Кіріспе

Адам денесінің әдетте жалаңаш бейнесі

Фигуралық сурет – адам денесінің кез келген пішіндегі және позадағы суреті, сурет салу құралдарының кез келгенін қолдана отырып жасалады. Бұл термин мұндай сурет салу процесін де білдіруі мүмкін. Суреттеу дәрежесі ең толыққанды, анатомиялық тұрғыдан дұрыс бейнелеуден бастап, еркін және экспрессивті эскиздерге дейін өзгеруі мүмкін. Тірі модельден жасалған, дәстүрлі түрде жалаңаш адам денесінің суреті – тірі сурет деп аталады. Тірі сурет салу немесе тірі зерттеулер жасау, Ренессанс кезеңінен бері Батыс әлеміндегі суретшілердің дәстүрлі білімінде маңызды орын алып келген. Фигуралық сурет – жеке көркем туынды немесе сурет сияқты толыққанды жұмыстың дайындығы үшін жасалған зерттеу болуы мүмкін. Фигуралық сурет салу – суретшінің кездесетін ең қиын тақырыптарының бірі, сондықтан осы салаға арналған жеке курстар да бар. Адам денесі – бейнелеу өнеріндегі ең берік тақырыптардың бірі, және адам денесі портрет, иллюстрация, мүсін, медициналық иллюстрация және басқа да салалардың негізі болуы мүмкін.

Медиа

XIX ғасырдағы француз салоны арнайы дайындалған қағазбен біріктірілген балауыз, май және пигменттен жасалған Conté таяқшаларын қолдануды ұсынды. Өшіруге рұқсат етілмеді; оның орнына суретші қараңғы, көрінетін сызықтар жасамас бұрын, фигураны жеңіл штрихтармен бейнелеуі керек еді. Қазіргі кездегі танымал әдіс – арнайы жүзім лозасынан дайындалған көмір таяғы мен қалың қағазды пайдалану. Көмір қағазға оңай жабысады, сондықтан оны өте оңай өшіруге болады, бірақ соңғы суретті көмірдің таралуынан қорғау үшін "фиксатив" спрейі қолданылады. Қатты қысылған көмірмен анық әрі нақты эффект алуға болады, ал саусақтармен немесе цилиндрлі қағаз құралы – "бұта" арқылы біртекті түстер жасауға болады. Фигура салу үшін графит қарындаш та жиі қолданылады. Осы мақсатқа арналған суретшілердің қарындаштары 9B (өте жұмсақ) дейін, 1B (орташа жұмсақ) дейін, сондай-ақ 1H (орташа қатты) дейін, 9H (өте қатты) дейін әртүрлі түрлерде сатылады. Көмір сияқты, оны да өшіріп, "бұта" арқылы өңдеуге болады. Сия – тағы бір танымал материал. Суретші әдетте суреттің эскизін немесе контурін салу үшін графит қарындашпен бастайды, содан кейін қаламмен немесе қылқаламмен және тұрақты сиямен соңғы сызықтарды жасайды. Сияны сумен араластырып, түстердің біртектілігін жасауға болады, бұл әдіс "сиялы жуу" деп аталады. Сия жағылғаннан кейін қарындаш іздерін өшіруге болады немесе қара сия оларды жауып тастағаннан кейін қалдыруға болады. Кейбір суретшілер қарындаш эскизін дайындамай-ақ, тікелей сиямен сурет салады, бұл тәсіл қателерді түзету мүмкіндігін шектейді, бірақ оның спонтандығын артық көреді. Матисс осылай жұмыс істеген суретшілердің бірі. Уотто және барокко мен рококо дәуірінің басқа суретшілерінің сүйікті әдісі – ақ пен қараның арасындағы түсті негізді қолданып, содан кейін қалам мен сиямен немесе "crayon" арқылы көлеңкелерді қарамен және жарықтарды ақпен қосу болды.

Тарих

Адам бейнесі ежелгі заманнан бері сурет салудың тақырыбы болып келген. Антикалық суретшілердің студиялық тәжірибелері көбінесе болжамдарға негізделгенімен, олардың жалаңаш модельдерден жиі сурет салғаны және үлгі алғаны олардың туындыларының анатомиялық күрделілігінен көрінеді. Плиний баяндаған оқиқасы бойынша, Зексис Агригент қаласының жас қыздарын жалаңаш күйінде қарап, ең әдемі бес қызын таңдап, олардың ерекшеліктерін біріктіріп, идеалды бейне салған. Орта ғасырлық суретшілердің шеберханасында жалаңаш модельдерді пайдалану Cennino Cennini еңбектерінде айтылады, ал Villard de Honnecourt қолжазбасы 13 ғасырда тірі табиғаттан сурет салудың қалыптасқан тәжірибе болғанын растайды. Оқу бағдарламасы гравюраларды көшіруден басталып, содан кейін гипстен жасалған модельдерден сурет салуға, ал одан кейін тірі модельдерден сурет салуға көшкен. 18 ғасырдың соңында Жак Луи Давид студиясындағы студенттер қатаң оқу жоспарынан өтті. Сурет салу шеберлігі – сурет салудың алғы шарты саналды. Студенттер күніне шамамен алты сағат бойы бір апта бойы өз поздасын сақтайтын модельден сурет салды. "18 ғасырдың суреттері, Жак Луи Давидке жатқызылатындары сияқты, көбінесе қызыл немесе қара мелмен боялған қағазға, ақ бояумен жарықтандырылып, қара фонға салынған. Модельдердің поздары көбінесе белсенді болды: тік тұрғандар қозғалуға дайын сезімді, тіпті отырғандар да эмоционалдық қимылдар жасады. Модельдің денесін мұқият бақылау оның қимыл-қозғалысын бейнелеуден кейін тұрды, ал академиялық теорияға сәйкес келетін көптеген суреттер нақты дене немесе бет емес, жалпы бейнені көрсетеді. Қарсылық ретінде, 19 ғасырда жасалған академиялық суреттер [ ] көбінесе қара мел немесе көмірмен ақ қағазға салынған және тірі модельдің дене ерекшеліктерінің егжей-тегжейлі бейнелері болды. Суретшінің қолтаңбасы барынша азайтылған, және тік тұру поздары сирек кездесетін болса да, тіпті тұрған поздар да салыстырмалы түрде қозғалмауы мүмкін. 19 ғасырдың соңына дейін әйелдерге көбінесе адам денесінен сурет салу сабақтарына қатысуға рұқсат берілмеді.

