Кіріспе

Сноудон тау темір жолы (SMR; Rheilffordd yr Wyddfa) – Уэльстің солтүстік-батысындағы Гвинеддте орналасқан тар телімді рельсті және тісті дөңгелек тізбекті тау темір жолы. Бұл Лланберистен Уэльстің ең биік шыңы – Сноудонға дейін 8 км қашықтықтағы туристік темір жол. SMR – Ұлыбританиядағы жалғыз қоғамдық тісті дөңгелек тізбекті темір жолы, және 100 жылдан астам уақыт бойы жұмыс істегеннен кейін ол жыл сайын 140 000-нан астам жолаушыны тасымалдайтын танымал туристік орын болып қала береді. Желіге Ұлыбритания Мұрасы иелік етеді және басқарады, ол Ұлыбританиядағы бірнеше басқа туристік орындардың операторы болып табылады. Темір жол Ұлыбританиядағы ең ауыр сыртқы жағдайларда жұмыс істейді, нашар ауа-райы болғанда шыңға жету шектеледі және қарашадан наурыздың ортасына дейін қысқы маусымда жабылады. Тауға бір вагоннан тұратын пойыздарды пар локомотивтері немесе дизель локомотивтері итеріп шығарады. Бұрын дизельдік пойыз вагондары да бірнеше бөлік ретінде пайдаланылған. Темір жолдың дәстүрлі логотипі – желіде қолданылатын тісті дөңгелек тізбекті темір жол технологиясын көрсететін, тісті дөңгелек дөңгелегінің рельске енген бейнесі.

Ашылу күніндегі оқиға

Темір жол 1896 жылғы 6 сәуірде ресми түрде ашылды және екі пойыз шыңға жіберілді. Таудан төмен қарай бірінші рет қайта оралғанда, пойыздың салмағына байланысты, No. 1 Ladas локомотиві екі вагонымен бірге тіреуіштен шығып, бақылаудан шықты. Локомотив рельстен соғылып, таудан құлап түсті. Бір жолаушы вагоннан секіріп, қан кетіп қайтыс болды. Қате коммуникация салдарынан екінші пойыз төмен қарай келе жатып, бірінші пойыздың вагондарына соқтығысты, бірақ адам қаза болған жоқ. Салдарынан жүргізілген тергеу апаттың себебі құрылыстан кейінгі шөгу және пойыздың салмағынан туындаған артық жылдамдық екенін көрсетті. Тергеу ұсыныстары бойынша пойыздың рұқсат етілген ең көп салмағы 1½ вагонына дейін төмендетілді, нәтижесінде жеңіл вагондар сатып алынып, екі вагонды пойызға қолданылды. Сондай-ақ, тіреуіш темір жолына ұстағыш жүйе орнатылды.

Соғысқа дейінгі

Темір жол 1896 жылғы 26 қыркүйекте Хебронға қайта ашылды. 1897 жылғы 9 сәуірде желі Клогвинге қайта ашылды. Маусым айында пойыздар қайтадан шыңға жете бастады. Бұл жолы ешқандай оқиға болмады және пойыз қызметі жалғасты. 1906 жылғы 30 шілдеде вагон істен шығып, пойызға соқтығысып, бір жолаушы, машинист және күзетші жарақат алды. Қозғалыс бірнеше сағатқа тоқтатылды. 1910 жылы желіде вандализм оқиғалары тіркелді. Сноудон тауына күн шығысын тамашалауға келген Уильям Моррис Гриффитс атты адам рельске тас қойып, үстіне отырып, жылдамдықпен сырғып түсті. Біреу оның артына үлкен тас қойып, итеріп жіберді, ол Гриффитстің арқасына тиді, ол рельстен ұшып түсіп, бірнеше сағаттан кейін қайтыс болды. Темір жол басшысы көптеген келушілердің қоршауларды бұзып, биіктік белгілерін тартып алып, сымдарды лақтырып, темір жол төсегіне зиян келтіргенін хабарлады. 1936 жылы темір жол маусым ішінде 30 000 адамды шыңға жеткізгені хабарланды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де жолаушылар тасымалдана берді. 1943 жылғы 12 мамырдағы "The Western Mail" газеті Лланберис қаласынан күніне екі пойыз (13:15 және 16:00) жүретінін және адамдар әлі де шыңдағы қонақүйде тұруға болатындығын жазды. Дегенмен, бұл тек үгіт болған сияқты, өйткені шың 1942 жылдан бастап соғыс аяқталғанға дейін әскери мақсаттар үшін жабық болды.

