Кіріспе

Қабазат пен бауыр энцефалопатиясын емдеу

Дәрілік қорап
| Бақыланатын өрістер = өзгертілген
| расталган түсініктеме нөмірі = 458266592
| сурет = Lactulose structure.svg
| ені = 225
| альтернативті мәтін =
| сурет2 = Lactulose from xtal 3D bs 17.png
| альтернативті мәтін2 =

| айтылуы = /ˈlæk.tju.loʊs/
| саудалық атауы = Cholac, Generlac, Consulose, басқалары
| Drugs.com =
| MedlinePlus = a682338
| қолдану жолдары = Ауыз арқылы
| ATC префиксі = A06
| ATC суффиксі = AD11

| заңды UK = GSL
| заңды US = Тек рецепт бойынша
| заңды статусы = Рецептсіз

| биожетімділігі = нашар сіңеді
| метаболизмі = Жоғарғы ішек бактерияларымен 100%
| әсер ету уақыты = 8-ден 48 сағатқа дейін. Әдетте 8-12 сағаттан кейін әсер ете бастайды, бірақ қабазатты жеңілдету үшін 2 күнге дейін уақыт қажет болуы мүмкін. Көрінетін жағымсыз әсерлерге іш қату және құрсақ ауруы жатады. Осмостық лаксатив ретінде жіктеледі. Лактулоза алғаш рет 1929 жылы жасалған, ал 1950 жылдан бері медициналық мақсатта қолданылып келеді. Лактулоза сүт қанты лактозадан жасалады, ол галактоза мен глюкозадан тұратын екі қарапайым қанттан құралған. Жалпы қолданылатын дәрі ретінде сатылады. 2021 жылы АҚШ-та 1 миллионнан астам рецепт бойынша тағайындалған 265-ші ең көп қолданылатын дәрі болды.

Қабыну

Лактулоза барлық жастағы пациенттерде созылмалы іш қатуды емдеуде ұзақ мерзімді ем ретінде қолданылады. Лактулозаның созылмалы идиопатиялық іш қату үшін дозасы іш қатудың ауырлығына және күтілетін әсерге байланысты, нәжісті жұмсартудан бастап іш өтуге дейін реттеледі. Галактоземия болған жағдайда лактулоза қолдануға болмайды, себебі көптеген препараттар өндіріс процесіне байланысты галактоза моносахаридін қамтиды. Лактулоза опиоидтардың іш қату тудыратын әсерін жою үшін, сондай-ақ геморройды симптомдық емдеуде нәжісті жұмсарту үшін де қолданылуы мүмкін. Лактулоза көбінесе ішек қозғалысынан қорқатын және нәжісті ұстап қалатын балаларға тағайындалады. Өйткені дұрыс мөлшерде қолданғанда лактулоза ішек қозғалысын тудырады, оны ұзақ уақыт тоқтату мүмкін емес. Лактулоза қарт адамдарға да оның жұмсақ әрі тұрақты нәтижелеріне байланысты жиі тағайындалады.

Гипераммония

Лактулоза қандағы аммиактың жоғары мөлшерінен (гипераммонемия) туындауы мүмкін бауыр энцефалопатиясын емдеуде пайдалы. Лактулоза аммиакты (NH3) ішекте тұтқындап, онымен байланысуға көмектеседі. Бұл процесті ішек флорасын пайдаланып ішек ортасын қышқылдандыру арқылы іске асырады, нәтижесінде еркін таралатын аммиак аммоний иондарына (NH4+) айналады, олар енді қанға қайта сіңе алмайды. Сондай-ақ, вальпрой қышқылының қосымша әсерінен туындаған гипераммонемияны алдын алуға да септігін тигізеді.

Ішімдіктегі бактериялардың шамадан тыс өсуі

Лактулоза ұсақ ішек бактериялық өсіп-өнуін (SIBO) анықтау үшін қолданылады. Жақында ғана оның SIBO диагностикасындағы сенімділігі күмәндана бастады. Оның көп мөлшері беріледі, содан кейін демдегі молекулалық сутек газының тестілеуі жүргізіледі. Егер демнен шығарылатын сутектің мөлшері, қалыпты ішек флорасымен қалыпты ас қорыту кезінде күтілетін уақыттан бұрын артып кетсе, тест оң нәтиже береді. Бұрынғы нәтижелердің жұқа ішекте ас қорыту процесі жүріп жатқанын көрсетуі мүмкін деген гипотеза бар. Тестілеу нәтижелеріндегі айырмашылықтарға кіші ішектің транзит уақытының тестіленіп жатқан адамдар арасындағы әртүрлілігі де себеп болуы мүмкін. Сирек кездесетін жағымсыз әсерлеріне жүрек ауруы және құсу жатады. Егде жастағы адамдар немесе бүйрек функциясы төмендеген адамдар сияқты сезімтал адамдарда лактулозаның артық дозасы сусыздануға және магний деңгейінің төмендеуі сияқты электролиттік теңгерімсіздіктерге алып келуі мүмкін. Лактулозаны қабылдау дене салмағының өсуына себеп болмайды, себебі ол қорытылмайды және ешқандай қоректік құндылығы жоқ. Лактулоза, сахарозаға қарағанда тіс кариесін тудыру ықтималдығы төмен болғанымен, ол қант болғандықтан мұндай мүмкіндік бар. Бұл жағдайға бейім адамдар оны қабылдағанда ескерілуі керек.

Әрекет ету механизмі

Лактулоза жұқа ішекте сіңірілмейді және адам ферменттерімен ыдыратылмайды, сондықтан ас қорыту жолының көп бөлігінде тоқталып қалады, бұл осмос арқылы судың ұсталуына себеп болып, нәжісті жұмсақ және оңай шығаруға мүмкіндік береді. Ол ішек флорасымен ашытылатын тоқ ішекте екіншілік слабительдік әсерге ие, бұл осмостық күшке ие метаболиттер мен перистальтиканы күшейтетін әсерлерді (мысалы, ацетат) және газ пайда болуымен байланысты метанды құрайды. Лактулоза тоқ ішекте бактериялық флора арқылы қысқа тізбекті май қышқылдарына, соның ішінде сүт қышқылы мен сірке қышқылына айналады. Бұл қышқылдар ішінара диссоциацияланып, ішек қышқылданады (ішектегі H+ концентрациясын арттырады). Атап айтқанда, ол циррозбен ауыратын адамдарда бауыр энцефалопатиясының қайталануын алдын алуға тиімді. Сонымен қатар, зерттеулер лактулозамен емделген, минималды бауыр энцефалопатиясы бар циррозбен ауыратын адамдарда когнитивтік функциялар мен денсаулыққа қатысты өмір сүру сапасының жақсарғанын көрсетті.

Химия

Лактулоза – фруктоза және галактоза сияқты қарапайым қанттардың (моносахаридтер) бір-бір молекуласынан құралған дисахарид. Лактулоза шикі сүтте табиғи түрде кездеспейді, бірақ оны жылумен өңдеу нәтижесінде пайда болады: температура неғұрлым жоғары болса, осы заттың мөлшері де соғұрлым артады (төмен температурада пастеризацияланған сүтте 3,5 мг/л-ден бастап, контейнерде стерильденген сүтте 744 мг/л-ге дейін). Лактулоза лактозаның изомерленуі арқылы өндіріледі. Әртүрлі реакция жағдайлары мен катализаторларды қолдануға болады. Ол түрлі сауда маркаларымен сатылады.

Қолжетімділік

Лактулоза жалпы қолданылатын дәрі ретінде қолжетімді.