Алмалы-салмалы қапшықтарға ие бұрғыш кілт

Кіріспе

Бұранда немесе гайканы ұстап, бұру үшін алмастырылатын розеткалы бастары бар тетік.

Розеткалы кілт (немесе розеткалы шкипер) – бұл гайка немесе бұранда сияқты бекіткішті бұру үшін әдеттегі ашық кілт/шкипердің орнына жабық розетка форматын қолданатын шкипердің бір түрі. Ең көп таралған түрі – иінтірек механизмі бар розеткалы кілт, көбінесе иінтірек деп аталады. Иінтірек кері қайта бұрылатын механизмге ие, ол пайдаланушыға кілтті алып тастап, қайта орналастырудың орнына, құралды алға-артқа бұрып, розеткасын бұруға мүмкіндік береді. Розеткаларды бұрудың басқа да көп қолданылатын тәсілдеріне пневматикалық соққы кілттері, гидравликалық момент кілттері, моментті көбейткіштер және бұрандалағыштар жатады. Кейбір сирек кездесетін гибридтік құралдарға шаршы розеткалы соққы кілттері және гидравликалық соққы кілттері (әдетте әскери танктерде және көптеген теміржол вагондарында қолданылатын гидравликалық қуатпен жұмыс істейді) кіреді.

Бір-бірімен ауыстырылатын тұйық құрылғылар

Қазіргі кездегі сокеттердің негізгі түрі алтыбұрышты болып табылады, алты қатты жақты қырлары тік қиылысатындықтан ол "6 нүктелі" деп аталады. Сокет бас бұрандаларымен қолдану үшін еркек драйверлер де жасалады, олар көбінесе Аллен драйверлері (сауда белгісі) немесе жалпы атауы – еркек бит драйверлері деп аталады. Ауыстырылатын сокеттердің басты артықшылығы – әр түрлі бекіткіштердің өлшемдері мен түрлері үшін жеке кілттің орнына, әр өлшем мен түр үшін жеке сокеттер ғана қажет. Бұрандалар мен гайкалардың көптеген түрлері болғандықтан, оларға сәйкес келетін әртүрлі типтегі сокеттер жасалады. Сокеттер көбінесе әртүрлі өлшемдегі бекіткіштердің басына сәйкес келетін көптеген әртүрлі өлшемдердегі немесе типтегі сокеттерден тұратын "сокеттер жиынтығы" түрінде келеді. Сокеттер жиынтығына көбінесе "жинақ өлшеміндегі" иінтірек кіреді. Сокеттер әдетте дюймнің бөлшектері мен метрикалық өлшемдерде, сондай-ақ қысқа (жер бетіне жақын) және ұзын (терең) түрлерінде қол жетімді.

Квадраттық қозғалтқыш

Ауыстырылатын розеткалар еркек/әйел квадратты қосылыс арқылы қозғалтқыш құралға бекітіледі (бұл квадратты драйвер деп аталады). Әлемдегі квадратты драйверлердің стандартты өлшемдеріне квадратты драйвер өлшемдері кіреді (11/2 дюймға дейінгі өлшемдер ANSI B5.38 1958 стандартында стандартталған, бұл де-факто халықаралық стандарт, оған метрикалық баламалары жоқ). 5/8 дюймдік квадратты драйвер аз танымал, сондай-ақ ANSI B107 стандартында көрсетілген No. 4 және No. 5 тісті драйверлер де сирек қолданылады. Бұл квадратты драйвер өлшемдерінің кең ауқымы кішкентайдан өте үлкен гайкалар мен бұрандаларға сәйкес келетін розеткалардың әртүрлі түрлері мен өлшемдерін қамтамасыз етеді. Кейбір квадратты драйверлерде розетканы драйверге бекіту үшін тесік болады (О-сақинасы және штифт немесе бір бөліктен құралған ұстағыш сақиналармен ұстағыш сақинаны пайдалану арқылы), құлыптағыш штифт немесе үйкеліс шар. Кейбір қолмен басқарылатын рачеттер кішігірім розеткаларды жылдам шығару үшін жоғарғы жағында жылдам босату түймесін пайдаланады. Розеткалық кілтпен жұмыс істеуге таңдалған құрал пайдаланушыға қажет болған жағдайда бекіткішті босату немесе қысу үшін қажетті айналу моментін қамтамасыз ету үшін қажетті механикалық күшті ұсынады. Үлкен драйверлер әдетте жоғары айналу моментімен қолданылады, ал кіші драйверлер кішкентай, төмен айналу моменті бар жұмыстарда ыңғайлылық үшін қолданылады. Адам күшінің және шаршаудың шектерін ескере отырып, айналу моментінен жоғары айналу моментін жасау үшін әдетте қолмен тұтқаны итерудің орнына, қандай да бір күш көмегі қажет болады. Өте үлкен розеткалар мен драйверлер әдетте айналу моментін жеткізу үшін гидравликалық жүйемен қуаттандырылады.

