Кіріспе

Баға соғысы және 1900 жылдардың басында Кентукки және Теннесси штаттарындағы темекі бағасына байланысты зорлық-зомбылық.

"Қара жапырақ" темекі соғыстары – 20 ғасырдың басында, шамамен 1904–1909 жылдары АҚШ-тың Кентукки және Теннесси штаттарының батыс округтерінде болған азаматтық наразылық пен зорлық-зомбылық кезеңі. "Қара жапырақ" деп аталатын аймақ Кентуккидің оңтүстік-батысындағы және Теннессидің солтүстік-батысындағы шамамен 30 округтен тұрады. Ол кезде бұл аймақ қара түсті темекінің ең ірі әлемдік жеткізушісі болып табылды. Оның осы аталуына себебі – темекі жиналғаннан кейін өңдеу кезінде пайда болатын ағаш түтіні мен отпен кептіру процесі. Бұл темекі түрі негізінен иіссіз темекі, шайнамалы және құрылғылық темекіге қолданылады. Басты қарсыластар – Джеймс Б. Дьюкке тиесілі "Америка темекі компаниясы" (ATC), тарихи тұрғыдан АҚШ-тың ең ірі өнеркәсіптік монополияларының бірі, және Кентукки мен Теннессидің қараңғы темекі ауданы плантаторларының қорғау қауымдастығы (PPA) болды. Бұл плантаторлар қауымдастығы 1904 жылдың 24 қыркүйегінде ATC монополиялық практикасына, олардың өнімдеріне төмендетілген баға белгілеуіне және бірігіп өз өнімдерін мен бағаларын бақылауға ниеттілікпен наразылық білдіріп құрылды. PPA-ның бастапқы идеясы – темекілерін "біріктіріп", ATC оларға жоғары баға төлеуге келіскенше сақтап тұру болды. Бұл жоспар сәтсіз аяқталған соң, көптеген фермерлер зорлық-зомбылыққа және өздігінен қорғануға көшті, "Сайлент бригадасы" немесе "Түнгі салт аттылар" деп аталатын ұйымдар құрды. Олар көптеген зорлық-зомбылық әрекеттері жасап, егістерді, техниканы, малды және темекі қоймаларын қиратты, тіпті толық қалаларды басып алды. Олар Принстон, Хопкинсвилл және Расселвилл қалаларына шабуыл жасап, темекі қоймаларын жойды.

Америка темекі компаниясы

Солтүстік Каролиналық Джеймс Бьюкенен "Бак" Дьюк амбициялы бизнесмен және плантатор болды, ол темекіні өндіруден гөрі сатып алу және сату арқылы пайданы барынша арттыруға болатынын тез түсінді. 1879 жылы W. Duke Sons and Company компаниясы темекі өндіруші ретінде құрылып, темекі шығара бастады. Екі жылдан кейін Джеймс Бонсак коммерциялық темекі орағыш машинасын ойлап тапты. Дьюк дереу осы машиналардың екеуін жалға алып, компаниясына минутына 400 темекі шығаруға мүмкіндік берді. 1884 жылы ол өнертапқышпен келісім жасап, оның машиналарын темекі өндірісінде ғана пайдалануға, ал роялти төлемдерін төмендетуге келісті. Өндіріс шығындарының төмендеуі оған бөлшек сауда бағасын бәсекелестерінің жете алмайтындай деңгейге дейін төмендетуге мүмкіндік берді. 1890 жылы Дьюк өзінің негізгі бәсекелестерін Америка темекі компаниясы (ATC) ретінде біріктіруге мәжбүр етті. 1900 жылға қарай ATC американдық нарықты толық бақылауға алды және шетелдік нарықтарға еніп, тікелей немесе шетелдік серіктестіктер арқылы әлемдік темекі сатудың көп бөлігіне әсер етті. Дьюк осы билікті бәсекелестік тендерлерді жою арқылы темекі сатып алу бағасын төмендету үшін пайдаланды. Бұл көптеген фермерлерді қаржылық қиындыққа немесе шаруашылықтарын толығымен жоғалтуға алып келді, себебі олардың егін егуге кеткен шығындары түскен табыстан асып кетті. ATC-нің келісімдік бойынша белгіленген бағамен сатып алу саясаты, темекіге енгізілген жаңа федералды салықпен бірге темекі өндірушілерді тығырыққа тіреп тастады.

