Кіріспе
Сванадж темір жолы – Дорсет қаласының Уорхэм ауданынан Сванадж қаласына дейінгі темір жол тармағы. 1885 жылы ашылған, қазір мұралық темір жол ретінде пайдаланылады. Оны салған тәуелсіз компания 1886 жылы ірі Лондон және Оңтүстік-Батыс темір жолымен біріктірілді. 1972 жылы жолаушылар тасымалы тоқтатылды, содан кейін желінің бір бөлігінде минералдық тасымалдарды жүзеге асыратын жүк тасымалы қызметі сақталды. Жолаушылар тасымалы тоқтатылғаннан кейін, мұралық темір жол тобы желінің бір бөлігін қайта жаңғыртты; ол да Сванадж темір жолы деген атауды алды және қазір Уорхэмнен Сванаджға дейінгі бұрынғы желінің бағытын ұстанатын 15 шақырымдық (9,5 миль) жолды пайдаланады, Норден, Корф қаласы, Харманс Кросс және Херстон Халт аялдамаларында тоқтайды. Ол Норденнен Сванадж теңізіне, соның ішінде Корф қаласы мен Корф қаласының қираған сарайына дейін тұрақты парктік және көлік қызметін ұсынады, көбінесе бумен жүргізіледі. 2023 жылы Уорхемнен (Ұлттық темір жол желісімен байланысы бар) Сванаджға дейін тұрақты пойыз қатынай бастады.
The Swanage Railway is a railway branch line from near Wareham, Dorset to Swanage, Dorset, England, opened in 1885 and now operated as a heritage railway. The independent company which built it was amalgamated with the larger London and South Western Railway in 1886. The passenger service was withdrawn in 1972, leaving a residual freight service over part of the line handling mineral traffic. After the passenger closure, a heritage railway group revived part of the line; it too used the name Swanage Railway and now operates a 9.5 mile (15 km) line which follows the route of the former line from Wareham to Swanage with stops at Norden, Corfe Castle, Harman's Cross and Herston Halt. It provides a regular park and ride service, normally steam hauled, from Norden to the sea at Swanage including Corfe Castle village and ruins of Corfe Castle. In 2023, regular trains ran through from Wareham (with National Rail connections) to Swanage.
Алғашқы өнеркәсіп
Пурбек аралында Виктория дәуірінен бұрын кең көлемде карьерлер жұмысы және шарлы балшық өндірісі жүргізілген; балшықтың бір бөлігі жергілікті жерде өңделсе, минералды өнімнің көп бөлігі басқа жерде қолдану үшін тасымалданған. Ауыр минералдарды тасымалдау көбінесе жағалау арқылы кемелермен жүзеге асырылды, ал кейбір жағдайларда карьерлер ішінде және табиғи Пул шығанағындағы түрлі тиеу пункттеріне тасымалдау үшін қарапайым трамвай жолдары салынды.
Негізгі желімен айналып өту
Саутгемптон және Дорчестер темір жолы 1847 жылы Уорхэм арқылы өтетін негізгі желісін ашты; оны Лондон және Оңтүстік-Батыс темір жолы (LSWR) пайдаланды және 1848 жылы LSWR-ға қосылды. Жаңа желі аймаққа Лондонмен тікелей теміржол байланысын қамтамасыз етті, бірақ ол минералды тасымалды әсер етуге жеткілікті жақын болған жоқ, ол сол кезде бұрынғысынша жағалау кемелерімен тасымалданды. Уорхэм арқылы негізгі темір жолдың салынуы Суанаге немесе Пурбектегі минералды кен орындарын байланыстыру үшін бірнеше жобаларды тудырды, бірақ олар қажетті қолдауға ие бола алмады.
