Макассар бұғазы шайқасы: 1942 жылғы Тынық мұхитындағы теңіз шайқасы
Battle of Makassar Strait
Макассар бұғазы шайқасы: 1942 ж. Тынық мұхитындағы Екінші дүниежүзілік соғыстың теңіз шайқасы. АБДА флоты жапондық шабуылға ұшырап, күйреген. Тарихты біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1942 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхитындағы теңіз шайқасы
1942 naval battle on the Pacific campaign of WWII
Макассар бұғазы шайқасы, сондай-ақ Мадура бұғазындағы қақтығыс, Ломбок бұғазының солтүстігіндегі қақтығыс және Флорес теңізі шайқасы деп те белгілі. Бұл шайқас Екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхиты театрларында болды. Американдық-британдық-голланд-австралиялық (ABDA) флоты (контр-адмирал Карел Дорман басшылығымен) Сурабаяға (бірақ шын мәнінде Макассарға) бағытталған жапондық шабуылдық конвойін тоқтатуға бағытталғанда, 36 Mitsubishi G4M1 "Бетти" және 24 Mitsubishi G3M2 "Нелл" орташа бомбалаушылары шабуыл жасады, нәтижесінде флот шегінуге мәжбүр болды. Шайқас 1942 жылдың 4 ақпанында Ява теңізінде, Макассар бұғазынан гөрі Канген аралдарына жақын жерде өтті. Бұл шайқасты 1942 жылдың 24 қаңтарында өткен Баликпапан шайқасымен шатастырмау керек, осы шайқасқа да кейде "Макассар бұғазы шайқасы" деп аталады.
The Battle of Makassar Strait, also known as the Action of Madura Strait, the Action North of Lombok Strait and the Battle of the Flores Sea, was a naval battle of the Pacific theater of World War II. An American British Dutch Australian (ABDA) fleet—under Schout bij nacht (Rear Admiral) Karel Doorman—was on its way to intercept a Japanese invasion convoy reported as bound for Surabaya (its destination was actually Makassar), when it was attacked by 36 Mitsubishi G4M1 "Betty" and 24 Mitsubishi G3M2 "Nell" medium bombers, which forced the fleet to retreat. The battle occurred on 4 February 1942 in the Java Sea, closer to the Kangean Islands than to Makassar Strait. This battle should not be confused with the Battle of Balikpapan, which occurred over a week earlier on 24 January 1942, which is also sometimes referred to as the "Battle of Makassar Strait".
Өмірбаян
Қаңтардың соңында жапон әскерлері Борнеоның солтүстік және батыс жағалауларын, сондай-ақ Малуку (Моллукка) аралдарының үлкен бөлігін басып алды. Борнеоның шығыс жағалауында жапон әскерлері Баликпапан мен Тараканның мұнай қондырғыларын және порттарын басып алды, ал Селебесте Менадо және Кендари қалалары түсті. Макасар бұғазын толық бақылауға алу үшін жапондықтар Макасар мен Банджармасин қалаларын басып алуы керек болды. 1 ақпанда одақтас командирлері барлау ұшағынан хабар алды: Баликпапанда 20 әскер тасымалдау кемесінен, үш крейсерден және 10 эсминецтен тұратын жапондық шабуыл тобы теңізге шығуға дайындалып жатыр. 2 ақпанда Палембангте адмирал Томас С. Харт, вице-адмирал (вице-адмирал) Конрад Хелфрих, контр-адмирал Уильям А. Глассфорд және (комодор) Джон Коллинз кездесті; Хелфрихтің соққы күшін құру туралы ұсынысы бекітілді. Келесі күні Карел Дорман басшылығымен құрылып, Мадураның оңтүстігіндегі Гили аралдарында жабдықтауды бастады. ABDA күші жеті эсминец (Barker, Bulmer, John D. Edwards және Stewart) сүйемелдеген төрт крейсерден (флагмандық кеме, Houston және Marblehead) тұрды.
