Америкалық археолог Адольф Бандельер және ежелгі мәдениеттерді зерттеуі
Adolph Bandelier
Археолог Адольф Бандельер (1840-1914): АҚШ-тың оңтүстік-батысы, Мексика, Оңтүстік Америка мәдениетін зерттеген швейцариялық-американ ғалымы. Жемez тауларындағы ескерткіштер туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық археолог (1840–1914)
American archaeologist (1840–1914)
Адольф Фрэнсис Альфонс Банделье (6 тамыз 1840 – 18 наурыз 1914) – швейцариялық және американдық археолог, негізгі зерттеулерін Американың оңтүстік-батысы, Мексика және Оңтүстік Американың ежелгі халықтарының мәдениеттеріне арнаған. Жастық шағында отбасымен АҚШ-қа көшіп келген ол, отбасылық бизнестен бас тартып, археология мен этнологияның жаңа салаларын зерттеумен айналысты. Нью-Мексикодағы Банделье ұлттық ескерткіші оның құрметіне аталған, өйткені оның зерттеулері 1150-1600 жылдар аралығындағы екі кезеңге жататын ежелгі Пуэбло халықтарының археологиялық және тарихи ескерткіштерін сақтау үшін осы аймақтың – Джемез тауларының маңыздылығын анықтады.
Adolph Francis Alphonse Bandelier (August 6, 1840March 18, 1914) was a Swiss and American archaeologist who particularly explored the indigenous cultures of the American Southwest, Mexico, and South America. He immigrated to the United States with his family as a youth and made his life there, abandoning the family business to study in the new fields of archeology and ethnology. Bandelier National Monument in New Mexico was named for him, as his studies established the significance of this area in the Jemez Mountains for archeological and historic preservation of sites of Ancestral Puebloans dating to two eras from 1150 to 1600 CE.
Өмір
Бандельер Швейцарияның Берн қаласында дүниеге келген. Жастық шағында ол отбасымен бірге АҚШ-қа эмиграция жасап, басқа швейцариялық иммигранттар құрған Иллинойс штатындағы Хайленд қаласына қоныстанды. Жас кезінде ол отбасылық бизнесте көңілі толмаған жұмыс істеді. Ол Нью-Йорктің көрнекті антропологы Льюис Генри Морганмен танысты, ол Бандельер ғылымға бет бұрғанда оның ұстазы болды. Ол әсіресе АҚШ-тың оңтүстік-батысы, Мексика және Оңтүстік Америкадағы жергілікті халықтар арасында археологиялық және этнологиялық зерттеулер жүргізді. Сонора (Мексика), Аризона және Нью-Мексикода зерттеулер жүргізген Бандельер осы аймақтың тарихы бойынша мамандыққа ие болды. Ф. Х. Кушинг және оның ізбасарларымен бірге ол археология мен этнологияның жаңа ғылым салалары қалыптасқан кезде осы аймақтың тарихқа дейінгі өркениеті бойынша жетекші мамандардың біріне айналды. 1892 жылы Бандельер Оңтүстік-Батыстан Эквадор, Боливия және Перуге саяхаттап, зерттеулер жүргізу үшін кетті, онда ол этнологиялық, археологиялық және тарихи зерттеулерін жалғастырды. Бірінші салада ол Хеменвей археологиялық экспедициясымен байланысты жұмыс істеді. Екіншісінде ол Нью-Йоркте Генри Виллард және Америка Табиғат Тарихы Мұражайы үшін жұмыс істеді. Бандельер түрлі тарихи мифтердің жалғандығын көрсетті, әсіресе Перудегі Инка өркениетіне қатысты қорытындыларында. Тағы бір тұлға – американ журналисі және жазушысы Чарльз Флетчер Луммис, ол да этнология туралы жазған. Луммис Бандельермен бірге Оңтүстік Америкада біраз уақыт саяхаттады, содан кейін Лос-Анджелестегі өзінің базасына оралды.
Bandelier was born in Bern, Switzerland. As a youth, he emigrated to the United States with his family, which settled in Highland, Illinois, a community established by other Swiss immigrants. He labored unhappily in the family business as a young man. He became acquainted with the pioneering anthropologist Lewis Henry Morgan of New York, who served as a mentor as Bandelier turned to scholarship. In particular, he undertook archaeological and ethnological work among the Native Americans of the southwestern United States, Mexico, and South America. Beginning his studies in Sonora (Mexico), Arizona, and New Mexico, Bandelier developed as the leading authority on the history of this region. With F. H. Cushing and his successors, he became one of the leading authorities on its prehistoric civilization, at a time when archeology and ethnology were new fields of study. In 1892, Bandelier left the Southwest to travel and conduct research in Ecuador, Bolivia, and Peru, where he continued ethnological, archaeological, and historical investigations. In the first field he was in a part of his work connected with the Hemenway Archaeological Expedition. In the second, he worked in NYC for Henry Villard and for the American Museum of Natural History. Bandelier had shown the falsity of various historical myths, notably in his conclusions respecting the Inca civilization of Peru. Another was American journalist and writer Charles Fletcher Lummis, who also wrote on ethnology. Lummis traveled with Bandelier for a time in South America, before returning to his base in Los Angeles.
Мұра мен құрмет
Нью-Мексикодағы Банделер ұлттық ескерткіші оның құрметіне аталған, себебі оның зерттеулері Туйонги шатқалының ежелгі халықтар мәдениетін түсінудегі маңыздылығын дәлелдеді. Нью-Мексико штатының Альбукерке қаласындағы Банделер бастауыш мектебі оның атымен аталады. Бандельер 1881 жылы Америкалық Антикварлық қоғамның мүшесі болып сайланды.
Bandelier National Monument in New Mexico was named for him, as his studies established the significance of this area for understanding ancient indigenous cultures of the Tuyongi canyon. Bandelier Elementary School in Albuquerque, New Mexico was named after him. Bandelier was elected a member of the American Antiquarian Society in 1881.