Соғыстан кейінгі

1946 жылы қалыпты жұмыс қайта басталды. Көмір тапшылығы темір жолдың ескі әскери бутстарды отын ретінде пайдалануға тырысуына себеп болды. 1962 жылы британдық темір жолының Ланберис–Кэрнарвон желісі жолаушылар тасымалы үшін жабылды. 1983 жылы саммиттегі ғимараттар Гвинед округі кеңесінің меншігіне өтті. 1985 жылы алғашқы екі дизель локомотивін сатып алу үшін қаражат жинау мақсатында акциялар шығарылды. 1986–1992 жылдар аралығында темір жол компаниясы Кэрнарвон әуежайы мен авиация мұражайының жұмысына қатысты.

Жүз жылдық мерейтойы

Жүз жылдық мерейтойға арналған шаралар аясында теміржол 1996 жылдың қыркүйек айында хоббишілерге арналған демалыс күндерін ұйымдастырды. Бұл, көпшіліктің теміржол шеберханаларына кіруіне рұқсат етілген сирек мүмкіндіктердің бірі болды. Сонымен қатар, ескі тісті дөңгелектер (өте ірі) сувенир ретінде сатылды. Осыдан кейін локомотивтер әртүрлі түс схемаларымен боялды, бірақ 2005 жылға қарай бұл әдет тоқтатылды.

Саммит ғимаратының жобасы

2006 жылы Сноудон шыңындағы кафе бұзылып, жаңа келушілер орталығының құрылысы басталды. Бұл құрылыс кезінде жолаушылар пойыздары Клогвин станциясында тоқтады, бірақ пойыз жолы мен жұмыс пойызы құрылысқа жұмысшылар мен материалдар тасымалдау үшін қолданыла берді. Дегенмен, кейбір күндері пойыз шыңға жетпеді, сондықтан жұмысшылар Роки-Вэллиге дейін жаяу түсуге мәжбүр болды. Жаңа орталық 2009 жылдың 12 маусымында Премьер-министр Родри Морган тарапынан ресми түрде ашылды.

Құтқару жұмыстары

2015 жылы жағалау күзетінің құтқару тікұшағы шыңға жетпегендіктен, темір жол 17 жастағы қызды құтқару үшін тау құтқару тобын Сноудон шыңына жеткізді. Ол қыз желдің күшті соғуынан қорғанып жатқанда астмадан шабуылға ұшырап, есінен айрылған болатын. Кейін темір жол арқылы қыз бен құтқарушылар таудың етегіне жеткізіліп, жедел жәрдем көлігіне ауыстырылды.