Негізгі желіге қосылу
Филиалдық желіге арналған жоба сәтті аяқталды: Суонадж темір жолы 1881 жылғы 18 шілдеде Парламент актісін алды, оның жарғылық капиталы 90 000 фунт стерлингті құрады және 30 000 фунт стерлингке дейін облигациялық қарыз алуға рұқсат берілді. Құрылысқа инженер-консультант У. Р. Галбрейт жетекшілік етті. Желі 1885 жылғы 20 мамырда ашылды және бастапқыда LSWR компаниясымен пайдаланылды. Филиал Уоргрет тоғысынан, Уоррем станциясының батысынан негізгі желіден бөлінді; филиалдың ұзындығы және құрамы бір рельстік болды. Swanage стансасынан пирске дейінгі трамвай жолын салуға актімен рұқсат берілді және бұл желі LSWR қажеттілігіне қарай салынбақ болды, бірақ үлкен компания бұл қажеттілікті іске қоспады, сондықтан пирс желісі жобасы ілгерілемеді. Филиал алдын ала бар Фурзбрук темір жолымен қиылысты, бұл өнеркәсіптік тар рельстік трамвай балшық тасымалымен айналысты және оны өзен кемесіне жеткізді, сондай-ақ минералды Пул портына тасымалдайтын Миддлбер Плейуэймен де қиылысты; алайда, аталған желілердің иелері Сванадж темір жолымен байланыс жасау үшін бірігіп жұмыс істеуге кешікті. Корф замкісінде бір аралық станция болды. Еңбеңді градиенттермен сипатталды, 1/76 немесе 1/80 еңбеңді градиентімен, Уоргрет тоғысынан төмен түсіп, содан кейін Фурзбрукке көтерілді; Corfe Castle-ге қайтадан төмен түсіп, Swanage-ге дейін жартылай жолдағы биікке көтерілді, содан кейін төмен түсті. Сванаж темір жолы 1886 жылғы 25 маусымда Парламент актісі арқылы LSWR компаниясымен біріктірілді. 1947 жылғы Көлік туралы заң темір жолдарды қайта ұйымдастыруды жалғастырды, 1948 жылы British Railways ұлттық меншігіне алды. 1945 жылдан кейін филиалдағы жергілікті пойыздар итеру және тарту әдісімен жұмыс істеді. Уэймуттан келген вагондар кейбір филиалдық пойыздармен тасымалданды, ал егер филиалдық локомотив филиалдық вагондарды итерсе, қосылған негізгі желідегі вагондар локомотивтің артында орналасатын, яғни аралықта жайғастырылатын. 1960 жылдары ауылдық филиалдық желілердің қолданылуы тауарлар мен жолаушылар үшін автомобиль көлігінің жақсаруына байланысты күрт төмендеді. Алайда, 1963 жылы жарияланған "Британ темір жолдарының қайта құрылуы" есебінде бұл желі туралы ештеңе айтылмады, онда мұндай көптеген желілерді жабу ұсынылды. 1966 жылдан бастап аймақта бумен жүретін локомотивтер алынып тасталды, ал жолаушылар тасымалы BR 205 кластың дизельдік-электрлік көп бірліктік пойызымен жүзеге асырылды. 1969 жылы Лондоннан келетін пойыз жазғы сенбі күндері дизельдік локомотивпен жұмыс істеді. 1967 жылдың мамыр айында үкімет Swanage-ге жолаушылар тасымалының тиімсіз филиалдық желілерін қарап шыққаннан кейін тоқтатылатынын жариялады. 1967 жылдың соңында British Railways Swanage желісінің 1968 жылдың қыркүйегіне дейін жабылатыны туралы хабарлама берді. Алайда, жаз айларында автобус қызметін ауыстырудағы қиындықтарға байланысты наразылықтар болғандықтан, жабылу кейінге шегерілді. Қоршаған ортаны қорғау департаментінің инспекторы желі ашық қалуы керек деп шешті, бірақ бұл шешім кейіннен Қоршаған орта жөніндегі мемлекеттік хатшы тарапынан жойылды. Желі 1972 жылдың 3 қаңтарынан бастап жолаушылар тасымалы үшін жабылды, бұл стандартты формулировка, яғни көрсетілген күні пойыздар жүрмеді. 2007 жылдың 10 мамырында Network Rail желісімен тұрақты байланыс алғаш рет пайдаланылды, бұл Eastleigh Works-тен келген төрт бұрынғы BR дизельдік локомотивтеріне дизельдік фестиваль мен сыра фестиваліне қатысуға мүмкіндік берді. Кейіннен оларға South West Trains компаниясымен ұсынылған 423 кластың төрт вагондық электрлік бірлігі қосылды. 1972 жылдан бері Уорхэм мен Сванадж арасындағы алғашқы қоғамдық жолаушылар тасымалы 2009 жылдың 1 сәуірінде Лондон Викториядан 12 вагонды дизельдік локомотивпен тасымалданған "Пурбек Пионер" рейсі болды. 1967 жылдан бері алғашқы қоғамдық жолаушыларды тасымалдау үшін бумен жүретін локомотивпен жасалған рейс 2009 жылдың 2 мамырында Лондон Викториядан "Дорсет жағалауы экспресі" болды, оны Southern Railway Battle of Britain кластың Булейд Тынық мұхиты локомотивінің 34067 нөмірі Tangmere тартты. 1967 жылдан бері Уорхэмге алғашқы Swanage бумен жүретін рейсі 2009 жылдың 4 мамырында "Royal Wessex" болды, оны 34067 Tangmere тасымалдады.
