Уэльс тарихындағы темір жол саласы

Кіріспе

Уэльс мұралық темір жолы

Рейдол аңғары темір жолы (Rheilffordd Cwm Rheidol) – Уэльстегі Середигионда орналасқан, 23,75 дюймдік тар телімді мұралық темір жол. Ол Аберистуит пен Дьявол көпірі арасындағы саяхатты қамтиды. 1902 жылы ашылған бұл темір жол, 1968 жылы British Rail негізгі желісінен бу локомотивтері алынып тасталғаннан бастап, 1989 жылы жекешелендірілгенге дейін 1948 жылы ұлттықтандырылған British Rail желісіндегі жалғыз бумен жұмыс істейтін желі болды. Бұл Британдық теміржолының жекешелендірілген алғашқы бөліктерінің бірі еді. Ұлыбританиядағы көптеген басқа сақталған темір жолдардан өзгеше, Рейдол аңғары темір жолы ұлттық темір жол жүйесінің бөлігі болғаннан кейін мұралық темір жолға айналу арасында жабылу кезеңі болған жоқ, сондықтан тұрғындар мен туристерге үздіксіз қызмет көрсетіп келеді.

Vale of Rheidol Light Railway Company компаниясы

Аберистуиттің шығысындағы Ридол аңғарында стандартты темір жол, Манчестер мен Милфорд темір жолының Ланнидлоестен Девильс көпірі арқылы Страта Флоридаға дейінгі бағытының бөлігі ретінде жоспарланды. Сондай-ақ, осы желіден Devil's Bridge-тен Аберистуитке ағаш (Оңтүстік Уэльс аңғарларында тіреулер үшін) және Ридол аңғарынан теңізге, Аберистуиттегі негізгі темір жолға қорғасын кенін тасымалдау үшін тармақ жоспарланған. 19-шы ғасырдың соңында Ридол аңғарындағы көптеген қорғасын кен орындары кен өндіргенімен, Аберистуит портына үлкен көлемде кен тасымалдау мүмкіндігі болмады. Қаржылық және құрылыс қиындықтарына байланысты, Страта Флоридадан Ланнидлоеске дейін Devil's Bridge арқылы және Аберистуитке тармақ салынбады. Оның орнына, 1865 жылы Манчестер мен Милфорд темір жолы Ystwyth аңғары арқылы Аберистуитке дейін оңай жол салды. Бұл Ридол аңғары мен қорғасын кен орындарын темір жолсыз қалдырды. Бірте-бірте Ридол аңғарына қызмет ететін тар жол желісін пайдаланудың балама схемасы жоспарланды. Бастапқыда, жақын маңдағы Плинлимон және Хафан трамвайларына ұқсас 2 фут 3 дюймдік өлшем қолданылуы жоспарланған. Бұл трамвайдың жабылуынан кейін өлшем 23,75 дюймға ауыстырылды. 1897 жылы Парламент актісін ұсынғаннан кейін, қаржыны күткендей жылдам жинау мүмкін болмады, сондықтан құрылыс 1901 жылы басталды. Ақшаны үнемдеу үшін тас жарылмады, оны қолмен кесуге тура келді. Құрылысты бас инженер сэр Джеймс Шлампер бақылады, бірақ күнделікті басқаруды басты мердігерге тапсырды. Құрылыс кезінде бұрынғы Плинлимон және Хафан трамвай локомотиві Талибонт, 2 фут 3 дюймнен 23,75 дюймға дейін қайта жабдықталды және Ридол деп аталды, желіге келді, онда ол өмірінің соңына дейін қалды. 1901 жылдың 9 тамызындағы Daily News газетінде желі 1902 жылдың наурызына дейін аяқталады деп күтілгені және директорлар Аберайронға дейінгі кеңейту үшін қазынадан грант алуға үміттенеді деп хабарланды. 1902 жылы темір жол ашылуға дайын болған кезде, Цередигондағы қорғасын өндірісі күрт төмендеді. Алайда туризмнің айтарлықтай өсуі байқалды, ал жолаушылар тасымалы темір жолдың негізгі қызметіне айналды. Ол 1902 жылдың тамызында минералды тасымалдау үшін, ал 1902 жылдың 22 желтоқсанында жолаушылар үшін ашылды, Дейвис пен Меткалф жасаған екі 2-6-2T локомотиві және аталған Ридол (Bagnall жасаған) пайдаланылды. Бастапқы станциялар: Аберистуит (Мейсирафон мен Парк-авенюге іргелес орналасқан), Лланбадарн, Капел Бангор, Нантиронен және Devil's Bridge (Понтарфинах). Аберистуит портына тармақ Риверсайд террасасының жанында Ридейол өзені бойымен, Трефечан көпірінің астынан және Оңтүстік жолдың артынан портына дейін өтті. Құрылыстың соңғы құны 60 000 фунт стерлинг болды (1902 жылғы 60 000 фунт стерлинг, соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең). Желі туристік темір жол ретінде шамалы табысқа ие болды, бірақ жергілікті жолаушылар мен жүк тасымалы шектеулі болды, сондықтан порттағы тармақ өмір бойында аз пайдаланылды. Алайда, жазғы маусымда ашық вагондар салу арқылы туристік қызметті дамытуға күш салынды, туристік сауда деңгейі соншалықты жоғары болды, локомотив Палмерстон соғысқа дейін (1912, 1913 және 1914) және соғыстан кейін (1921 және 1922) бірнеше жаз бойы Фестиниог темір жолынан жалдауға тура келді. Тәуелсіз компания ретінде өмір сүруінің соңына қарай, 1911 жылдың ақпан айында компанияның жарты жылдық кірісі 3 660 фунт стерлинг болды (1911 жылғы 3 660 фунт стерлинг, соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең).