Бағыт

Төменгі аяқтама бекеті – Ланберис станциясы, қалалық басты жолдың жанында, 1962 жылы жабылған Кэрнарвон темір жолының Ланберис аяқтама станциясы орналасқан жерден қысқа серуенде. Темір жол – бір рельстік желі, ішінде айналма жолдар бар. Оның ұзындығы 6 километр (4 миль), орташа еңісі 1:7.86 (12,7%). Ең тік еңіс 1:5.5 (18,2%) және ол бірнеше жерде кездеседі. Темір жол жалпы сомасы 957 метр (3140 фут) көтеріледі, Ланберис қаласындағы теңіз деңгейінен 108 метр (353 фут) биіктіктен Саммит станциясындағы 1065 метр (3493 фут) биіктікке дейін. Станция атыКоординаттарыБиіктігіЕскертулер+Станциялар тізіміЛланберис 108 метр (353 фут) Екі платформасы бар. Желінің алғашқы бөлігі 1:50 еңісте көтеріледі, басты желі үшін тік, бірақ кейін басталатын 1:6 еңісімен салыстырғанда көңілді. Суарна 177 метр (580 фут) Қазір жабық, бірақ станция ғимараты сақталған. Бұл станция саяхатшыларға пойызбен жақын жердегі әдемі суарнаға баруға мүмкіндік беру үшін салынған. Суарна станциясынан аз қашықтықта өзен үстінен көпір және қақпа бар. Бұл таудың басталуын білдіреді. Хеброн 326 метр (1069 фут) Жақын жердегі «Хеброн» шіркеуінің атымен аталған. Бастапқыда осы станцияға және одан ауыл шаруашылығы өнімдерін тасымалдауға болады деп үміттенген. Орталық 500 метр (1641 фут) Аты айтқандай, желінің ортасында және жақын жердегі жаяу жолындағы «Орталық үйге» жақын орналасқан. Станциядан аз ғана қашықтықта Орталық үй кафесіне апаратын жол бар. Рокки Вэлли Халт 710 метр (2330 фут) Шығыс жағындағы тасты үстіртпен қоршалған тар платформадан тұрады. Платформадан кейін желі Clogwyn 779 метр (2556 фут) биіктігіндегі ашық қыратқа қосылады, ол Лланберис асуына және Clogwyn Du'r Arddu жартастарына көрініс береді, бұл танымал альпинизм орыны. Саммит 1065 метр (3493 фут) Саммиттен 21 метр (68 фут) төмен, саммит 1085 метр (3560 фут) биіктікте орналасқан. Станцияда екі платформа бар, олар тікелей саммит ғимаратына және саммитқа апаратын жолға жалғанады.

Операция

Ланберис кешенінде компания кеңселері, локомотив депосы және шеберхана ғимараты орналасқан. Алдыңғы аула жақында келушілердің тұрақ орнынан кафе мен демалыс алаңына өзгертілді.