Тарих

Кілттер, яғни бұранда басын қоршап тұратын ұялы кілттер, ғасырлар бойы қолданылып келеді. Орта ғасырлардан бері сағаттарды күйретуге қолданылған кілттер осыған мысал бола алады. Бастары мен ұялары көбінесе төртбұрышты болған, ал алтыбұрышты бастар 20-шы ғасырдан бастап жиі қолданылатын болды. Ауыстырылатын (индекстелетін) ұялары бар ратчетті кілтті американдық Дж.Ж. Ричардсон (Вермонт штаты, Вудсток қаласы) ойлап тапты. Құралға 1863 жылдың 16 маусымында Scientific American Patent Agency арқылы патент алынды. Құралдың алғашқы суреті 1864 жылдың 16 сәуірінде жарық көрген Scientific American журналының 248-бетінде жарияланды. Қазіргі американдық ағылшын тілінде "socket wrench" термині ұяны емес, кілтті сипаттайды. Дегенмен, "socket wrench" термині британдық ағылшын тілінде қолданылмайды.

Жапсырмалы

Сурет атауы Сипаттама Ретчеттік шұңқыр кілті Шұңқыр кілттің ең көп таралған түрі. Кескіндеме механизмі арқанды әр айналымнан кейін алып тастауды және қайта орнатуды қажет етпей, ораманы кері қозғалыспен қатайтуға немесе босатуға мүмкіндік береді. Әдетте, ракет басындағы кішкентай рычаг кілтті тығыздау мен босату режимінің арасында ауыстырады. Бұл құрылғылар төрт кең таралған өлшемде болады: 1/4 дюйм, 3/8 дюйм, 1/2 дюйм және 3/4 дюйм (оларды "3/8 дюйм" сияқты "дисктер" деп атайды). Инчтерде аталғанына қарамастан, бұл сауда атауы (жалпы өнім атауы) және өндірушілер оларды 6,3 мм, 9,5 мм, 12,5 мм және 19 мм етіп жасайды, олар әдепті, егер кездейсоқ болса, метрикалық мәнге дейін дөңгелектендіріледі. 1 дюйм және одан жоғары үлкен дискілер, әдетте, тек ірі өнеркәсіптік жабдықтардың бекіту элементтерінде кездеседі, мысалы, трактор тіркемелері (артикуляциялық жүк көліктері), ірі жүк ұшақтары мен жолаушылар авиалайнерлері және теңіз жұмыстары (сауда флоттары, теңіз флоты, кеме жасақтауы). Сокеттердің өздері дюймдік және метрикалық өлшемдермен келеді. ("SAE" жиі метрикалық емес өлшемдер үшін жапсырма термин ретінде қолданылады, бұл пайдаланудың техникалық дәл еместігіне қарамастан.) Индекстелетін сокеттерді пайдаланатын кілттің артықшылықтары - кілт тездету жылдамдығы (әдеттегі кілттен әлдеқайда жылдам, әсіресе қайталанатын бұранданы қосу немесе бұранданы сөндіру кезінде) және құрал-саймандар мен портативтіліктің тиімділігі (әр өлшемді бас өз тұтқасына ие, кілт емес кілттер жиынтығынан әлдеқайда тиімді). Ұсақ тісті шұңқырлардың шұңқыр компоненттерінде ұсақ тістері бар; олар тығыз орындар үшін пайдалы болуы мүмкін. Екі қос бұрандалы тістер әр тісте екі рет түйісіп, механизмнің түйіршіктігін екі есеге көбейтеді. Момент кілті әдетте ретчетті болады және алдын ала белгіленген момент жеткенде дыбыс шығарады. Кейбір момент кілттерінде моменттің цифрлық көрсеткіштері бар. Моментті шектейтін кілттер сияқты момент кілттерінің басқа түрлері де бар, олар тайғанағанға дейін тек алдын ала белгіленген моментке жетуге мүмкіндік береді. Кейбір қолданбалар үшін момент кілтімен бірге моментті көбейту құрылғылары қолданылады. Иілгіш басты ретчет Кілт басы тұтқада артқы жағындағы тіреу нүктесінде алға-артқа немесе бүйірге бұрылады. Айналмалы басты ретчет Ретчет басының артқы жағынан емес, бүйіргі жағындағы тұтқа тіркемелерімен айналады. Ладонь кілті Ладоньға сыятын дөңгелек ретчет тұтқасы бар және бұранданы немесе гайканы жылдам босатуға немесе қатайтуға арналған кері бұрандалы сокет тіркемесімен жабдықталған ретчет. Олардың өлшемдері әр түрлі. Айналмалы ретчет Сокетті тұтқа осі бойынша тұтқаны бұрату арқылы бұруға мүмкіндік береді. Сокетті айналдыру үшін бір градустан аз доғалық қозғалыс қажет, бұл оларды өте тар кеңістіктерде қолдануға қолайлы етеді. Тістіксіз ретчет Тістік қолданбайтын, орнына арқалықтарды пайдаланып, дерлік доғалық қозғалыс жасамайтын және естілетін немесе байқалатын дыбыс шығармайтын ретчет. Бұл әдетте стандартты тісті ретчет ретінде қолданылмайды. Әртүрлі өндірушілер әртүрлі арнайы ретчеттерді шығарады, олардың ішінде балға бастары, бірнеше дискі өлшемдері және басқа да ерекше ерекшеліктері бар.

