Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық өнеркәсіпші (1833–1900)
Polish industrialist (1833–1900)
Израил Калман Познанский (25 тамыз 1833 – 28 сәуір 1900) – Польшалық еврей бизнесмені, тоқыма өнеркәсібінің алып тұлғасы және Лодзьдегі (Польша Конгресі, Ресей империясының бір бөлігі) қайырымдылық ісін қолдаушы, Элеонора Герц Познанскаяның күйеуі. Жаңа еврей зиратындағы Израил мен оның әйелі Элеонора Герцтің мавзолейі «әлемдегі ең ірі еврей қабір ескерткіші» деп сипатталған. Мавзолей мен күмбездің ішкі жағын жабатын мозаика 1993 жылы қайта жаңартылды. Людвик Гейер мен Кароль Шейблермен бірге ол Лодзьдегі үш «Мақта патшасының» бірі саналды. Польшаның Лодзь қаласындағы оның фабрикалар кешені «Мануфактура» көп функциялы кешеніне айналды, оған сауда орталығы, 3 мұражай, мультиплекс кинотеатр, қонақ үй және мейрамханалар кіреді.
Izrael Kalman Poznański (25 August 1833–28 April 1900) was a Polish Jewish businessman, textile magnate and philanthropist in Łódź, Congress Poland (part of the Russian Empire), and the husband of Eleonora Hertz Poznańska. The mausoleum of Izrael and his wife, Eleonora Hertz, on the New Jewish Cemetery has been described as "probably the largest Jewish grave monument in the world". The mausoleum and mosaic covering the inside of the dome were restored in 1993. Together with Ludwik Geyer and Karol Scheibler, he was counted among the three "Kings of Cotton" in Łódź. His complex of mills in Łódź, Poland, have been turned into the Manufaktura mixed use development, including a mall, 3 museums, a multiplex cinema, a hotel, and restaurants.
Жастық шақ
Познанский Куявияның Коваль қаласынан саудагер Изак Познанскийдің немересі және саудагер Калманның (Познанский тегі берілген) және Малька Лубиньсканың кіші ұлы болды. 1825 жылы 40 жастағы Кальман Познанский әйелі, балалары, шаруасы мен қызметшісімен бірге Александров-Лодскиге қоныстанды. 1834 жылы отбасы, қазір өте бай, Александровтан Лодзьге көшіп барды, онда әке матамен, әсіресе мақта және зығырмен сауда жасау құқығын алды, және Ескі қаладағы алғашқы екі қабатты үй салды, онда ол маталар мен дәмдеуіштерді сататын дүкен ашты. Лодзь қаласында Израиль Познанский бастауыш мектепті және содан кейінгі жасырын орта мектепті бітірді. Болашақ миллионер кәсіпкер нөлден үйренді. Жасөспірім кезінде ол ескі жылқымен тартқан шағын арбамен мата қалдықтарын жинады (кейіннен байлық туралы әңгімесін әдемілеу үшін, ол сол кезде жылқысы болмағанын және арбаға иттерді байлағанын айтты). Он жеті жасында, 1851 жылы, ол Варшавадан келген бай саудагер Мойше Герцтің қызы Леония Герцке үйленді. Ол кезде Исраилді "тоқыма шебері" деп сипаттап, үйлену тойына 500 рубльдік мүлік әкелді. Оның әйелі Леония Варшавада тауар сату арқылы оған қалыңдық әкелді.
Poznański was the grandson of the merchant Izaak Poznański from the town of Kowal in Kuyavia and the youngest son of the merchant Kalman (who was given the surname Poznański) and Małka Lubińska. In 1825, the 40 year old Kalman Poznański, with his wife, children, farmhand and servant, settled in Aleksandrów Łódzki. In 1834, the family, now quite wealthy, moved from Aleksandrów to Łódź, where the father acquired the right to trade in textiles, notably cotton and linen, and built the first two story tenement house in the Old Town, where he also established a store selling fabrics and spices. In Łódź, Izrael Poznański graduated from elementary school and the so called junior high school. The future multi millionaire entrepreneur learned from scratch. As a teenager, he collected scrap material using a rickety cart pulled by a run down horse (later, to enhance his rags to riches tale, the rich man claimed that he did not have a horse at the time, and that he instead harnessed dogs to the cart). At the age of seventeen, in 1851, he married Leonia Hertz, the daughter of Mojżesz Hertz, a wealthy merchant from Warsaw. Israel was described then as a "master of the weaving profession" bringing an estate worth 500 rubles to the marriage. His wife, Leonia, brought him a dowry selling goods in Warsaw.