Пойыздарды басқару

Жол және пойыз қозғалысы Лланберистен басқарылады: Лланберис, Клогвин және Саммит арасындағы байланыс, сондай-ақ пойыз күзетшілерімен екі бағытты радиоарнасы арқылы жүзеге асырылады. Желіде үш өткізу учаскесі бар, олардың арасындағы саяхат уақыты шамамен 15 минутты құрайды. Тауға қарай жол жүргенде, бұл учаскелер Хеброн, Хэлфвей және Клогвин станцияларында орналасқан. Хеброн және Хэлфвей учаскелерінің жұмысы 1990 жылдардың басында жартылай автоматты режимге көшірілді. Клогвин учаскесі әлі де штаттық режимде жұмыс істейді және бастапқы механикалық стрелкаларды сақтайды. Уотерфолл станциясында қосым жол болған, бірақ ешқашан өткізу учаскесі болған емес, және ол көп жылдар бойы жабық. Барлық үш өткізу учаскесінің жолдары негізгі бағыттың оңтүстік-батыс жағында орналасқан – бұл, әдетте, таудың желіден қашықтап төмен қарай беткейі. Бұл, қажет болған жағдайда, тау бетін кесіп, жолдың енін кеңейту қажеттілігінсіз, желіні оңай екі рельстік жолға айналдыруға мүмкіндік береді. Аялдамаларды есепке алғанда, пойыз саммитқа бір сағатта көтеріледі және бір сағатта түседі, орташа жылдамдығы шамамен ... құрайды. Жолаушылар пойыздары әдетте Лланберистен Саммитқа қатынайды. Желдің жылдамдығы Клогвин станциясында өлшеніп, пойыздардың қауіпсіз түрде саммитқа жетуіне болатынын анықтау үшін пайдаланылады. Ауа райының жағдайы нашар болған жағдайда, пойыздар Рокки Вэлли аялдамасында тоқтайды. Екі пойыз бір-біріне көріне жүруі мүмкін, яғни екінші пойыз біріншісінен кейін қысқа уақыттан соң (екі минуттан астам, бірақ бес минуттан кем) жүреді және сапар бойы қауіпсіз қашықтықты сақтайды. Бұл "жұптық" деп аталады. Барлық платформалар мен өткізу учаскелері екі пойызға сыйымдылық беретіндей етіп жасалған. Лланберис станциясындағы екі платформа да арнайы мақсатта қолданылады, біреуі келген пойыздар үшін, екіншісі кеткен пойыздар үшін. Жолаушылары жоқ келген пойыздар екінші платформаға ауыстырылады. Саммит станциясына келген пойыздар әдетте екі платформа арасында кезекпен тоқтайды. Бу және дизельді пойыздар бірге жүргенде, дизельдің тауға көтерілуі қалыпты жағдай. Бұл бу пойызының жөнелту платформасына кіруіне және ыңғайлы жағдайда жүктелуіне мүмкіндік береді, ал дизель тез қайтару үшін келген платформадан өтеді. Локомотивтер күні бойы бір вагонмен жұмыс істейді. Кез келген локомотив кез келген вагонмен жұмыс істей алады, бірақ №10 (ең заманауи) 2012 жылға дейін көбінесе дизельді локомотивпен жүрді. 2013 жылы төрт жаңа вагон пайдалануға берілді, олар ескі вагондардағы 56 орынға қарағанда 74 жолаушыға арналған. Олар төрт дизельді локомотивпен бірге жұмыс істейді, осылайша төрт бірдей пойыз құрайды.

Ракалық рельс

Желі 800 мм рельс қашықтығымен салынған, бұл қашықтық Швейцариядағы бірнеше тісті рельстік теміржолдармен ортақ. Рельстер болаттық тіреулерге бекітілген. Желіде швейцариялық локомотив инженері Роман Абт ұсынған Abt тісті рельс жүйесі қолданылады. Бұл жүйе, жүріс рельстері арасында орналасқан тісті рельстен (тісті рельс) және әрбір рельстік көліктің жетекші осінде орналасқан тісті дөңгелекпен (пинионмен) тұрады. Бұл пиниондар барлық жетекті және тежеу күшін қамтамасыз етеді, ал көліктің дөңгелектері жетекші осьтерде еркін айналып, тек тіреу және бағыттау үшін қолданылады.

Пойыздың құрастырылуы

Қауіпсіздік үшін пойыз құрамы бір локомотивтен және бір вагоннан тұрады, локомотив вагонды тауға итеріп шығарып, төмен түсіргенде бақыланатын жылдамдықпен түсуді қамтамасыз етеді. (Алғашқыда әдетте бір локомотив екі вагонды итерген, бірақ 1923 жылы бұл тәсіл өзгертілді.)

Қозғалтқыш қуаттың тізімі

Аты жоқ Дайындалған. №. Тип Дөңгелек орналасуы Күйі Ескертулер1Ladas1895923 Бу локомотиві Жойылған Аймақтағы ірі жер иесінің әйелі, Лаура Элис Дафф Асшетон Смит атымен аталған. 1895 жылдың шілдесінде Ланбериске келді және 1523 фунт стерлинг тұрды. Ладас деп аталған жарыс жотасы да болды (грек елшісінің атымен) және LNER локомотиві № 2566 осы жарыс жотасының құрметіне аталды. Бұл Ханслет кеніштеріндегі кішкентай локомотивтер класымен бірдей Алис. Темір жолдың ашылу күнінде болған апатта қирап, қосалқы бөлшектерге таратылды.2Enid1895924 Қызметтен шығарылды 1894 жылдың желтоқсанында анасы ауру болғандықтан, алғашқы топырақты оның қызы кесті, ол Лаура Элис қызының құрметіне аталды. 1895 жылдың тамызында Ланбериске келді және құны 1,525 фунт стерлинг болды.15Moel Eilio2020 21 1995 Дизельдік-электрлік пойыз вагоны Жойылған 2001 жылы пайдаланудан шығарылды, 2010 жылдың шілдесінде бұзылды.22 1995 Жойылған 2003 жылы пайдаланудан шығарылды, 2010 жылдың шілдесінде бұзылды.23 1995 Жойылған.