Image Name Description ratcheting socket wrench The most common type of socket wrench. The ratcheting mechanism allows the nut to be tightened or loosened with a reciprocating motion, without requiring that the wrench be removed and refitted after each turn. Typically, a small lever on the ratchet head switches the wrench between tightening and loosening mode. These drive fittings come in four common sizes: 1/4 inch, 3/8 inch, 1/2 inch, and 3/4 inch (referred to as "drives", as in "3/8 drive"). Despite being denominated in inches, these are trade names (common product name), and manufacturers construct them to 6.3 mm, 9.5 mm, 12.5 mm and 19 mm, having been rounded to a reasonable, if haphazard, metric value. Larger drive sizes such as 1 inch and above are usually only encountered on fasteners of larger industrial equipment, such as tractor trailers (articulated lorries), large cargo aircraft and passenger airliners, and marine work (merchant fleets, navies, shipyards). The sockets themselves come in a full range of inch and metric sizes. ("SAE" is often used as a blanket term for the nonmetric sizes, despite the technical inaccuracy of that usage.) The advantages of the system of a ratchet wrench with indexable sockets are speed of wrenching (it is much faster than a conventional wrench, especially in repetitive bolt on or bolt off usage) and efficiency of tooling cost and portability (it is much more efficient than a set of non ratcheting wrenches, with every size head having its own handle). Fine tooth ratchets have finer teeth on the ratcheting components; these can be useful for tighter locations. Dual pawl ratchets click twice for each tooth on the gear, effectively doubling the granularity of the mechanism. click style torque wrench Normally ratcheting and click when a preset torque is reached. Some torque wrenches have digital read outs of torque. Other types of torque wrenches exist such as torque limiting that only allows a preset torque to be reached before they slip. For some applications, torque multiplying devices are used with a torque wrench. flex head ratchet Ratchets in which the drive head pivots or swivels back and forth on the handle at a pivot to the rear of the ratchet head. swivel head ratchetroto ratchet Ratchets in which the entire ratchet head swivels with handle attachments on the side of the ratcheting head rather than the rear of the ratcheting head. palm ratchet Ratchets with a knurled palm sized circular ratchet handle with reversible socket attachment useful for rapidly loosening or tightening a bolt or nut. They come in a variety of sizes. rotator ratchet Allow the socket to be twisted by twisting the ratchet handle around the handle axis. Requires less than one degree arc swing to rotate socket, which makes them ideal for very tight spaces. gearless ratchetA ratchet that doesn't use gears, but instead uses bearings to provide virtually no arc swing nor produces an audible or discernible click. This is not commonly used as the regular geared ratchet. A number of other specialized ratchets—with hammer heads, multiple drive sizes, and other unusual features—are built by various manufacturers.