A standard gauge railway in the Rheidol valley to the east of Aberystwyth was planned as part of the Manchester and Milford Railway route from Llanidloes to Strata Florida via Devil's Bridge. Also planned was a branch from this line from Devil's Bridge to Aberystwyth to carry timber (for pit props in the South Wales valleys) and lead ore from the Rheidol Valley to the sea and the main line railway at Aberystwyth. Many lead mines in the Rheidol valley were producing ore at the end of the 19th century, but did not have a means of transporting large quantities of ore to the harbour in Aberystwyth. Following financial and construction difficulties, the routes from Strata Florida to Llanidloes via Devil's Bridge and branch to Aberystwyth were not built, instead in 1865 the Manchester and Milford Railway built an easier route via the Ystwyth valley to Aberystwyth. This left the Rheidol Valley and lead ore mines without a railway. Gradually an alternative scheme was planned using a narrow gauge line to serve the Rheidol Valley was developed. Initially a 2 feet 3 inches gauge was planned to be used similar to the nearby Plynlimon and Hafan Tramway. Following closure of this tramway, the gauge was changed to 23.75 inches instead. After submitting an Act of Parliament in 1897, it was not possible to raise finance as quickly as expected, and construction commenced in 1901. To save money, rock was hand hewn rather than blasted. Construction was overseen by the chief engineer, Sir James Szlumper, although he left day to day affairs in the hands of the main contractor employed. It was during construction that the ex Plynlimon and Hafan Tramway locomotive Talybont, regauged from 2 feet 3 inches to 23.75 inches and renamed Rheidol, arrived on the line, where it would remain for the rest of its life. In the Daily News of 9 August 1901 it was reported that the line was expected to be completed by March 1902 and the directors were hopeful for a free grant from the Treasury for the Aberayron Extension. By the time the railway was ready to open in 1902, lead mining in Ceredigion was in steep decline. However a significant growth in tourism was under way, and the carriage of passengers soon became the principal traffic of the railway. It opened for mineral traffic in August 1902 and for passengers on 22 December 1902, using two 2 6 2T locomotives built by Davies and Metcalfe and the aforementioned Rheidol, built by Bagnall. The original stations were Aberystwyth (located adjacent to Maesyrafon and Park Avenue), Llanbadarn, Capel Bangor, Nantyronen and Devil's Bridge (Pontarfynach). A branch ran to Aberystwyth harbour passing alongside the river Rheidol beside Riverside Terrace, underneath Trefechan bridge and behind South Road to the harbour. The final construction cost was reported as £60,000 (60000.0 in 1902 is equivalent to about <calculated amount> in recent years). The line was moderately successful as a tourist railway although local passenger and freight traffic remained limited, to the extent that the harbour branch was very little used throughout its existence. However, efforts were made to develop the tourist service over the summer seasons with the construction of open sided carriages and such was the level of the tourist trade the locomotive Palmerston had to be hired from the Festiniog Railway over a number of summers pre war (1912, 1913 and 1914) and again post war (1921 and 1922). Towards the end of its life as an independent company, the half year revenue of the company as reported in February 1911 was £3,660 (3660.0 in 1911 is equivalent to about <calculated amount> in recent years).