No 1 - No 5 бу локомотивтері

Қазандықтар локомотивтерге еңкейтіліп орналастырылған, бұл қазандық түтікшелері мен оттық бөлімінің тау еңісінде судың астында қалуын қамтамасыз етеді – тау теміржолдарындағы қалыпты тәжірибе. Локомотив әрқашан тауға дымоқорымен (шатырымен) бағытталған күйде көтеріледі. Су көрсеткіштері (көрсеткіш түтікшелері) локомотивтің ортасына жартылай орнатылған, осылайша су деңгейі еңіс өзгергенде өзгермейді. Қазанның еңкейтілуінің бір салдары – оттық есігі белге дейін жетеді, сондықтан оттықшы көмірді біршама биікке көтеруге мәжбүр болады. Қазандыққа қосымша қыздыру жасалмаған. Су қазандықтың бүкіл ұзындығымен созылған бактарда тасымалданады, бірақ осы судың барлығы қазандықты жұмыс істетуге қолданылмайды. Бактар, іс жүзінде, екі бөлікке бөлінген: кішігірім алдыңғы бөлігі қозғалтқыш төмен қозғалғанда салқындатуға қолданылатын суды сақтайды. Дөңгелектерге берілетін күш бірнеше рычагтар (дереулер) арқылы жүзеге асырылады, бұл поршеньдерге кривошиптерге қарағанда ұзақ соққы жасауға мүмкіндік береді. Бұл да тау теміржолдарында жиі кездесетін ерекшелік.

No 6-дан No 8-ге дейінгі бу локомотивтері

Бұл қозғалтқыштардың қазандықтары артық қыздырғыштармен жабдықталған, бұл оларды тиімдірек етеді, ал рычагты реттегіштің орнына, олардың жабықтан толық ашыққа дейін 2 1/4 рет айналуы керек дөңгелегі бар. Цилиндрлерден доңғалақтарға берілетін күш те рычагтар арқылы жүзеге асырылады, бірақ басқа схема бойынша. Бұл байланыс локомотивтің алдыңғы жағындағы екі есе рамаға орнатылған. Бұл локомотивтің мықтылығын арттырады. Бүйірлік су бактары кабинаның алдында тік орналасқан. №6 қозғалтқыш бұрынғы қозғалтқыштармен бірдей су көлемін тасымалдайды, ал №7 және №8 қажет болған жағдайда тоқтамай таудың басына дейін жеткілікті су тасымалдайды. Бұл қозғалтқыштарда суды салқындатуға арналған жеке бак жоқ, себебі ол қазаннан алынады.

