Вильгельм фон Грумбах: Соңғы Императорлық Шарваның қаһарманы және қастық істері
Wilhelm von Grumbach
Вильгельм фон Грумбах (1503-1567): неміс авантюрисі, Императорлық рыцарьлардың князьдерге қарсы соңғы күресінің (Грумбах дауы) қайғылы тұлғасы. Флориан Гейерді өлтірді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вильгельм фон Грумбах (1 маусым 1503 – 18 сәуір 1567) – неміс авантюрисі, ең бастысы "Грумбах дауы" (Grumbachsche Händel) деп аталатын Киелі Рим империясының аумақтық княздарының билігіне қарсы империялық рыцарлардың соңғы күресімен байланысы арқылы танымал.
Wilhelm von Grumbach (1 June 150318 April 1567) was a German adventurer, chiefly known through his connection with the so called "Grumbach Feud" (Grumbachsche Händel), the last attempt of the Imperial Knights to prevail against the power of the territorial Princes of the Holy Roman Empire.
Флориан Гейер
Франкониялық ескі ақсүйек фон Грумбах (Волфскель Урадель әулетінің тармағы) әулетінің мүшесі Вильгельм Вюрцбург қаласына жақын Римпарда дүниеге келді. Ол Гогенцоллерн маркграфы Казимир Байройттың сарайында біраз уақыт өткізіп, 1524 және 1525 жылдары неміс шаруаларының көтерілісінде князьдермен бірге күресті. Франкенхаузен шайқасынан кейін шаруалардың көшбасшысы Флориан Гейер Томас Мюнцер армиясының соңғы тірі қалғандарының бірі болды. 1525 жылдың 9 маусымында Вюрцбургте оның қайын інісі Вильгельм фон Грумбахтың екі қызметшісі (соның ішінде Грумбах Зобель ісіне қатысқан Кристоф Крецен де бар) оны іздеп келді, олар көтерілісті қайта жақтандыруға көмектесу ниетін білдірді. Бірге жол жүріп, олар Гейерді Грумбахтың туған қаласына жақын Грамшац орманында пышақтап өлтірді.
A member of the old Franconian noble family von Grumbach (a branch of the Wolfskeel Uradel family), Wilhelm was born in Rimpar near Würzburg, and having passed some time at the court of the Hohenzollern margrave Casimir of Bayreuth, fought alongside the princes during the German Peasants' War in 1524 and 1525. In the aftermath of the Battle of Frankenhausen, peasant leader Florian Geyer was one of the last survivors of Thomas Müntzer's army. On 9 June 1525, he was contacted in Würzburg by two servants of his brother in law Wilhelm von Grumbach (reportedly including Christoph Kretzen of the Grumbach Zobel affair below), who had the stated intention of helping him rekindle the rebellion. While travelling together, they stabbed Geyer to death in the Gramschatz Forest near Grumbach's hometown.