At the end of January, Japanese forces had conquered the north and west coast of Borneo and large parts of Maluku (Moluccas). On Borneo's east coast, Japanese forces occupied the oil facilities and ports of Balikpapan and Tarakan, and on Celebes the cities of Menado and Kendari had also fallen. To gain full control of Makassar Strait, the Japanese needed to capture the cities of Makassar and Banjarmasin. On 1 February, Allied commanders received word from a reconnaissance plane: at Balikpapan, a Japanese invasion force—consisting of 20 troop transport ships, three cruisers and 10 destroyers—was preparing to sail. On 2 February, Admiral Thomas C. Hart, Vice Admiraal (Vice Admiral) Conrad Helfrich, Rear Admiral William A. Glassford and (Commodore) John Collins, RAN met at Palembang; Helfrich's suggestion that a strike force be formed was approved. It was formed the following day under Schout bij nacht (Rear Admiral) Karel Doorman, and began taking on supplies at the Gili Islands, south of Madura. The ABDA force consisted of four cruisers (, which was the flagship, and Houston, and Marblehead) escorted by seven destroyers (, , , Barker, Bulmer, John D. Edwards, and Stewart).
Шайқас
3 ақпан күні таңертең АБДА соққы тобы Сурабаяға бет алған 30-ға жуық жапондық бомбалаушылармен кездесті. Жеті бомбалаушы шабуыл тобына ерекше қызығушылық танытып, кемелердің үстінен айнала бастады. Кемелер бастапқыда терең суға тарады, бірақ ұшақтар шабуыл жасамай кетті, содан кейін шабуыл тобы жабдықтауды жалғастырды. Түн ортасында кемелер Ява аралының солтүстік-шығыс жағасындағы Мейндертс-Другтеге (кейіннен Каранг-Мас) қарай жол тартты. Соңғы кеме 4 ақпанда сағат 05:00 шамасында жетті. Сағат 09:30-да шабуыл тобы Макассардан келген әуе күзетінің жапондықтарды Сурабаяға қарай бет алғандарын байқағанын естіді. 4 ақпан күні таңертең АБДА соққы тобы Макасар бұғазына жапондық шабуыл күштерін іздеу үшін шықты. Олар бұғаздан өтіп бара жатқандары хабарланды, және қазіргі уақытта үш крейсер мен 18 эсминец, сондай-ақ көліктік кемелер мен басқа да кемелерді, Шо-шо (теңіз вице-адмиралы) Такэо Такаги басқарып отырғаны мәлім болды. 09:49-да Дорманның соққы тобы Кангян аралдарының оңтүстігінде болғанда, АБДА кемелеріндегі теңізшілер шығыста жапондық бомбалаушыларды көрді. Жапондық ұшақтар шамамен 5000 метр биіктікте төрт "V" формациясында ұшып келе жатты. Ұшақтар одақтас крейсерлеріне шабуыл жасады. Бірінші нысана Марблхед болды, бомбалар кеменің алдына шамамен 80 метр жерге түсті. Екінші шабуыл кезінде Марблхед екі тікелей соққыға ұшырады және бір жақын жарылыс болды. Екі тікелей соққы палубаны тесіп өтіп, 15 экипаж мүшесін қаза қылды және кеменің маневрлеу қабілетін жойды; Марблхед енді тек шеңбермен ғана жүзе алды. Жақын жарылыс кеменің түбіне жақын жерде тесік жасады. Алайда, Марблхедке жасалған келесі шабуылдар азырақ қарқынды болды. Хьюстон бастапқыда бомбалардан сәтті құтылып қалды, бірақ соңғы шабуыл кезінде ауыр зақым алды; бомба артқы қару мұнарасының жанындағы палубаға тиді, нәтижесінде 48 экипаж мүшесі қаза тапты. Арғы қарулар қолдануға жарамсыз болды. Хьюстон мен Марблхедке соққы бергеннен кейін ұшақтар Де Руйтерге назар аударды, ол төрт шабуылдан қашып, 40 мм-лік зениттік қаруларының атыс басқаруына минималды зақым келтірді. Сағат 13:00 шамасында Дорман кемелеріне батысқа қайтуға бұйрық берді және Хартқа жауынгерлік эскортсыз бомбалаушылардың қатерінен Макасар бұғазына ілгерілеу мүмкін емес екенін хабарлады. Хьюстон мен Тромп Алас бұғазы арқылы оңтүстіске қарай өтіп, бұғаздың оңтүстігіне жетті. Марблхед және төрт американдық эсминец Ломбок бұғазы арқылы оңтүстіске қарай жол тартты. Де Руйтер және үш голланд эсминеці де Ломбок бұғазына дейін Марблхедпен бірге болды. Екі американдық крейсер де жараланғандарға медициналық көмек көрсету үшін Тжилатжапқа бет алды.