No 9 - No 12 дизельдік локомотивтер

Жобалау ерекшеліктері қауіпсіздік, сенімділік және сыртқы түрін қамтиды. Дөңгелектерге кардандық жетектің орнына, адамдарға тамашалау үшін жұптастыру таяқшалары қолданылды, ал Rolls Royce дизельдік қозғалтқыштарын жақсы көруге мүмкіндік беру үшін қозғалтқыш қақпақтары алынып тасталды. Қозғалтқыш қақпақтарының үстінен созылған толық ұзындықтағы қаптама ерекше сыртқы түрін күшейте түседі және сонымен қатар түйіндегі құрылғыны да қолдайды. Кабинада жалғыз адам болған жағдайда қауіпсіздікті арттыру үшін, "өлген адамның құрылғысы" орнатылған – педальді босату тежегіш жүйені іске қосып, пойызды қауіпсіз тоқтатуға мүмкіндік береді. Түрбокомпрессорлы алты цилиндрлі қозғалтқыш, бір ғана беріліс қатынасы бар гидравликалық беріліс арқылы қуатты жүзеге асырады. Соның нәтижесінде локомотив жылдамдыққа тез жетады. Барлық төрт локомотив 2012–13 жылдары жаңа "дәстүрлі дизельдік" қызметті іске қосуға дайындықпен қайта жаңартылды.

No 21-ден 23-ке дейінгі вагондар

Желілік вагондар дизельдік-электрлі болып, әрбір вагонның төменгі жағына орнатылған стандартты өнеркәсіптік генератор жиынтығын пайдаланды. Бұл генератор электрондық басқару арқылы индукциялық моторды қуатпен қамтамасыз етті. Генераторларда Cummins қозғалтқышы орнатылған, оның қуаты белгілі бір шамада болды және ол тұрақты 1800 айналым/мин жылдамдықпен жұмыс істеп, 60 Гц жиілігінде 440 В айнымалы ток өндірді. Жүйедегі басқа пойыздардан өзгешелік, тауға көтерілгенде машинист алдыңғы жағында отырды. Қауіпсіздік талаптарына сәйкес, вагондар жеке-жеке пайдаланылмады, себебі әрқайсысында тек бір жұп тісті дөңгелек болды. 21 нөмірі жылдамдықты басқару механизміндегі ақауларға байланысты 2001 жылға дейін пайдаланудан алынып тасталды, ал 22 және 23 нөмірлері де осы себеппен 2003 жылы қызметтен шығарылды. Вагондар 2010 жылдың шілдесінде металл тескісіне жіберілді.

Гибридтік локомотивтер

2019 жылдың 13 тамызында темір жол Clayton Equipment компаниясынан темір жолдың 2020 жылғы маусымының басында 1,1 миллион фунт стерлингке екі жаңа батареялы дизельді гибридтік локомотивтерді тапсырыс бергенін хабарлады. Жаңа локомотивтердегі дизель генераторы төмен қарай жүргенде өшірілетін болды, ал регенеративті тежегіш жүйе батареяны келесі көтеріліс үшін қуатпен зарядтауға пайдаланылатын еді. Бұл жұмыс тәсілі локомотивтердің Euro V шығарындылар стандартына сәйкес келетін қозғалтқыштарының қазіргі локомотивтерге қарағанда аз қуатты болуы мүмкін екенін білдірді, соның арқасында техникалық қызмет көрсету мен отынды үнемдеуге, шусыз жұмыс істеуге және шығарындыларды азайтуға болады. 2020 жылдың ақпан айында жаңа локомотивтердің 2020 жылдың мамырында жолаушылар тасымалына шығуы жоспарланғаны жарияланды. Дегенмен, COVID-19 пандемиясының салдарынан іске қосылу кешіктірілді. 2013 жылғы маусым үшін төрт жаңа вагон жасауға тапсырыс берілді, олар дизельді локомотивтермен ғана пайдаланылады. Бұл вагондар 74 жолаушыны тасымалдай алады. Вагонтардың аттары: Сэр Дэвид Брейлсфорд CBE, Брин Терфел CBE, Кэтрин Дженкинс OBE және Дам Ширли Бэсси, соңғысы 2018 жылдың 17 мамырында әншінің қатысуымен өткен салтанатты шарада аталды.