Кентукки мен Теннессидің қара темекі ауданында өсірушілерді қорғау қауымдастығы

1904 жылы Феликс Юинг, бай темекі өсіруші және Теннесси штатының Адамс қаласында Кентукки штатының шекарасына жақын орналасқан Гленравен плантациясының иесі, Black Patch өсірушілеріне сату бағаларын қайтадан бақылауға алудың жолын ұсынды. Гленравен плантациясы компаниялық қалашық сияқты дамыған, өз шіркеуі, дүкендері және пошта бөлімі бар еді, ал тұрғындары – жалға берілген фермерлер мен үлескеп жұмыс істеушілер. Өнімдерінің бағасының төмендеуіне байланысты, олар мақта өндірісінде жақсы жалақы табу үшін басқа жаққа кетіп жатты. 1904 жылдың жазында Юинг өзінің идеясын аймақ бойынша таратты. 1904 жылдың 24 қыркүйегінде Кентукки штатының Гатри қаласында 5000-ге жуық адам қатысқан жиын өткізді. Ол аймақтағы әрбір фермердің қорғаушылық қауымдастыққа қосылу жоспарын ұсынды, мақсаты – сатып алушылар сұраған бағаны төлемейінше темекілерін «Трасттан» ұстап тұру еді. Бұл идея жылдам тарады және аймақ бойынша «Поссум Хантерлер» тобы пайда болды. Олар PPA мүшесі емес адамдарға барып, осы мақсатқа қосылудың дұрыстығы туралы қатаң сөздер айтты. Бірақ олардың әрекеттері бірте-бірте зорлыққа ұласты.

"Түнгі салт аттылардың көтерілісі: Қара жапырақ" зорлық-зомбылыққа айналады.

Амос Кентукки штатының Хопкинсвилл қаласындағы майор Ферреллдің әскери мектебінде курсант және жаттықтырушы болды. Ол осы тәжірибесін пайдаланып, өз топтарын жарымәскери бүлікшілер ретінде дайындауға кірісті. Олар түнгі уақытта атты шабуылдар жасады, бетперделер, капюшондар және халаттар киіп, екі қатар ұйымдасқан колонналармен жүрді. Мінген кезде, олар жылқының қадамдарын матамен жауып, шамдар мен фонарьлармен үнсіз қозғалды. Осының нәтижесінде олар өздерін «Үнсіз бригада» деп атай бастады. 1906 жылдың ортасына қарай олардың қатары шамамен 10 000 адамға жетті. Амос өзінің адамдарына фермерлердің мүлкін өртеп немесе жоюға, сондай-ақ олармен ынтымақтасудан бас тартқандарды қамшымен ұруға бұйрық берді.

Принстонға, Кентуккиге шабуыл

Жергілікті тұрғындардың айтуынша, 1906 жылдың 1 желтоқсанында түнгі саяхатшылардың шағын топтары күндіз Кентукки штатының Принстон қаласына, Калдвелл округінің орталығына келді. Белгіленген уақытта бірі полиция бөлімшесін басып алып, басқалары телеграф және телефон кеңселерін, өрт сөндіру станциясын бірден басып алып, қаланың сумен жабдықтауын тоқтатты. Түнгі саяхатшылар қаланың толық бақылауын алды. Ең ірі топ алдымен теміржол депосына жақын Латам қоймасын, содан кейін бірнеше блок қашықтықтағы Танди мен Фэрли қоймаларын өртеп жіберді. Өрт бақылаудан шығып, бірнеше тұрғын үй мен PPA қоймасын да өртеп жіберді. Теміржолда жұмыс істейтін тежегіш Дж.С. Фелтс оттан вагондарды құтқаруға тырылғанда 35 оқтан тұратын мылтықпен арқасынан атылды (бірақ жарақаттан құтылды). Көктемнен бастап округте зорлық-зомбылық күшейді, және қара нәсілділерге жасалған шабуылдар саны артты. 1908 жылдың 1 тамызында шамамен жүз бетперделі адам, түнгі саяхатшылар деп саналатын, Расселвилл түрмесіне кіріп, төрт қара тұтқынды талап етті: Джозеф Райли, Вирджил, Роберт және Томас Джонс. Қорқып қалған түрме бастығы олардың талабын орындады. Бұл төрт адам жергілікті шаруалар еді және Руфус Браудермен дос болған. Браудер Джеймс Каннингем атты ақшалы жер иесінің жұмыскері болған. Каннингем мен Браудер арасында жанжал болды, Каннингем Браудерге қамшымен ұрып, ол кетіп бара жатқанда оқ жарып өлтірді. Браудер өзін қорғау үшін оқ атып, Каннингемді өлтірді. Браудер тұтқындалып, қауіпсіздігі үшін басқа қалаға жеткізілді. Оның достары және масондық ложасының мүшелері Райли мен үш Джонс Браудердің іс-әрекетін мақұлдағандықтары және жұмыс берушілеріне наразылық білдіргендіктері үшін тұтқындалды. Түнгі саяхатшылардың бұл төрт адамды түрмеден алып, бір ағашқа асып өлтіргені күдік тудырады. Олар біреуінің киіміне нәсілшілдік ескерту жазып қойған.

