Кіріспе

Майнц курфюрстенті (Kurfürstentum Mainz немесе Kurmainz, Electoratus Moguntinus), бұрын ағылшын тілінде Ментц деп, ал француз тілінде Mayence деп аталатын, Киелі Рим империясының ең беделді және ықпалды мемлекеттерінің бірі болды. Рим-католик шіркеулік иерархиясында Майнц архиепискобы-сайлаушысы Германияның приматы (primas Germaniae) де болды, бұл басқа архиепископтардың уақыт-уақыт сәтсіз таласқан таза құрметті лауазымы еді. Империяда одан басқа тек екі діни князь-сайлаушы болды: Кёльн және Трир курфюрстенттері. Майнц архиепискобы-сайлаушысы Германияның архиканцлері де болды (Киелі Рим империясының Италия және Бургундиямен бірге үш құрауыш титулдық патшалығының бірі) және осылайша, империяның барлық рухани және светтік князьдері арасында бірінші орынды иеленді, императордан кейін екінші дәрежеде тұрды. Оның саяси рөлі, әсіресе империяның мәжілісі мен император арасында делдалдық қызмет атқаруы, зор болды.

Тарих

Епископтық орын ежелгі Рим дәуірінде, Рим провинциясының астанасы болған Moguntiacum қаласында, яғни Майнцте құрылды. IV ғасырға дейінгі алғашқы епископтардың есімдері аңызға толы, олардың біріншісі Крессенс. 343 жылы Майнцтің алғашқы расталган епископы Мартин болды. Майнцтің діни және саяси маңызы 747 жылы әйгілі Сент-Бонифацийдің орынға отыруымен күшейді. Бонифаций бұрын архиепископ болған, бірақ оған нақты орын берілмеген. Оның шіркеулік мәртебесі тікелей орынға көшкен жоқ, оның ізбасары Лулл билікке келгенге дейін. Луллдың тұсында Майнц 781 жылы архиепископтыққа айналды. Майнцтің ерте епископтарының бірі – Майнцтік Ауреус. Сайлаушылық территориясына бірнеше бөлігі бірігіспеген жерлер кірді: Рейннің екі жағасындағы Майнцке жақын жерлер; Франкфурттан жоғары Майн өзені бойындағы жерлер (Ашафенбург округін қоса алғанда); Төменгі Саксония мен Тюрингиядағы Айксфельд аймағы; және Тюрингиядағы Эрфурт маңындағы жерлер. Әдетте, Киелі Рим империясында князь-епископтық немесе архиепископтықтың территориясы, сәйкес епархияның немесе архиепископтықтың территориясынан өзгеше болды, ол князь-епископтың немесе архиепископтың рухани билігінің шегі болды. Ерте заманада Майнц архиепископтығы (төмендегі картаны қараңыз) Германияның ең ірі діни провинциясы болып есептелді, ол Майнцті және 10 тәуелді епархияны қамтыды. 1802 жылы Майнц архиепископтық мәртебесінен айырылды. 1803 жылғы Рейхсдепутацияхауптшлюс (неміс медиатизациясы) кезіндегі секуляризацияда сайлаушы Карл Теодор фон Дальбергтің ордасы Регенсбургке көшірілді, сайлаушылықтың сол жақ жағалаудағы территориялары Францияға, оң жақ жағалаудағы аймақтары Франкфурттан төменгі Майн бойымен Гессен-Дармштадтқа және Нассау князьдеріне, ал Айксфельд пен Эрфурт Пруссия Корольдігіне өтті. Дальберг Ашафенбург аймағын Ашафенбург княздығы ретінде сақтап қалды. 1810 жылы Дальберг Ашафенбург, Франкфурт, Ветцлар, Ханау және Фулданы біріктіріп, 1810 жылы Франкфурттың жаңа Ұлы Герцогтығын құрды. 1813 жылы Дальберг отставкаға кетті, ал 1815 жылы Вена конгресі оның территорияларын Бавария Корольдігі, Гессен-Кассель электораты (немесе Гессен-Кассель), Гессеннің Ұлы Герцогтығы және Франкфурт еркін қаласы арасында бөлді. Қазіргі Майнц Рим-католик епархиясы 1802 жылы Майнц архиепископтық мәртебесін жоғалтқанда және Рейн өзенінің батысындағы территориясы Франция аумағындағы қарапайым епархияға айналғанда құрылды. 1814 жылы оның юрисдикциясы Гессен-Дармштадт территориясына дейін кеңейтілді. Содан бері оның екі кардиналы болды және әртүрлі конкордаттар арқылы соборлық тараптың епископқа мұрагер таңдау туралы ортағасырлық дәстүрін сақтауға рұқсат берілді.