Мұралық бу тәжірибесі

Garmendale Engineering Ltd компаниясы 1895 жылғы түпнұсқалық көліктің сыңар жасайтын етіп, 2-ші көліктің бастапқы рамалары мен доңғалақ жинақтарына жаңа корпус орнатты. «Сноудон Лили» деп аталған бұл көлік 2013 жылы жолға шықты. Бұл көлікте бар болғаны 34 жолаушыға арналған орын бар және орталық дәлізден тұрады. Ол тек қана жұмыс істеп тұрған бу локомотивтерінің бірімен ғана пайдаланылады және жоғары тарифпен сатылады. Бумен жүретін қызмет сәтті болды және 5-ші көліктің рамалары мен доңғалақ жинақтарын пайдалана отырып, тағы бір мұралық көлік салынды. «Сноудон тау ешкісі» темір жолға 2015 жылдың 15 сәуірінде келді және сынақ жүргізілгеннен кейін қызметке кірісті.

Ливерьдері

Темір жол туралы заманауи есептерде түс схемалары туралы ештеңе айтылмаған, бірақ түсті сурет карточкаларында және проектор слайдтарында локомотивтер қара түсті болып көрінеді. 1933 жылы қызыл сызық енгізілді. 1942 жылы түсірілген №2 суретінің артында фотограф оның жасыл түске боялғандығын жазған; ал 1950 жылдары түсірілген түсті фотосуреттер оларды қою жасыл түсте көрсетеді. 1960 жылы ашық көк жасыл түс пайда болды. 1995 жылдан 2000 жылға дейін локомотивтер экипаж таңдауы бойынша әртүрлі түстерге боялды. 2000 жылдан бастап стандартты жасыл түс схемасы қабылданды. Бастапқыда вагондар ашық конструкциялы және, мүмкін, қою қоңыр түсті болған. Олар 1930 жылдары қызыл, сұр, жасыл және қызғылт сары түстерге боялды. 1939-1945 жылдардағы соғыстан кейін вагондар Лланберис платформасында біртіндеп жабылды. Алғашында қоңыр түске боялған, 1960 жылы қызыл және кремовый түс схемасы енгізілді. 1998 жылға дейін дизельдердің түсі орташа жасыл болды. Біріктіру бөліміндегі ескерту түсі қызыл және ақ жолақтармен, ал кривошипті осьтер толығымен қызыл түске боялуы шешілді. Дизельдердің түсі кейін өзгертілді: мысалы, Йети қызыл түске, ал Джордж – күлгін түске боялды. Ескерту түстері де бірнеше рет өзгерді, 2004 жылға дейін барлық дизельдер қайтадан жасыл түске боялды, сары және қара ескерту түстерімен. 2000 жылдан бастап жасыл түске боялған, 2013 жылдан бастап қара түске боялды.

Бірінші пойыз

1896 жылғы 6 сәуірде ашылды. Ланберистен шыңға дейін тас құлап қалмағанын тексеру үшін пойыз жүргізілді; локомотив №2 «Энид» болды деп есептеледі. Ланбериске оралған соң, №1 «Лада» локомотиві екі вагонмен ресми алғашқы пойызбен жолға шықты. Ұзақ өтпей, №2 «Энид» екінші қоғамдық пойызбен жүрді. Көтеріліс кезінде ешқандай қиындық болмады, бірақ таудың үстін тұман мен бұлт жапқан, ал Клогвин станциясының деңгейіне дейін созылған еді. Түстен кейін «Лада» екі вагонымен таудан төмен қарай бағыт алды. Клогвин станциясынан жоғары, тік құламаның үстіндегі жартастың бойымен өтетін жерде локомотив тіреу рельсінен шығып, барлық тежегіш күшін жоғалтып, жылдамдық алды. Алғашқыда ол жүріс рельсінде қалды, жүргізуші қол тежегішін қолдануға тырысты, бірақ нәтиже болмады. Пойыздың басқарылмайтынын түсінген жүргізуші мен машинист локомотивтен секіріп түсті. «Лада» тіреу рельсінен шығып, сол жақ бұрылысқа дейін шамамен жүгіріп келді. Осы жерде рельстен соғылып, таудың беткейіне құлап түсті. Екі вагон да автоматты тежегіштердің іске қосылған жылдамдыққа дейін үдеді. Бұл тежегіштер екі вагонды да қауіпсіз тоқтатуға мүмкіндік берді. Жүргізуші мен машинистің локомотивтен секіріп түскенін көрген Лланберис тұрғыны Эллис Гриффит Робертс та солай істеді. Жерге құлап, аяғына ауыр жарақат алды, кейіннен аяғы ампутацияланды және ол қайтыс болды.