Кембрий теміржолының филиалы ретінде

1912 жылы өзеннен электр қуатын пайдалану жоспарлары қарастырылды, бірақ капиталдың жетіспеуіне байланысты ешқашан іске аспады және 1913 жылдың 1 шілдесінде желі Кембрий темір жолына қосылғанда тоқтатылды. Кембрий темір жолы компанияны, салыныс құны £69,267 (1902 жылы 69267.0 тең) болған кезде, шамамен <есептелген сомаға> тең болатын £27,311 (1913 жылы 27311.0 тең) үшін сатып алды. 1914 жылы соғыс басталғанда қорғасын кеніші жабылды, жолаушылар тасымалы азайтылды, бұл жоспарланған жақсартуларға соңғы үмітсіздік белгісін қойды. Жолаушылар тасымалының азаюы және соғысқа қажетті ағаш көлемінің артуы қысқа мерзімге жүк тасымалын негізгі кіріс көзіне айналдырды. Ридиол желісі 1924 жылы қызметтен алынды. VoR және Cambrian қолданған өздігінен жасалған вагондардың орнына жаңа ашық вагондар салынды, ал 1938 жылы жабық вагондардың барлығы жоғары сапалы, заманауи үлгілермен ауыстырылды, олардың барлығы бүгінгі күнге дейін қолданыста. GWR туристік мақсаттағы қызметтен басқа трафик көлемінің шектеулі болатынын мойындады. 1931 жылдың соңынан бастап желі тек жаз айларында ғана жұмыс істеді. 1932 жылы қалған жалғыз локомотив Свиндон зауытына қайтарылып, сатылымға қойылды. Бірақ сатып алушы табылмай, 1935 жылы локомотив бөлшектелді. 1933 жылы портовый тармағы ресми түрде жабылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде бүкіл желі жабылды, бірақ күтім-жөндеу жұмыстары тоқталмады. Жеті жылдан астам жабық тұрғаннан кейін, темір жол 1946 жылдың маусым айында қайта ашылды.

Ұлттықлендіру

Ұлы Батыс темір жолы 1948 жылдың 1 қаңтарында Ұлыбритания темір жолдарының Батыс аймағының құрамына кірді, ал желі туристік қызмет көрсетуді жалғастырды. 1950 жылдары жергілікті басшылар Рейдол аңғары желісінің жақсы күтімде екенін қамтамасыз етті. Вагон-шаналар British Rail экспресс түсімен жабдықталды. 1956 жылы локомотивтерге аттар берілді және келесі маусымда толық сызылған экспресс түсімен жабдықталды. 1960 жылдары Батыс аймақтың бұрынғы Кембриан желісі Лондон Мидленд аймағына берілді. VoR-дың болашағы біраз уақытқа белгісіздікке толы болды, содан кейін Көлік министрі Барбара Касл оның ашық және Ұлыбритания темір жолының қолдауында болатынын растады. 1968 жылы желі Аберистуит қаласында қайта бағытталды, бұл 1964 жылы тасталған негізгі станцияның бұрынғы стандартты калибрлі Кармартен желісі платформаларына қосылды. Бұл желінің бұрылып өтуін болдырмады және Парк авенюін теміржол өткеші арқылы кесіп өту қажеттілігін жойды. Бұрынғы стандартты калибрлі локомотив депосы да жаңартылып, VoR үшін пайдалануға берілді. Бұрынғы станция орнында қазіргі таңда супермаркет орналасқан, ал бұрынғы маршрут қайта құру үшін сатылды. 1960 жылдардың соңында желідегі локомотивтер мен вагондар (кейбір дау тудырған) Ұлыбритания темір жолының корпоративтік көк түсімен боялды, ал локомотивтер мен вагондардың қабырғаларында танымал «келе жатыр ма, кетіп бара ма» логотипі бейнеленді. 1970 жылдары бұл түс қаптамалармен және басқа да әшекейлермен жақсартылды, ал 1980 жылдары тарихи түстерге қайта оралу мүмкіндігі қарастырылды. Бұл, сондай-ақ Ffestiniog темір жолының «Mountaineer» локомотивінің және Санта пойыздары сияқты арнайы пойыздың сирек сапарларымен, тіпті «батыс» стиліндегі үнді шабуылдарын имитациялаумен бірге, желінің танымалдылығын сақтап тұруға көмектесті, инвестициялардың төмендеуіне және жеткіліксіз техникалық қызмет көрсетуге байланысты 1986 жылы Аберфрудқа жақын жерде (жарақатсыз) рельстен шығу оқиғасы болды. TOPS жүйесінде бу локомотивтері 98 класс деп белгіленді.