Криттенден округінде рейдтер

1908 жылдың 4 ақпанында Криттенден округіне алғаш рет шабуыл жасалды. Түнгі салт аттылар Кентукки штатының Дикусбург шағын ауылын басып алып, Беннет ағайындыларының темекі қоймасын және дистилляция зауытын өртеп жіберді. Маршалл округінің билігі осы шабуылды зерттеуде тынымсыз болды. Бернет Фелпс сотқа тартылған алғашқы шабуылшы болды. Бирмингемнен келген қара нәсілді босқындар сотқа жүгініп, келтірілген зиянды өтеуді талап етті. 1908 жылдың желтоқсанына дейін шабуылда екінші дәрежелі басшылар болғанын мойындаған екі адам мемлекеттік куәгер болуға көндіріліп, қылмыстарын мойындады. Алайда, Эд Фокс, осы екі адамның бірі, Riders-те бірнеше кіші ағалары мен туыстары болды және олар үшін өкініш немесе қорқыныш сезімдеріне толы болды. Өлгені жақсы деп шешіп, өзін-өзі атуға дайындалып тұрғанда, оның әйелі оны тауып алып, тапаншаны тартып алды. Ол кездейсоқ түрде өзіне қарынға оқ тигізіп, 1908 жылғы Рождестводан кейін бірнеше күннен кейін қиналып қайтыс болды. Екінші куәгер, Фред Холден де куәлік беруден бас тартып, өз-өзіне қол жұмсады. Отис Блик, түнгі салт аттылардың мүшесі, сотта куәлік берді, өйткені оның маскасы ағаш түбінде табылған. Ол Амус Стрингердің шаштаразында Riders қатарына енгенін мойындады. "Ерекше рәсімдерден" өткеннен кейін, оған түнгі салт аттылардың құпия сөздері үйретілді. "Үнсіз бригада" делінетін, жауабы "Сіз онда болғаныңызды көремін" болды, ал қарсы жауабы "Иә, тізе бүгіп" еді. Лион округінің түнгі салт аттылары Маршалл округінің судьясын (судья Уильям Рид) және Бенттон қаласындағы сотты қорқытуға тырысты, тіпті қаладан өтіп кетіп, қысым көрсетуге әрекеттенді. Бірақ олардың тактикасы кері нәтиже берді, бұл жергілікті билікті қара нәсілді ер адам мен баланың өлтірушілерін әділетке тартуға ынталандырды. Лион округының танымал дәрігері доктор Эмилиус Чемпион көпшілік пікірі бойынша Лион округінің түнгі салт аттыларының жетекшісі деп саналды және кейіннен Кентюки штатының Эддивилл түрмесінде бір жыл өтті. Оған қарсы айғақтар жеткілікті болды. Екі қара нәсілді талапкер, Л. А. Бейкер және мектеп мұғалімі Нат Фриззэлл, әрқайсысына 72 айыпталушыдан тең үлеспен 25 000 доллар өтемақы төленді. Әрбір жағдайда, қазылар алқасы бес минуттан артық талқыламады.

Соғыс аяқталады

1908 жылы сәуірде Кентукки штатының күзетші жасағы лейтенант Ньютон Джаспер Уилберннің басшылығымен түнгі салт аттылардың көшбасшыларына қарсы бірнеше шабуылдар жасалды. Уилберн бірнеше адамды қамауға алып, сондай-ақ бірнеше маңызды дереккөздерді қорғады. Ол бұрынғы түнгі салт аттылардың, оның ішінде Мейкон Чемпионның көмегін алды, ол он бес жергілікті шаруаның кінәлі екенін көрсетті. Қамаулар түнгі салт аттылардың күшін жойып, Қара Жапырақ соғысын тиімді түрде аяқтады. Лейтенант Уилберн капитан шеніне көтерілді. Қамауға алынғандардың көпшілігі сотта кінәлі деп табылmasa да, капитан Уилберннің іс-әрекеттері аймаққа құқық пен тәртіп орнатуға көмектесті.

Салдары

1910 жылдың жазында "Түнгі салт аттылар" мәселесі бірнеше шашыраңқы, ұсақ оқиғалардан басқа аяқталды. Темекі өсірушілер енді өз өнімдері үшін жоғары баға алды. АТК-ға қатысты дау АҚШ Жоғарғы Сотына жетті, ол "АҚШ-қа қарсы Америка Темекі Компаниясы" (1911) ісінде Дьюк тресті, АТК монополия екенін және 1890 жылғы Шерман Антитрест Заңының талаптарын бұзғанын анықтады. АТК-ны таратуға бұйрық берілді. Губернатор Август Э. Уилсон майор Басетті Кентукки милициясында лейтенант-полковник қылып тағайындады. Басетт "Түнгі салт аттылар" ісі кезінде куәгерлерді қорғау үшін бірнеше рет шақырылды. "Түнгі салт аттылардың" көпшілігі соттан қашып құтылып, ал қалғандары азаматтық соттарда сотталды. Джон С. Лэтам қоймасын қайта тұрғызбады, оның орнына Хопкинсвилл қаласына саябақ ретінде пайдалану үшін берді. Ол Бейбітшілік саябағы деп аталды. Доктор Амос Христиан округтік сотында сотталды және 1911 жылдың наурыз айында барлық айыптан босатылды. Дегенмен ол штаттан кетіп, дәрігер ұлын Нью-Йоркке алып кетті. Ол 1915 жылы қайтыс болғанға дейін онда дәрігерлікпен айналысты.