Операциялар
Пойыздар Сванейдж және Норден Парк & Райд арасында жыл басынан жыл соңына дейін әр апта соңында және мереке күндері, ал Пасхадан қазан айының соңына дейін аптаның әр күні жүреді. Жыл сайын желтоқсан айында теміржол маусымдық көңіл көтеру ретінде Санта-Специал сервисін ұсынады. Жазғы маусымда пойыздар әр 40 минут сайын қатынайды, бұл Ұлыбританиядағы тарихи теміржолдардың ең жиі жүретін пойыздарының бірі. Бас қоғамнан басқа, теміржолда басқа да топтар орналасқан. Оңтүстік тамақтандыру жобалық тобының теміржол вагондары теміржолда сақтаулы. Сванейдж қаласының шетіндегі Херстон жұмыстары физикалық жағынан басты жолға қосылмаған. Локомотивтерді жөндеуге жіберуді автокөлікпен жүзеге асырады, себебі Сванейдж теміржолы Херстон жұмысына қосымша тармақ салу үшін жергілікті жер иелерімен келісімге келе алмады.
Норден Уорхэмді қалпына келтіру
Сванадж мен Уорхэм арасында тұрақты кестелік пойыздар болған жоқ, себебі Сванадждан пойыз қызметі тек Норденге дейін жүргізілді. Қоғам Network Rail және жергілікті билік органдарымен бірлесіп, жүйелі қызметтерді қамтамасыз ету үшін қажетті пойыз паркін және инфрақұрылымды анықтау жұмыстарын жалғастырды. 2010 жылдың шілдесінде DCC және Purbeck District кеңестері үш жыл ішінде 3 миллион фунт стерлинг бөлуге келісім берді, бұл Network Rail-дің Воргрет бұрылысындағы сигнализация жұмыстарын жартылай қаржыландыруға бағытталған, ол Сванадж тармағын Уорхэмге жақын орналасқан NR негізгі желісімен байланыстырады. Жаңартулар Уорхэм, Корф Касл және Сванадж арасында жоспарлы пойыз қатынасын жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Swanage Railway өзінің алғашқы дизельдік жолаушылар пойзын 2017 жылдың 13 маусымында Уорхэм станциясына жеткізіп, сол жазда 60 күн бойы дизельдік пойыздарды пайдалана отырып, екі жылдық сынақ жолаушылар қызметін бастады. Дизельдік көп бірліктерді (dmu) жөндеудің кешігуіне байланысты, екі басында дизельдік локомотивтері бар пойыздар пайдаланылды, жолаушылар ағыны жақсы болды, бірақ бұл экономикалық тұрғыдан тиімсіз болды. 2018 жылы dmu әлі дайын болмағандықтан, South Western Railway жазғы сенбі күндері Корф Каслға пойыздарды іске қосты, олар төмен бағасымен (Солсбериден батысқа қарай 10 фунт, Веймут пен Уорхэмнен 5 фунт) және кез келген жоспарлы қызмет үшін рекордтық кері бұрылыс санымен (Йеувил торабында, Йеувил Пен Милл, Веймут және Уорхэмде 4 рет) ерекшеленді. Еңбек дауының салдарынан, бұл күндері жоспарланғаннан аз демалыс күндері өткізілді. Бұл учаскеде басқа аймақтардан келетін экскурсиялық пойыздар да жүреді. Swanage Railway 2017 жылы Инженерлер институтының (ICE) Оңтүстік-Батыс инженерлік сыйлығын жеңіп алды, бұл ICE жобаларының 1 миллион фунт стерлингтен кем шығынмен жасалған жобалары арасындағы жылдық сыйлық. Swanage Railway-дің "Project Wareham" жобасының бөлігі болған 950 000 фунт стерлингтік жұмыс екі жыл бойы Норден станциясынан Воргрет бұрылысына жарты миль жетпейтін аралықта жүргізілді: аз пайдаланылған бұрынғы Network Rail желісінің үш милі жолаушылар тасымалына сәйкес жаңартты, өскен жартастар мен суару каналдары тазартылды, төрттен бір мильдік жартас жаңартылды және жарты миль жаңа теміржол желісі салынды. 