Жекешелендіру

1989 жылы желі жекешелендіріліп, Питер Рэмптон мен Тони Хиллзге (Брекон тау темір жолының соңғы иесі және бас директоры) сатылды. 1996 жылы Рэмптон мен Хиллз серіктестіктен бөліністі, Хиллз Бреконды өз бақылауында қалдырды, ал Ридол Рэмптон құрған Филис Рэмптон тар темір жол қорына сатылды. Ерекше жағдай, VoR жекешелендірілгеннен кейінгі алғашқы 20 жыл бойы еріктілердің көмегінсіз толыққандай жұмыс істеді.

Бағыт

Аберистуит – компанияның әкімшілік штаб-пәтері мен шеберханасы орналасқан негізгі терминал болып табылады. Аберистуиттен шығып, желі шығысқа қарай Лланбадарн Фаур ауылына қарай жүреді. Лланбадарнда талап бойынша аялдама бар. Devil's Bridge бағытындағы пойыздар осы жерде қысқа тоқтап, келесі жолға шығар алдында деңгей өткелін іске қосады. Лланбадарннан аз қашықтықта желі ағаштан жасалған көпір арқылы Рихоль өзенінен өтеді, содан кейін Гланрафон индустриалды аймағынан өтіп, ашық далаға шығады. 7 шақырымнан кейін Капел Бангор станциясына жетеді. Мұнда өткізу тізбегі және станция ғимараты бар. Барлық пойыздар осы жерде тоқтайды. Капел Бангордан шыққаннан кейін, желі Ридоль ат шабу орталығынан өтеді, содан кейін Танираллт орманды ауданында тік көтеріле бастайды. Шамамен 10 минуттан кейін пойыз Нантироненге – шағын ауылдық станцияға жетеді, онда талап бойынша аялдама бар. Бұл жерде локомотивтер Аберфрудқа көтерілуге дейін су бағанасынан су алады. Аберфруд станциясы Аберистуиттен шамамен 40 минуттық сапарда орналасқан. Мұнда өткізу тізбегі және станция ғимараты бар. Барлық пойыздар осы жерде тоқтайды. Аберфрудтан кейін желі 1:50 қабаттылығымен Devil's Bridge-ке дейін көтеріледі. Бұл учаскеде жолға көлік қатынасы жоқ, оқшауланған. Жол Пант Мавр деп аталатын тік жардан өтеді және жердің контурларын ұстанады, Devil's Bridge-ке жеткенге дейін Rheidol Falls және Rhiwfron станцияларында талап бойынша екі аялдамадан өтеді. Қорғасын кендері игерілген кезде, оларды Rhiwfron желісімен байланыстырған әуе кабельдік жолы болған. Темір жолда Аберистуит портына дейін созылған тармақ желісі болды, ол негізінен жүк тасымалы үшін пайдаланылды. Порттық тармақ туристік жолаушылар тасымалының үстемдігіне байланысты қажетсіз болып қалды және жабылып, демонтаждалды, қазіргі кезде Оңтүстік жолының артындағы портқа дейін тректің негіздерін аралап жүруге болады. Темір жол 1970 жылы құрылған «Уэльстің ұлы кішкентай пойыздары» бірлескен маркетингтік жобасының бөлігі ретінде танымал, ол негізінен Уэльсте орналасқан он бір тар темір жолды қамтиды. Ол туристік темір жол ретінде жұмыс істеуді жалғастырады, наурыз айынан қазан айының соңына дейін, ақпан айының ортасы мен Рождествода қосымша рейстермен жұмыс істейді. Сапар кестесі жұмыс істейтін күндерді көрсетеді. Жаз айларында темір жол Devil's Bridge станциясындағы қысқа демонстрациялық учаскеде «Бес фунтқа жүргізуші» тәжірибесін ұсынады.

