Кіріспе

19 ғасырдағы ағылшын суретшісі, сәулетшісі және саяхатшы, 20 ғасырдағы саясаткер.

Фредерик Кэтервуд (1799 жылдың 27 ақпаны – 1854 жылдың 27 қыркүйегі) – ағылшын суретшісі, сәулетшісі және саяхатшы, майя өркениетінің қираған ескерткіштерінің аса егжей-тегжейлі суреттерімен танымал. Ол 19 ғасырдың ортасында жазушы Джон Ллойд Стивенспен бірге Мезоамериканы зерттеді. Олардың "Орталық Америка, Чиапас және Юкатан саяхаты" және "Юкатан саяхаты" атты кітаптары бестселлерлерге айналып, батыс әлеміне ежелгі майя өркениетін таныстырды. 1837 жылы Кэтервуд Ұлттық дизайн академиясының құрметті мүшесі болып сайланды.

Жерорта теңізіне саяхат

1824-1832 жылдар аралығында Жерорта теңізіне көптеген сапарлар жасаған Кэтэрвуд, египеттіктер, карфагендіктер және финикиялықтар салған ескерткіштерді суретке түсірген. Ол Америкадағы ескерткіштердің Ескі әлемдегілермен сәулеттік жағынан ешқандай ұқсастығы жоқ екенін айтты. Осылайша, олар сол аймақтың жергілікті халқымен жасалған болуы керек. Кэтэрвуд Грекияға, Түркияға, Египетке және Палестинаға сапарлап, Жозеф Бономи кішімен бірге ондағы ежелгі ескерткіштердің суреттері мен акварельдерін жасады. 1833 жылғы алты апта ішінде Кэтэрвуд Иерусалимдегі Қабырға күмбезінің ең толық зерттеуін жасаған алғашқы еуропалық болды. Кэтэрвуд топографиялық суретші ретінде танылды. Ол камера люцида қолданып сурет салу техникасын жетілдірді және Роберт Берфордтың Лестер алаңында көрсеткен Иерусалим мен Фива панорамаларына суреттер салған.

Орталық Америка

1836 жылы Лондон қаласында саяхатшы-жазушы Джон Ллойд Стивенспен танысты. Олар Хуан Галиндоның Копан қираған жерлері туралы баяндамасын оқып, Орталық Америкаға өздері барып, одан да толық және жақсы суреттелген баяндама жасауға бекінді. Экспедиция 1839 жылы құрылып, келесі жылға дейін жалғасты, ондаған қираған жерлерді зерттеп, 44 нысанды егжей-тегжейлі сипаттады, олардың көпшілігі алғаш рет сипатталды. Экспедицияның нәтижесінде 1841 жылы Стивенстің мәтіні және Кэтэрвудтың суреттеріне негізделген гравюралармен "Орталық Америка, Чиапас және Юкатан саяхатының оқиғалары" кітабы жарық көрді. Стивенс пен Кэтэрвуд Юкатанға қосымша зерттеулер жүргізу үшін оралды, нәтижесінде 1843 жылы "Юкатан саяхатының оқиғалары" жарық көрді. Келесі жылы Кэтэрвуд түрлі қираған жерлерде салған акварелінен жасалған 25 түрлі түсті литографиясы бар "Орталық Америка, Чиапас және Юкатанның көне ескерткіштері" атты кітабын шығарды. Бұл альбом 1844 жылдың мамыр айында Лондон мен Нью-Йоркте бірдей 300 данамен басылды. Оның шамамен 282 данасы сақталған, көбінесе жеке коллекцияларда немесе кітапханаларда. Оның көптеген түпнұсқа суреттері мен картиналары Нью-Йоркте көрмеге қойылған ғимарат өртенгенде жойылды, бірақ олардың бір бөлігі мұражайларда және жеке коллекцияларда сақталған, көбінесе жарияланған гравюралардан гөрі толыққанды.

Соңғы жылдар

Калифорния алтын асығы кезінде Кэтэрвуд Сан-Францискоға көшіп, кеншілер мен алтын іздеушілерді жабдықтау үшін дүкен ашты, ол өзі алтын іздеуден гөрі осылай ақша табудың ықтимал жолы деп есептеді. 1854 жылы Фредерик Кэтэрвуд Ливерпульден Нью-Йоркке Атлант мұхитын кешіп өтіп жатқан "Арктика" пароходының жолаушысы болды. 27 қыркүйекте нашар көріну жағдайында "Арктика" француздық "Веста" пароходымен соқтығысып, көптеген адамдар қаза тапты, олардың ішінде Кэтэрвуд та болды. Қызығы, Кэтэрвудтың аты бірнеше апта бойы ресми қаза болғандар тізіміне енгізілмеді, бірақ оның достары мен әріптестерінің бірлескен күш-жігері нәтижесінде "Нью-Йорк Геральд Трибьюн" газетінде "Құтқарылғандар мен жоғалғандар: мырза Кэтэрвуд та жоғалып кетті" деген бір жол қосылды. Ол 55 жаста еді.

Оның суреті туралы мәселе

Дәстүр бойынша Кэтэрвудтың жалғыз суреті Орталық Америка, Чиапас және Юкатанның ежелгі ескерткіштерінің көрінісі XXIV кестесінде, Тулум ғибадатханасының көрінісімен сақталған деп есептеледі. Ғалым Фабио Бурбон зерттеулер мен ұзақ ойланудан кейін басқаша гипотеза ұсынды. Орталық Америкадағы екінші экспедиция кезінде Стивенс пен Кэтэрвудқа Бостоннан келген жас хирург (және орнитолог) Сэмюэл Кэбот III, 1815 жылдың 20 қыркүйегінде Бостонда туған адам қосылғаны мәлім. Кэботтар отбасы Бостондағы жоғарғы топқа жатқан. Сапар кезінде ол шамамен 27 жаста болды. Кейін жылдарда ол көрнекті хирургке айналып, Бостонда танымал тұлға болды. Сэмюэл III шашы мен көзі ашық, бойы биік, жұқа денелі адам ретінде сипатталған. Оливер Венделл Холмс (1809-1894) 1853 жыл шамасында Бостон медицинасын жетілдіру қоғамының мүшелерімен бірге сурет салған. Суретте Сэмюэл сол жақтан үшінші отырады. Юкатан саяхатынан бері он бір жыл өткен, бірақ ол Кэтэрвудтың кестеде өлшеуіш таспа ұстап тұрған адам болуы мүмкін. Кэтэрвуд, шындықты қарындашпен бейнелеуге үйренген, тәжірибелі адам еді. Фредерик өзін суретке түсіруге мүдделі болмаған, тіпті ешқашан өзінің портретын жасамаған.