Кіріспе

Американдық тарихи археолог Джеймс Диц (8 ақпан 1930 жыл - 25 қараша 2000 жыл) – американдық антрополог, тарихи археологияның аталарының бірі саналады. Оның еңбектері мәдени өзгерістерге және тарихи және археологиялық жазбалардағы мәдени ерекшеліктерге арналған, ал негізгі назары Массачусетс және Вирджиния колонияларына шоғырланған. Джеймс Диц Солтүстік Американың алғашқы отарлаушыларының, жергілікті халықтың және афроамерикандықтардың өмірін жақсырақ түсінуге қажетті құнды ақпарат алуға мүдделі болды. Ол осы топтардың әлеуметтік мінез-құлқына түсінік беру үшін оларға қатысты түрлі материалдық мәдениетті зерттеді.

Өмірбаян

Диц Мэриленд штатының Камберленд қаласында дүниеге келді, көміршілердің отбасында бірінші болып орта мектепті бітірді, тіпті толық стипендиямен Гарвардтың үш дәрежесін алуға қол жеткізді. Ол жазушы Джон Апдайкқа деген сыйлылық сезімін күшті сезінді және Гарвардта олардың оқу кезеңдерінің сәйкес келмегеніне өкінді. Диц Гарвардтан бакалавр, магистр және доктор ғылымдарының дәрежелерін алды. Колледжді бітіргеннен кейін Диц АҚШ Әуе күштеріне қатарына қосылды. 1955 жылы құрметпен запасқа шықты, алдында төрт жыл қызмет етті. 1957 жылы Миссури штатындағы өзен алабын зерттеу жобасына кірісті. Бұл жұмыс оған "XVIII ғасырдағы Арикара мәдениетіндегі туыстық қатынастарға археологиялық көзқарас" тақырыбында докторлық диссертациясын жазуға түрткі болды. Содан кейін Диц Калифорния университетінде антропология профессоры болды. Ол сонымен қатар Калифорния, Санта-Барбара, Гарвард, Браун, Уильям және Мэри университеттерінде, Кейптаун университетінде, Калифорния, Беркли университетінде және Вирджиния университетінде оқытты. Калифорния университетінде жұмыс істеген кезінде Диц Дж.О. Брю мен Гарри Хорнблоуэрмен бірлесіп Солтүстік Американың отаршылдық археологиясына қатысты ескерткіштерді қазды. Кейін ол Генри Глассимен танысты, ол оны 1977 жылы жарық көрген "Ұмытылған ұсақ-түйектер: ерте американдық өмірдің археологиясы" атты кітап жазуға шабыттандырды. Ол 1637 жылы осы елді мекенде болмаған барлық нәрсені – мысалы, ақпараттық тақталарды – алып тастады және костюмдік киім киген қызметкерлердің бірінші тұлғада баяндама беруін енгізді: "барлық сезімдерді қамтитын, сезіну, ойлау және әрекет ету симуляциясының бір бөлігі, зерттеулердің нәтижесінде мүмкіндігінше шынайы ортада". Диц пен оның әйелі Джоди Диц тоғыз балаларын осы орында жұмыс істеген кезінде тәрбиеледі. Диц 1978 жылға дейін Плимут плантациясында жұмыс істеді, содан кейін Берклидегі Калифорния университетінде қызметке кірісті.

Үлестер

Диц археологиялық есептерден ғана түсіндірудің орнына, нақты артефактілерді талдаудың маңыздылығын баса көрсетті. Диц 60-тан астам мақала мен кітап жазды, ол археология саласындағы авторлардың жазу стиліне әсер етті. Дицтің ең танымал еңбектерінің бірі – "Ұмытылған шағын нәрселерде", онда ол өзінің зерттеулерінің егжей-тегжейлі мысалдарын, соның ішінде әдістерін және теорияларын қамтитын қарапайым, бірақ күрделі жазу стилін қолданды. Бұл кітап әлі күнге дейін археологияның кіріспе курстарында негізгі деңгейде түсінуге болатындығы үшін қолданылады. Диц археологияның дамуына технологияның ықпалын болжаған алғашқы археологтардың бірі болды. 1959 жылы Массачусетс штатындағы қазба алаңында жұмыс істеген кезде, Диц технологияны археологиялық мамандыққа енгізе алды. Ол IBM негізгі компьютерінде қолданылатын бағдарлама жазды, ол әрбір сынықтың ерекшеліктеріне сәйкес жиектің сынықтарын сұрыптай алды. Бағдарлама түрлі сынықтарды сәтті ажыратып, сұрыптады. Оның бағдарламасының табысы археологияның жиектің сынықтарын сұрыптауда адам факторын жою арқылы қаншалықты дәл болуы мүмкін екенін көрсетті. Бүгінгі таңда бағдарламалау бұрынғыдан гөрі әлдеқайда тиімді және дәл процесс, яғни археологтар енді оның мүмкіндіктерін өз жұмыстарында кеңінен пайдаланады. Джим Диц археология саласында технологияны қолдануға ықпал етіп, осы мамандықты әлдеқайда дәл етті.

Жарияланған еңбектер

Олардың өмірінің уақыты: Плимут колониясындағы өмір, махаббат және өлім. (Патрисия Скотт Дицпен бірге). Нью-Йорк: В. Х. Фримен. 2000 жыл. Ұмытылған шағын нәрселер: Ертедегі американдық өмірдің археологиясы. (Толықтырылған және қайта қараған басылым). Нью-Йорк: "Анкер", "Даблдей". 1996 жыл. Гүлді алаң: Вирджиния плантациясының археологиясы, 1619–1864 ж. Шарлоттсвилл: Вирджиния университетінің баспасы. 1993 жыл. Шығыс Кейптегі британдық мәдениеттің өзгеруі, 1820–1860 ж. (Марго Винермен бірге). Әлеуметтік динамика, 16 том, 1 нөмір, 55–75 беттер. 1990 жыл. Америка тарихи археологиясы: әдістері мен нәтижелері. Ғылым журналы, 239 том, 22 қаңтар: 362–367. 1988 жыл. Тарих және археологиялық теория: Уолтер Тейлорды қайта қарау. Американың ежелгілігі, 53(1): 13–22. 1988 жыл. Ұмытылған шағын нәрселер: Ертедегі американдық өмірдің археологиясы. Нью-Йорк: Doubleday. 1977 жыл. Археологияға шақыру. Гарден-Сити, Нью-Йорк: Табиғи тарих баспасы. 1967 жыл.