Грумбах-Зобель ісі
1540 жылы Грумбах маркграф Казимирдің ұлы, Бейройттің толқулы Альберт Альцивиадпен байланысқа түсті және бейбіт кезеңде де, соғыс уақытында да оған қызмет етті. Жер иеленуші ретінде Грумбах Вюрцбург епископтарының вассалы болды және 1540 жылы князь-епископ сайланған Конрад фон Бибраның сарайында қызмет атқарды. Конрад 1544 жылы қайтыс болғанға дейін Грумбахқа соборлық тараптың келісімінсіз 10 000 алтын флорин сыйлады. Жаңа князь-епископ Мелхиор Зобель фон Гибельштадт Грумбахтан ақшаны қайтаруды талап еткенде, ол төледі, бірақ билеуші мен вассал арасындағы тату қарым-қатынас бұзылды. Императорлық соттарға жүгініп, епископтың үстемдігінен өзін және серіктерін босата алмағандықтан, ол одан да күш қолдануға шешім қабылдады, ал маркграф Альбертпен болған достығы осы мәселеде өте тиімді болды. 1552 жылы Пассау бейбіт шарты жасалғаннан кейін Грумбах Альбертке Франконияда екінші маркграф соғысы кезінде тонау ісіне көмектесті, соның арқасында өзінің жауы Мелхиор Зобельден кек алды. Алайда, Альберттің мансабы 1553 жылдың шілдесінде Сиверсхаузен шайқасында жеңіліске ұшырауымен және Францияға қашуымен тоқталды, ал Вюрцбург епископы осы жағдайды пайдаланып Грумбахтың жерлерін тартып алды. Рыцарь Императорлық соттан (Reichskammergericht) өндіріп алу туралы бұйрық алды, бірақ оны орындауға қол жеткізе алмады. 1558 жылы Зобель (Флориан Гейер сияқты) Грумбахтың адамы Кристоф Креценнің қолына түсіп, өлтірілді. Кристоф Крецен Зобельдің алдыңғысы Конрад фон Бибраның заңды емес қызы Кэтрин Биберге үйленген еді. Грумбах өзін осы қылмыста кінәлі емес деп мәлімдеді, бірақ оның сөзіне сенбеді, ол Францияға қашып кетті. Крецен француз шекарасында, сол кездегі Лотарингиядағы Шаумбург қамалында ұсталды, 1558 жылы қылмысын мойындады, бірақ сотқа дейін өзін асып алды.
Around 1540, Grumbach became associated with Margrave Casimir's son, the turbulent Albert Alcibiades of Bayreuth, whom he served both in peace and war. As a landholder, Grumbach was a vassal of the Würzburg Bishops and had held office at the court of Conrad von Bibra, who was elected Prince Bishop in 1540. Just before his death in 1544, Conrad gave Grumbach 10,000 gold florins as a gift, without obtaining the consent of the cathedral chapter. When the new Prince Bishop Melchior Zobel von Giebelstadt asked for the money back from Grumbach, he paid, but the harmonious relationship between lord and vassal were destroyed. Unable to free himself and his associates from the suzerainty of the bishop by appealing to the imperial courts he decided to adopt more violent measures, and his friendship with Margrave Albert was very serviceable in this connection. After the conclusion of the Peace of Passau in 1552, Grumbach assisted Albert in his career of plunder in Franconia during the Second Margrave War and was thus able to take some revenge upon his enemy, Melchior Zobel. Albert's career, however, was checked by his defeat at the Battle of Sievershausen in July 1553 and his subsequent flight to France, while the Würzburg bishop took advantage of this state of affairs to seize Grumbach's lands. The knight obtained an order of restitution from the Imperial Chamber Court (Reichskammergericht), but he was unable to carry this into effect. In 1558, Zobel (like Florian Geyer earlier) was seized and killed by Grumbach's henchman Christoph Kretzen who was married to Katherine Biber, Zobel's predecessor Conrad von Bibra's natural daughter. Grumbach declared he was innocent of this crime, but his story was not believed, and he fled to France. Kretzen was captured on the French border in Schaumburg Castle in what was then Lorraine, confessed to the act in 1558, but hanged himself before he could be tried.