Екінші пойыз

Жолағынан шығу оқиғасында, №1 локомотив станциялар арасындағы сигнал беруге қолданылатын телеграф сымдарын жыртып жіберді. Кейбір мәліметтерге сәйкес, сымдар соқтығысқанда біріне-бірі тиіп, "жол ашық" сигналы ретінде қате түсінілді, ал басқаларының айтуынша, уақыт көп өткендіктен, тау шаңырағындағылар телеграф жүйесі бұзылған деп ойлады. Шындық қандай болса да, екінші пойыз таудан төмен түсе бастады. Жол жылдамдығына қарамастан және екінші пойызды ескерту үшін адам жоғары қарай жіберілгеніне қарамастан, ол №1 локомотив рельстен шығып кеткен жерге жеткенше тоқтамады. Дәл сол оқиға қайталанды, №2 локомотив те рельстен шығып, бақылаудан шықты. Бірақ бұл жолы, жолдың алдында бірінші пойыздың вагондары тоқтатылған еді. №2 локомотив оларға күшпен соқтығысып, бірінші пойыздың вагондары тежегіштерін сүйреп, жолдан қашып кетті, ал локомотив қайтадан рельске түсіп, қауіпсіз тоқтады. Бірінші пойыздың вагондары Клогвин станциясына дейін домалап, рельстен шығып кетті. №1 локомотив табылып, Лланбериске қайтарылды.

Тергеу

Тергеу барысында 1895 жылғы қаңтарда балласт пойызының локомотиві жол бойында біршама төменде тіреу құрылғысын жоғалтқандығы анықталды. Толық мәліметтер тіркелмеген, бірақ локомотив қайтадан тіреуге түсіп, көп зардап шекпеген болуы мүмкін. Барлық куәліктерді тыңдағаннан кейін, ауа райының тоңу-еріту әрекеттері салдарынан жердің шөгуіне әкелгені анықталды. Құрылыс жұмыстарының нашар ауа райы кезінде жүргізілуі және ауа райы жақсарғаннан кейін шөгулер тексерілмегені де себепкер болды. Шөгу нәтижесінде рельстер бұрылып, рельстегі (жолдағы) тіреу мен локомотивтегі (пойыздағы) тісті доңғалақ арасындағы байланыс азайды. Қалғанын пойыздың салмағы мен жылдамдығы істеді. Бірінші дөңгелектеуден келген зақым екінші дөңгелектеудің болатынын анықтады.

Ұсыныстар

Бірінші ұсыныс локомотивтерге максималды жүктемені 1 1/2 вагонға тең азайту туралы болды. Осыған байланысты, басқаларынан кішірек және жеңілрек қосымша вагон сатып алынды. Содан бері екі вагондық пойыз үшін тек осы вагон мен бастапқы вагондардың біреуі ғана қолданылды. Екінші ұсыныс – тұтқалы жүйені орнату (Тұтқалы рельс бөлімін қараңыз). Бұл үшін тісті рельске қосымша рельстер қосу және локомотивтер мен вагондарға арнайы механизм орнату қажет болды.

Мәдени сілтемелер

SMR – «Тау локомотивтері» кітабында, дін қызметкері У. Одри жазған «Теміржол сериясының» бір бөлігінде кездесетін, құрылған Culdee Fell теміржолына түрткі болды.