Қуаттылығы

"Ауа" (пневматикалық) кілттердің электр құралдары да бар, олар қысылған ауамен жұмыс істейтін сокет кілттерін қозғау үшін қысылған ауа күшін пайдаланады, бұл гайкаларды немесе болттарды бекітуге немесе босатуға мүмкіндік береді. Қысылған ауамен жұмыс істейтін құралдардың тағы бір маңызды түрі – соққылы кілттер, олар дөңгелектердегі доғалар сияқты жиі қолданылатын жұмыстар үшін пайдаланылады. Осындай жұмыстар үшін электрмен жұмыс істейтін соққылы кілттер де жиі кездеседі. Кішкентай сымсыз 12 вольттық және 18 вольттық соққылы драйверлер қазіргі уақытта гайкаларды және болттарды алып тастау және орнату үшін қуатты кілттер ретінде жиі қолданылады. Гидравликалық моторлы кілттер, олардың ерекше жоғары моментімен, ауыр өнеркәсіптен тыс жерлерде сирек кездеседі. Соққыға арналған сокеттер ("соққылы сокеттер" деп аталады) қалың қабырғаларымен жасалады және соққылы құралдың соққыларынан жарылмауы үшін төменрек қаттылыққа дейін термикалық өңдеуден өтеді. Олар әдетте қол құралдарының әдеттегі хромдалған жабынына қарағанда қара оксидпен жабылады. Стандартты сокеттер (яғни соққыға төзімсіз сокеттер) соққылы кілттермен қолданылғанда сынуы мүмкін, бұл қауіпсіздік қатері тудырады.

Дұрыс соқпақтар мен драйверлер

Шабу кілтімен немесе шабу драйверімен қолданылатын розеткалар жоғары момент күшіне төтеп беруге арналған, сондай-ақ соққылы күшке ұшырайды, демек олардың берік материалдан жасалуы қажет. Олар қалың, берік және майысқақ қорытпа болаттан жасалады, көбінесе соққыға арналмаған розеткаларда қолданылатын CrV болатының орнына CrMo болаты қолданылады. "Стандартты" алтыбұрышты бұрандаларға арналған көптеген соққы розеткалары алты бұрышты пішінге ие. Хромдалған розеткалар қолдануға жарамсыз, себебі шабу кілті хром қаптамасын бұзып, өткір сынықтарды түзуі мүмкін. Сондықтан соққы розеткалары әртүрлі жабындарды қолданады, көбінесе қара фосфатты түрлендіру жабыны немесе қара оксидті қолданады.