On the morning of 3 February, the ABDA strike force was spotted by a formation of about 30 Japanese bombers reported as heading toward Surabaya. Seven of the bombers showed special interest in the strike force and started circling above the ships. The ships initially dispersed to deeper water, but the planes left without attacking, and the strike force resumed taking on supplies. At about midnight, the ships sailed for Meinderts Droogte (Meinderts Reef; later Karang Mas), off the north east tip of Java. The last ship arrived around 05:00 on 4 February. At 09:30, the strike force received word that air patrols from Makassar had spotted the Japanese apparently heading for Surabaya. On the morning of 4 February, the ABDA strike force headed out for Makassar Strait, in search of the Japanese invasion force, which was reported to be passing through the straits and was now said to include three cruisers and 18 destroyers, escorting transports and other ships, under Sho sho (Rear Admiral) Takeo Takagi. At 09:49, while Doorman's strike force was south of the Kangean Islands, Japanese bombers were sighted to the east by sailors on the ABDA ships. The Japanese planes where flying in four "v" formations at an altitude of about 16404 feet (5000 m). The planes attacked the Allied cruisers. The first to be targeted was Marblehead, and the bombs landed about 262 feet (80 m) in front of the ship. During a second attack, Marblehead sustained two direct hits and a damaging near miss. The two direct hits penetrated the deck, killed 15 crew directly and destroyed the ship's ability to manoeuver; Marblehead was now able only to sail in circles. The near miss also caused a hole , near the bottom of the ship. However, subsequent attacks on Marblehead were less intense. Houston initially evaded bombs successfully, but suffered a severe hit during a final attack; a bomb hit the deck near the aft gun turret, and killed 48 crew. The rear guns were rendered useless. After the hits on Houston and Marblehead, the planes focused on De Ruyter, which evaded four attacks and sustained only minor damage to fire control for its 40 mm guns. At about 13:00, Doorman ordered his ships to return west and signalled Hart that—without fighter protection—it would not be possible to advance to Makassar Strait, due to the threat from bombers. Houston and Tromp had already gone south through Alas Strait, and were south of the strait. Marblehead and the four U. S. destroyers went south through Lombok Strait. De Ruyter and the three Dutch destroyers also stayed with Marblehead until the Lombok Strait. Both U. S. cruisers headed for Tjilatjap, to get repairs and medical attention for their wounded.
Салдары
Жапондық ұшақ экипаждары шабуыл кезінде үш крейсердің батып кеткенін хабарлады: бір "Аугуста класы крейсері", бір Tromp класы крейсері және бір Java класы крейсері. Бірақ, шабуыл кезінде осы кластың ешбір кемесі болған жоқ, тек "Марблхед" және "Хьюстон" зақымдалды. Тжилатжапта "Хьюстон" мен "Марблхед" жараланғандарын ауруханаға жеткізіп, қаза тапқандарын жерледі. "Марблхед" құрғақ докқа сыймады, бірақ корпустағы тесік уақытша жөнделді, сосын кеме жөндеу үшін АҚШ-тың шығыс жағалауына – Цейлон және Оңтүстік Африка арқылы бағыт алды. "Хьюстон" ABDA флотындағы қызметін жалғастыра алды. Шабуыл жасаған күштердің шегінуі нәтижесінде жапондықтар Макассар бұғазын бақылауға алып, Голландиялық Шығыс Индияның батыс бөлігіндегі билігін нығайтты.
Japanese aircrews reported three cruisers sunk during the attack: one "Augusta class cruiser", one Tromp class cruiser type and one Java class cruiser. However, no ships of the latter class were present during the attack, and only Marblehead and Houston were damaged. At Tjilatjap, Houston and Marblehead transferred their wounded to a hospital and buried their dead. Marblehead would not fit in the dry dock, but the hole in the hull was temporarily repaired, and the ship sailed for the east coast of the U. S.—by way of Ceylon and South Africa—for repairs. Houston was able to continue service with the ABDA fleet. The retreat of the strike force resulted in the Japanese taking control of Makassar Strait and thereby tightening their grip on the western part of the Dutch East Indies.