950 000 фунт стерлингтік жұмысқа сонымен қатар Норден станциясына жақын орналасқан Уитч Ферма мұнай аланына кіретін жолға деңгей өткелі орнату және локомотивтер мен вагондар үшін жақын маңдағы теміржол-жол алмасу құрылысын салу кірді. Алмасу құрылысы 2500 куб метр жерді қазуды қамтыды, ол қайта өңделіп, Фурзбрук маңындағы төрттен бір мильдік жартасты кеңейтуге пайдаланылды. 2021 жылы үкімет желінің "Beeching" есебімен жабылған желілерді қалпына келтіруге бағытталған "Beeching-ті кері қайтару" ұсынысының аясында қосымша қаржыландыруға мақұлданғанын жариялады (бірақ Swanage Railway бастапқы есепте қамтылмаған). 2022 жылы жазғы тұрақты қызметтерді бастау жоспарланған, бірақ олар 2023 жылға кейінге шегерілді. 2023 жылдың 4 сәуірінен 10 қыркүйегіне дейін аптасына төрт күндік қызмет көрсету жоспарланған.
Мұрагерлік көлігі жобасы
Теміржолда көптеген мұралық вагондар бар және оларды қалпына келтіру жобасы басталды. 11 вагоның 4-і толыққан, 1 вагонда жұмыс жүргізілуде:
LSWR Ironclad Third Corridor No. 728 қалпына келтіруді күтуде. SR Maunsell Ашық Үшінші No. 1323 қалпына келтіруді күтуде. SR Maunsell Ашық Үшінші No. 1346 – 2022 жылдың 15 қазанында пайдалануға беріліп, жұмыс істеуде. SR Maunsell Ашық Үшінші No. 1381 – 2019 жылдың 16 шілдесінде пайдалануға берілді. SR Maunsell Тормозды Үшінші No. 2768 қалпына келтіруді күтуде. SR Maunsell Тормозды Құрама No. 6697 қалпына келтіруді күтуде. SR Maunsell Тормозды Құрама No. 6699 қалпына келтіруді күтуде. BR Bulleid Тормозды Үшінші No. 4365 жұмыс істеуде. BR Bulleid Тормозды Үшінші No. 4366 қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. SR Bulleid Құрама No. 5761 жұмыс істеуде. SR Bulleid Ашық Үшінші (ресторан) No. 1457 қазіргі уақытта шеберхана ретінде пайдаланылуда.
LSWR Ironclad Third Corridor No. 728 is awaiting restoration. SR Maunsell Open Third No. 1323 is awaiting restoration. SR Maunsell Open Third No. 1346 is operational, having entered traffic on 15 October 2022. SR Maunsell Open Third No. 1381 is operational, entering service on 16 July 2019. SR Maunsell Brake Third No. 2768 is awaiting restoration. SR Maunsell Brake Composite No. 6697 is awaiting restoration. SR Maunsell Brake Composite No. 6699 is awaiting restoration. BR Bulleid Brake Third No. 4365 is operational. BR Bulleid Brake Third No. 4366 is undergoing restoration. SR Bulleid Composite No. 5761 is operational. SR Bulleid Open Third (Restaurant) No. 1457 is currently in use as a workshop
Су мұнарасы жобасы
Swanage Railway Солсбериден тас негізді LSWR су мұнарасын қалпына келтірді және қазіргі уақытта мұнараны Нортбрук көпірінің оңтүстік-шығыс жағына орналастыруда. Бұл сондай-ақ, бұлақ суын алу жүйесін орнатуды қамтиды, бұл ұзақ мерзімде ақша үнемдеуге мүмкіндік береді, себебі қазіргі уақытта бу локомотивтерінің қазандықтарына зиян келтіретін, магистральдық тазартылған суға тәуелділік бар.