Стандартты ұзындығы және терең ұзындығы бар тұйық

Сокеттер әртүрлі тереңдіктері мен ұзындықтарында болады, көбінесе көптеген өндірушілер оларды ANSI немесе DIN стандартына сәйкес жасалғандықтан және әр сокет ұзындығы үшін осы спецификацияларда рұқсат етілген толеранстарға байланысты "стандартты" және "терең" деп екі санатқа бөледі. Стандарттар толеранстықтар бойынша белгілі бір икемділікке мүмкіндік беретіндіктен, екі өндірушінің бірдей өлшемдегі, бірақ сәл әртүрлі тереңдіктегі терең сокеттер жасауы жиі кездеседі, тіпті екеуі де бірдей талаптарға сәйкес келсе де. Стандартты ұзындығы, яғни "сықа" сокеттер төмен профильді болып келеді және пайдаланушыға тар кеңістіктерде гайкаларға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Терең сокеттер бұрандаларды гайкаларға бұрау үшін пайдалы, егер бұранда сокетке жоғары қарай созылса (көптеген бұрандалы қосылыстардағыдай), мысалы, автомобильдегі эгзостық қысқыштардың бұрандалары. Кейбір қолданбалар үшін, әдетте, кіру мүмкіндігі шектеулі қозғалтқыштарда май сүзгісін ауыстыру үшін стандартты сокеттерден қысқа, төмен профильді сокеттер қол жетімді. Көптеген өндірушілер жалпы ANSI немесе DIN спецификацияларында сипатталған өлшемдер мен тереңдіктерді ғана ұсынса да, кейбір ерекшеліктер де бар. IMPERIAL Newton Corp сияқты арнайы өндірушілер арнайы өнеркәсіптік қолданбалар үшін "өте терең" сокеттердің кеңейтілген диапазонын ұсынады, ал Snap-on немесе Mac Tools сияқты танымал брендтер "жартылай терең" немесе "орташа ұзындығы" сокеттерді ұсынады, олар терең сокеттердің тереңдігін қамтамасыз етеді, бірақ тығыз жерлерге жақсырақ сәйкес келеді.

Ауыспалы тұйықтанғыш және тістегіш

Кейбір кілттердің (сокеттердің) сыртқы диаметрі мен пішіні белгілі бір өлшемде бірдей болады. Белгілі бір кілт жиынтығындағы әрбір өтетін кілт (pass-through socket) кілттің ортасына емес, кілттің сыртына кигізілетін "арнайы" кілтпен (ratchet) пайдалануға арналған. Кілттің сыртына орнатылу арқасында бұранда немесе шпилька кілт арқылы өтеді, бұл кейбір жағдайларда терең кілттің қажеттілігін жояды. Сыртқы жағынан бекітілуі кілтті 50%-ға дейін қысқа және 20%-ға дейін тар салуға мүмкіндік береді, бұл кейбір жағдайларда тиімді. Өтетін кілттер мен кілттер (ratchets) 1/4 дюйм, 3/8 дюйм және 1/2 дюйм жиынтықтарында, SAE және метрикалық өлшемдерде жасалады. Жұқа тісті кілт және кілт жүйесін пайдалану арқасында, өтетін кілтті стандартты кілттей пайдалануға болады, ал 1/4 дюйм және 3/8 дюйм алмалы-қаймалы жетектері бар. Оларды көптеген өндірушілер әртүрлі сауда маркаларымен шығарады. Craftsman Tools өнімдерін Max Axess деп атайды, сондай-ақ GearWrench-тің Pass Thru брендтерін сатады. Lowes өз кілт жүйесін Xtreme Access деп атайды және т.б. Ратчеттік ашық кілттерді (ratcheting box end wrenches) көбінесе осы мақсатта қолдануға болады, бірақ олар көбінесе айтарлықтай кең болады.

Жүргізушілер

Ер адамдарға арналған бит драйверлері кейде қате түрде "сокет" деп аталады, бірақ шындығында сокетке керісінше болып табылады. Сокет – басқа нысанды қабылдайтын ұңғыл немесе ашылу. Осы типтегі кең таралған еркек бит драйверлеріне Allen алтыбұрышты кілттер (метрлік және дюймдік бөлшек өлшемдерде), Torx (T 3-тен T 50-ге дейін) шлиц кілттері, 4 бұрышты (төртбұрышты) және 12 бұрышты (үштік төртбұрышты) еркек бит драйверлері жатады. Басқа да арнайы бұранда бастары жиі бұрандаға арналған тұтқалармен және тиісті ұштармен орнатылады немесе алынып тасталады. Бұранда бастарының әртүрлі түрлеріне сәйкес келетін сокет түрлері бар және оларды сокет кілтіне бекітуге болады. Керісінше, төмен серпімді күш қажет болған жағдайларда, бір жағында сокет кілтіне арналған ұңғылы бар "сокет айналдырғыш" бұранда тұтқасын көптеген түрлі сокеттерге, бит драйверлеріне және ұзартуларға бекітуге болады.