Қайырымдылық
Познанскийдің өмірбаянында айқын өзгеріс байқалады: бастапқыда ол қызметкерлердің қауіпсіздігін ескермейтін, қатал жұмыс беруші ретінде танымал болды. Оның зауыттарында мүгедектікке немесе өлімге әкелетін көптеген апаттар орын алды. Дегенмен, өмірінің соңына қарай ол қайырымдылықпен айналысып, жетімдер үйін, кедейлерге арналған мектептер мен ауруханалар салды. Ол Лодзьдегі Александр Невский соборындағы иконостасты қаржыландыруға көмектесті, осылайша Ресей империясының билігі оны Сент-Станислав орденімен марапаттады. 1895 жылдың наурыз айында ол Әйелі Анна орденін алды. 1891 жылы ол Лодзьдегі Косьцельны алаңындағы Қасиетті Марияның Көтерілуі шіркеуі үшін неміс компаниясы Villeroy & Boch (Меттлах) жасаған терракоттан еден төсеуді қаржылады. 1890 жылдардың ортасында ол шіркеудегі үлкен органның құнының ⅓ бөлігін қаржылады. 1895 жылдың 18 ақпанында ол Лодзьдегі Жоғары Кәсіптік Мекемені техникалық мектепке айналдыру үшін 100 000 рубльді нотариустың куәлігімен бекітті. 1899-1900 жылдары ол өзі құрған Лодзь еврей қайырымдылық қоғамының президенті болды, сондай-ақ басқа да ұйымдарда басшылық қызметтер атқарды.
A clear change can be observed during Poznański's life story: initially he was known as a ruthless employer, neglecting the safety of employees. In his factories, there were numerous accidents resulting in disability or death. However, towards the end of his life he became involved in charity, building orphanages, schools for the poor and hospitals. He contributed in financing the iconostasis at the Alexander Nevsky Cathedral in Łódź, for which he was awarded the Order of St. Stanislaus by the Imperial Russian authorities. In March 1895 he was awarded the Order of Saint Anna. In 1891, he financed a terracotta floor for the Church of the Assumption of the Blessed Virgin Mary, on pl. Kościelny in Łódź, made by the German company Villeroy & Boch from Mettlach. In the mid 1890s, he also financed ⅓ the cost of building a large organ in the church. On February 18, 1895, he notarised 100,000 rubles to transform the Higher School of Crafts in Łódź into a technical school. In 1899 1900 he was the president of the Łódź Jewish Charity Society, which he founded, among other organizations.
Мәдени суреттер
Израиль Джошуа Сингердің "Ашкенази ағайындары" романындағы Макс Ашкенази және Владислав Реймонттың "Уәде етілген жер" романындағы Шая Мендельсон кейіпкерлері, шамалы бөлігі Израил Познанскийдің бейнесімен байланысты. 2016 жылдың мамыр айында Лодзьдегі Ұлы театр Мальгорзата Сикорская Мищчук либреттосына негізделген "Мануфактурадан адам" – Израил Познанский туралы опера жазуға конкурс жариялады. 2017 жылдың 5 қаңтарында операдан үзінділердің алғашқы рет көпшілік алдында орындалуы өтті. Конкурстың жеңімпазы Рафаль Яняк атанды. Оның шығармасының әлемдік премьерасы, бастапқыда 2018 жылдың қарашасына жоспарланған, 2019 жылдың 2 ақпанында өтті.
The figures of Max Ashkenazi from the novel The Brothers Ashkenazi by Israel Joshua Singer and Shaya Mendelsohn from The Promised Land by Władysław Reymont are partly modeled on Izrael Poznański. In May 2016, the Grand Theater in Łódź announced a competition to write an opera about Izrael Poznański, Man from Manufaktura to a libretto by Małgorzata Sikorska Miszczuk. On January 5, 2017, the first public performance of competition excerpts from the opera took place. The winner of the competition was Rafał Janiak. The world premiere of his work, originally planned for November 2018, took place on February 2, 2019.