Грумбах қақтығысы
Ол Киелі Рим империясына оралып, 1559 жылы Аугсбургте Рейхстаг алдында өз ісін жеке өтініш жасады, бірақ нәтижесіз болды. Осы уақытта ол Веттин әулетінен Саксония герцогы Иоанн Фредерик II-ні жаңа қолдаушы ретінде тапты, оның әкесі Иоанн Фредерик I 1547 жылғы Виттенберг капитуляциясы бойынша сайлау құқығын өз отбасының Альбертин тармағына беруге міндеттелген еді. Осы мәртебеден айырылған герцог Грумбахтың жоғалған құқығын қайтару жоспарларын, соның ішінде неміс рыцарьларының жалпы көтерілісін және Данияның Фридрих II-сін тақтан түсіруді ынтамен тыңдады. Герцогтың жауларына қарсы сиқырлы амалдар қолданылды, сондай-ақ халықтың ынтасын оятуға көмектесетін періштелерден келген хабарлар ойлап табылды. 1563 жылы Грумбах Вюрцбургке шабуыл жасап, қаланы басып алып, тонады және капитул мен епископты өз жерлерін қайтаруға мәжбүр етті. Осыдан кейін ол императорлық тыйымға алынды, бірақ Иоанн Фредерик II император Максимилиан II-нің одан қорғауын алып тастау туралы бұйрығына бағынудан бас тартты. Грумбах уақыт ұзартуға қол жеткізді, себебі Максимилиан істі 1566 жылы Аугсбургте өтетін келесі Рейхстагқа шегерді; осы арада ол Иоанн Фредериктің қарсыласы, Саксонияның курфюрсті Августты өлтіруге тырысты. Көмекке шақырулар жарияланды және Империяның ішінде де, сыртында да одақтар құрылды. Дегенмен, 1566 жылғы наурызда Аугсбургта өткен мәжілісте бұрынғы Шмалькалден лигасының лютерандық электораттары, сондай-ақ оның інісі Иоанн Вильгельм Иоанн Фредерик II-ні қолдаудан бас тартты. Ол тыйымға алынды, ал Грумбахқа қарсы тыйым 13 мамырда император Максимилиан II қол қойды. Курфюрст Август, өз туысын айыптауда басты рөл атқарды, Джон Фредериктің Готадағы резиденциясына қарсы жорық жасады. Көмек келмеді, ал Августтың бастаған бүлік қаланың капитуляциясына әкелді. Грумбах және оның серіктері жауларына тапсырылды және жасаған қылмыстары үшін сотқа тартылды. Грумбах азапталғаннан кейін 1567 жылдың 18 сәуірінде Готада жазаланды. Иоанн Фредерик II-нің қамалы қиратылды, ол ағасы Иоанн Вильгельммен тақтан алынды және қалған өмірін Дрезден, Винер-Нойштадт және Штайрдегі Ламберг қамалында түрмеде өткізді, ол 1595 жылдың 19 мамырында қайтыс болды.
Returning to the Holy Roman Empire, he pleaded his cause in person before the Reichstag at Augsburg in 1559, but without success. Meanwhile, he had found a new patron in the Wettin duke John Frederick II of Saxony, whose father, John Frederick I, had been obliged by the 1547 Capitulation of Wittenberg to surrender the electoral dignity to the Albertine cadet branch of his family. Chafing under this deprivation the duke listened readily to Grumbach's plans for recovering the lost dignity, including a general rising of the German knights and the deposition of Frederick II of Denmark. Magical charms were employed against the duke's enemies, and communications from angels were invented which helped to stir up the zeal of the people. In 1563 Grumbach attacked Würzburg, seized and plundered the city and compelled the chapter and the bishop to restore his lands. He was consequently placed under the imperial ban, but John Frederick II refused to obey the order of Emperor Maximilian II to withdraw his protection from him. Grumbach gained time, as Maximilian adjourned the case to the next Reichstag to be held in 1566 at Augsburg; meanwhile he sought to compass the assassination of John Frederick's rival, Elector Augustus of Saxony. Proclamations were issued calling for assistance, and alliances both without and within the Empire were concluded. Nevertheless, at the Augsburg diet in March 1566 even the Lutheran estates of the former Schmalkaldic League as well as his younger brother John William let John Frederick II down. He was placed under the ban while the ban against Grumbach was renewed and signed by Emperor Maximilian II on May 13. Elector Augustus, prime mover in the condemnation of his cousin, marched against John Frederick's residence at Gotha. Assistance was not forthcoming, and a mutiny instigated by Augustus led to the capitulation of the town. Grumbach and his confederates were delivered to their foes and had to face trial for their misdeeds. Grumbach, after being tortured, was executed by dismemberment at Gotha on 18 April 1567. John Frederick II's castle was razed, he was deposed by his brother John William and spent the rest of his life in prison at Dresden, Wiener Neustadt and Lamberg Castle in Steyr, where he died on 19 May 1595.