Кіріспе
Тығыз сүйектің негізгі анатомиялық бірлігі
In osteology, the osteon or haversian system (/h//ə/'/v//ɝ//.//ʒ//ən/; named for Clopton Havers) is the fundamental functional unit of much compact bone. Osteons are roughly cylindrical structures that are typically between 0.25 mm and 0.35 mm in diameter. but estimates vary from several millimeters to around 1 centimeter. They are present in many bones of most mammals and some bird, reptile, and amphibian species. Histogenesis
The Haversian system forms during the process of endochondral ossification, which starts with a cartilage template that is gradually replaced by bone tissue. "Osteoblasts", the bone forming cells, secrete the organic components of bone matrix [osteoid] and then initiates its mineralization. As osteoblasts become surrounded by the bone matrix, they differentiate into osteocytes, which reside in the lacunae and maintain bone tissue. The osteocytes connect to each other and the Haversian canal via tiny canals called "canaliculi".
Остеологияда остеон немесе гаверсиялық жүйе (/h//ə/'/v//ɝ//.//ʒ//ən/; Клоптон Гаверс есімімен аталған) – көптеген тығыз сүйектердің негізгі функционалдық бірлігі болып табылады. Остеондар диаметрі 0,25 мм мен 0,35 мм аралығында болатын, көбінесе цилиндр тәрізді құрылымдар. Бірақ бағалаулар бірнеше миллиметрден шамамен 1 сантиметрге дейін өзгереді. Олар көптеген сүтқоректілердің, сондай-ақ кейбір құстардың, бауырымен жорғалаушылардың және қосмекенділердің сүйектерінде кездеседі. Гистогенез
In osteology, the osteon or haversian system (/h//ə/'/v//ɝ//.//ʒ//ən/; named for Clopton Havers) is the fundamental functional unit of much compact bone. Osteons are roughly cylindrical structures that are typically between 0.25 mm and 0.35 mm in diameter. but estimates vary from several millimeters to around 1 centimeter. They are present in many bones of most mammals and some bird, reptile, and amphibian species. Histogenesis
The Haversian system forms during the process of endochondral ossification, which starts with a cartilage template that is gradually replaced by bone tissue. "Osteoblasts", the bone forming cells, secrete the organic components of bone matrix [osteoid] and then initiates its mineralization. As osteoblasts become surrounded by the bone matrix, they differentiate into osteocytes, which reside in the lacunae and maintain bone tissue. The osteocytes connect to each other and the Haversian canal via tiny canals called "canaliculi".
Гаверсиялық жүйе эндохондральдық оссификация процесінде қалыптасады, ол біртіндеп сүйек тінімен ауыстырылатын шеміршек үлгісімен басталады. Сүйекті құрайтын жасушалар – "остеобластар" – сүйек матрицасының (остеоид) органикалық компоненттерін бөліп шығарып, оның минералдануын бастайды. Остеобластар сүйек матрицасымен қоршалғанда, олар остеоциттерге дифференциалданады, олар лакуналарда орналасып, сүйек тінін күзетеді. Остеоциттер бір-бірімен және Гаверсия каналымен "каналикулалар" деп аталатын кішкентай каналдар арқылы байланысады.
In osteology, the osteon or haversian system (/h//ə/'/v//ɝ//.//ʒ//ən/; named for Clopton Havers) is the fundamental functional unit of much compact bone. Osteons are roughly cylindrical structures that are typically between 0.25 mm and 0.35 mm in diameter. but estimates vary from several millimeters to around 1 centimeter. They are present in many bones of most mammals and some bird, reptile, and amphibian species. Histogenesis
The Haversian system forms during the process of endochondral ossification, which starts with a cartilage template that is gradually replaced by bone tissue. "Osteoblasts", the bone forming cells, secrete the organic components of bone matrix [osteoid] and then initiates its mineralization. As osteoblasts become surrounded by the bone matrix, they differentiate into osteocytes, which reside in the lacunae and maintain bone tissue. The osteocytes connect to each other and the Haversian canal via tiny canals called "canaliculi".
Құрылымы
Әрбір остеон орталық каналды, яғни Гаверз каналды қоршап тұрған тығыз сүйек тінінің концентрлі қабаттарынан немесе ламеллаларынан тұрады. Гаверз канал сүйектің қанмен қамтамасыз етілуін қамтамасыз етеді. Остеонның шекарасы – цементтік сызық. Әр Гаверз каналдың айналасында сүйек матрицасының 5-ден 20-ға дейін концентрлі орналасқан ламеллалары болады. Тығыз сүйектің бетіне жақын ламеллалар бетпен параллель орналасады; олар айналма ламеллалар деп аталады. Кейбір остеобластар остеоциттерге айналады, олардың әрқайсысы өз кішкентай кеңістігінде немесе лакунада орналасады. Остеоциттер цитоплазмалық өскірлер арқылы кішкентай көлденең каналдар немесе каналикулалар желісі арқылы байланысады. Бұл желі қоректік заттар мен метаболизм қалдықтарының алмасуына көмектеседі. Белгілі бір ламелладағы коллаген талшықтары бір-біріне параллель бағытта жүреді, бірақ басқа ламеллалардағы коллаген талшықтарының бағыты көлбеу болады. Коллаген талшықтарының тығыздығы ламеллалар арасындағы тігістерде ең төменгі деңгейде болады, бұл остеондардың көлденең қимасының ерекше микроскопиялық бейнесін анықтайды. Остеондар арасындағы кеңістікті интерстициалды ламеллалар толтырады, олар сүйектің қайта құрылу процесінде жартылай сіңірілген остеондардың қалдықтары болып табылады. Остеондар бір-бірімен және периостеуммен Волькманн каналдары немесе тесіктелген каналдар деп аталатын көлбеу арналармен байланысады.
Айналаға шашылып жүретін остеондар
Остеондардың қабықша арқылы еркін қозғалуы толыққанды түсіндірілмеген құбылыс. "Еркін қозғалған остеон" – қабық қабығында бойлық және көлденең бағытта жүретін остеон ретінде жіктеледі. Остеон бір бағытта "қозғалуы" немесе бірнеше рет бағытын өзгерте алады, соның салдарынан алға жылжып бара жатқан Гаверс каналдарының артында ламеллалардың іздері қалады.
Тергеу өтінімдері
Биоархеологиялық зерттеулерде және сот-медициналық тергеулерде сүйек фрагментіндегі остеондар индивидуалдың жынысын және жасын анықтау үшін, сондай-ақ таксономия, диета, денсаулық және моторлық тарихтың ерекшеліктерін анықтауға қолданылуы мүмкін. Остеондар мен олардың құрылымы таксонға қарай өзгереді, сондықтан әртүрлі анықталмаған сүйек фрагментін пайдалану арқылы туыс және кейде түрлерді ажыратуға болады. Дегенмен, қаңқаның әртүрлі сүйектері арасында маңызды айырмашылықтар бар, ал кейбір жануарлардың остеондарының ерекшеліктері адам остеондарымен ұқсас болуы мүмкін; сондықтан остеондарды зерттеу остеологиялық қалдықтарды талдауда басты роль атқармайды. Қосымша зерттеулер қажет, бірақ остеогистология биоархеология, палеонтология және сот-медициналық тергеулерде жағымды нәтижелер беруге қабілетті. Соңғы онжылдықтарда динозаврлардың остеогистологиялық зерттеулері динозаврлардың өсу периоды, түрлер арасындағы біртектілік және динозаврлардың жылы қанды болған-болмағаны сияқты бірқатар мәселелерді шешу үшін пайдаланылды.