Aberystwyth is the main terminus where the company's administrative headquarters and workshop are located. Leaving Aberystwyth, the line travels eastwards towards the village of Llanbadarn Fawr. There is a request stop at Llanbadarn. Trains towards Devil's Bridge pause here briefly to activate the level crossing before proceeding. A short distance from Llanbadarn, the line passes over the River Rheidol on a timber trestle bridge and then passes the Glanyrafon Industrial Estate, before heading out into the open countryside. After 4.5 mile (7 km) Capel Bangor station is reached. There is a passing loop here and a station building. All trains stop here. Leaving Capel Bangor the line passes the Rheidol Riding Centre before it begins to climb steeply through the woods at Tanyrallt. After about 10 minutes the train reaches Nantyronen a small country station and request stop. Here locomotives take water from the water column before the train continues on the climb to Aberffrwd. Aberffrwd station is from Aberystwyth, a journey time of approximately 40 minutes. There is a passing loop here and a station building. All trains stop here. Beyond Aberffrwd the line climbs at a gradient of 1 in 50 all the way to Devil's Bridge. This section of the line is isolated with no road access. The track sits on a ledge known as Pant Mawr and follows the contours of the terrain, passing through two request stops at Rheidol Falls and Rhiwfron before reaching Devil's Bridge. When the lead mines were being worked there was an aerial cableway linking them with the line at Rhiwfron. The railway had a branch line which ran to Aberystwyth Harbour, principally for freight services. The Harbour Branch became redundant with the predominance of tourist passenger operations and was closed and lifted, parts of the tracked bed can be walked today behind South Road to the harbour. The railway is promoted as one of The Great Little Trains of Wales, a joint marketing scheme launched in 1970 that encompasses eleven narrow gauge railways, mostly found in Wales. It continues to operate as a tourist railway, operating between Easter and the end of October, with extra services during February half term and at Christmas. The timetable provides the operating dates. During the summer months, the railway offers a Driver for a Fiver experience on a short demonstration line at Devil's Bridge station.

Станцияны қалпына келтіру жобасы

Темір жол желісі бағыт бойындағы көптеген аралық станциялардағы инфрақұрылымды жақсарту мақсатында ірі қайта құру жобасын жүзеге асырды. Басты айқыш және терминалдық станцияларда платформалар биікке көтерілді, бұл темір жол тарихында алғашқы рет болды. Сонымен қатар, кейбір станцияларда бұрынғы онжылдықтарда жоғалған архитектуралық стильде жаңа күту павильондары орнатылды.

Инженерлік цех

Аберистуит қаласында теміржолдың жылжымалы құрамдарын күтіп жөндеуге және басқа теміржолдарға келісімшарт негізінде қызмет көрсетуге арналған арнайы жөндеу шеберханасы бар.

Арнайы іс-шаралар

Теміржол жыл бойы арнайы іс-шаралар бағдарламасын жүргізеді. Оларға 1920-ші жылдардағы джаз кештері, кешкі арнайы рейс, Хэллоуиндегі қорқынышты пойыз, күзгі түстермен саяхат, Рождестводағы Сантаның арнайы рейсі және тойлар кіреді. 2014 жылы теміржол 1980-ші жылдардан бері алғаш рет басқа теміржолдан келген локомотивті қабылдады – Палмерстон локомотиві Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жалданып алынған кездерден кейін Ффестиниог теміржолынан қайта оралды. Ал 2015 жылы теміржолда ентузиастарға арналған алғашқы гала-шарасы өткізілді.

Теледидар

Темір жол көптеген рет теледидарда көрсетілді, оның ішінде 2012 жылы түсірілген «Ұлыбританияның темір жол саяхаттары» атты эпизод және 2016 жылы түсірілген «Y Gwyll» детективтік сериалы да бар.