәуелсіздік" және "тәуелсіздік жақтасы" терминдерін "сепаратист" немесе "тәуелсіздікке ұмтылушы" сияқты басқа кең таралған атаулардан гөрі артық көреді, бірақ қарсыластары осы терминологияға қарсылық білдіруі мүмкін.