Кіріспе

1816 жылы Франц Шуберт симфониясы Франц Шуберттың №5, B мажор, D. 485 симфониясы негізінен 1816 жылдың қыркүйегінде жазылып, 1816 жылдың 3 қазанында аяқталды. Ол оның алдыңғы симфониясын аяқтағаннан кейін алты ай өткен соң бітті.

Нәрселеу

Бір флейта, екі гобой, екі фаг, B және E тондарына қосылған екі мүйіз және скрипкалар тобы үшін жазылған. Шуберттің барлық симфонияларының ішінде, осы симфония ең шағын оркестр үшін жазылған. Оның симфонияларының арасында кларнет, труба немесе литавра аспаптары құрамына енбеген жалғыз туынды осы. Сондықтан, бұл шығарма кейде "труба мен барабансыз симфония" деп аталады.

Моцарттың ықпалы

Өлеңнің мінезі жиі Моцартқа ұқсас делінеді; Шуберт оны жазған кезде композиторға ғашық болған, сол жылдың 13 маусымындағы күнделігіне: "О, Моцарт! Өлмейтін Моцарт! Біздің жанымызға қаншама жарқын, жақсы өмірдің әсерін сыйладың!" - деп жазған. Бұл, жоғарыда айтылғандай, әсіресе жеңіл аспаптарда көрінеді. Шындығында, аспаптар Моцарттың 40-шы симфониясының алғашқы нұсқасына (кларнетсіз) сәйкес келеді. Мысалы, D. 485 екінші бөлімінің бастапқы тақырыптары мен Моцарттың F мажордағы скрипкалық сонатасының, K. 377 соңғы бөлімінің бастапқы тақырыптары арасында айқын ұқсастық бар.

I. Аллегро

Бұл Шуберттің баяу кіріспесіз басталатын тұңғыш симфониясы. Бұл бөлімді төрт такттық құрылымдық көтеріліс бастайды, ол оның төртінші симфониясының финалындағыдай, негізгі тақырып 5-ші тактіден басталар алдында естіледі. Негізгі тақырып – экспозицияның барлық тақырыптарына басымдық білдіретін нүктелі ырғақты қарапайым өрмелеуші арпеджио. Бірінші бөлім – сәл ерекше сонаталық форма, себебі қайталау, Моцарттың "соната фасиль" сонатасының (және Шуберттің Trout Quintet) бірінші бөліміндегідей, шығарманың негізгі тональдығы емес, субдоминантада басталады. Шуберт осы тәсілді бұрынғы екінші симфониясында қолданған.

II. Andante con moto (Қозғалыспен жүретін)

Баяу бөлім екі рет қайталанитын шумақтардағы бір тақырыппен ашылады. Содан кейін, Шубертке тән, тіпті 19 жасында да болатын C тоналына өту (модуляция) орын алады. Басты тақырыпқа оралу тікелей, G миноры арқылы жүзеге асырылады. Бұдан кейін алыс тоналына өту (модуляция) қайталанады, бірақ бұл жолы G тоналына және дереу қайта оралады.

III. Менюетто. Аллегро Моцто

Менюеттода Вольфганг Амадей Моцарттың 40-шы симфониясының менюеттосына тән хроматизм бар, бірақ полифониясы жоқ. Қозғалыстың ортасында модуляция үшін қолданылатын прогрессия Моцарттан тікелей алынған – сол тәсіл (аспаптардың біртіндеп үйлесімделуі) доминантты жетінші аккордына қолданылады. Три́о барлық уақыт бойы тыныш, біртіндеп аспаптар қосылады, бастапқыда тек фагот пен скрипкалар ғана тартылады, ал төменгі скрипкалардың тұрақты үнімен тыныш пейзаждық көңіл-күй сезіледі.

IV. Аллегро вивас

Финал төрт бөлімнің ең ұзын бөлімі болып табылады.