Суретші әйелдер

Тарихи деректер көрсеткендей, мүсіндемешілікпен айналысатын әйел суретшілер үшін жалаңаш модельдер көбінесе қол жетімсіз болған. Әйелдерге кейбір мекемелерге кіруге тыйым салынды, себебі олардың жалаңаш модельдерден оқуы лайықсыз және тіпті қауіпті деп есептелді. Еркектерге ерлер мен әйелдердің жалаңаш денелерін зерттеуге рұқсат берілсе де, әйелдер анатомияны тек қалыптар мен модельдер арқылы үйренуге шектелді. 1893 жылға дейін Лондондағы Корольдік академияда әйел студенттерге тірі сурет салуға рұқсат берілмеді, тіпті содан кейін де модельдің жартылай киіндірілуі талап етілді. Жалаңаш фигураларға қол жеткізудің шектеулі болуы әйел суретшілердің мансабы мен дамуына кедергі келтірді. Сурет салудың ең беделді түрлері анатомияны терең білуді қажет етті, бірақ бұл білім әйелдерге жүйелі түрде берілмеді. Типік сурет салу студиясында студенттер модельдің айналасында жартылай шеңбер немесе толық шеңбер құрып отырады. Екі студенттің де көзқарасы бірдей болмайды, сондықтан олардың суреті суретшінің модельге қатысты ерекше орналасуын көрсетеді. Модель көбінесе студенттерге кедергісіз көру үшін тұғырға қойылады. Позаның түріне байланысты жиһаз және/немесе керек-жарақтар қолданылуы мүмкін. Бұл заттар суретшіге көрінетіндейін суреттерге енгізіледі. Дегенмен, фон әдетте елемелдік танытпайды, егер мақсат фигураларды кеңістікте орналастыруды үйрену болмаса. Жеке модельдер жиі кездеседі, бірақ жоғары деңгейдегі сыныптарда бірнеше модельдер қолданылуы мүмкін. Көптеген студиялар әртүрлі жарықтандыру схемаларын қолдануға мүмкіндік беретін жабдықтармен жабдықталған. Жоғары білім беруде оқытылған кезде, сурет салу модельдері көбінесе (бірақ әрдайым емес) жалаңаш болады (кішкентай зергерлік бұйымдардан, керек-жарақтардан немесе көзге түспейтін заттардан басқа). Модель позда отырғанда, одан толығымен қозғалмауды сұрайды. Мұны ұзақ уақыт бойы жасау қиын болғандықтан, модельге демалу және/немесе созу үшін үзілістер ұзақ сеанстар мен қиын поздарда жиі қосылады. Сурет салу сеансының басында модельден бірнеше жылдам поздар жасау сұралады. Бұл "қозғалыс поздары" деп аталады және әдетте біреуі бір-үш минутқа созылады. Қозғалыс суреті көптеген суретшілер үшін жылыну жаттығуы болып табылады, бірақ кейбір суретшілер әр суретті салудың алғашқы қадамы ретінде қозғалысты сыздайды. Бұл кең штрихтар тек білезіктің қимылымен емес, модельдің қозғалысын түсіру үшін бүкіл қолды пайдалану арқылы жасалады. Бұл суретшінің назарын қағазға емес, модельге аударуға көмектеседі. Адам денесіне келгенде, суретшілер өте сыншыл болады: өлі табиғаттың пропорциялары шынайы көріну үшін мінсіз болуы міндетті емес, бірақ адам пропорцияларындағы ең кішкентай қате де оңай байқалады. Заманауи және қазіргі заманғы суретшілер модельдің позының қозғалысын немесе сезімін күшейту үшін пропорцияларды артық көрсетуге немесе бұрмалауға таңдауы мүмкін. Нәтиже аяқталған туынды ретінде қарастырылуы мүмкін, ол суретшінің сурет салу тәжірибесіне қатысты нысанды, байқауды, эмоционалдық жағдайды және штрихтарды көрсетеді. Анатомия тірі сабақтардағы ең маңызды мәселе. Фигура мен фон арасындағы қатынастар және композицияның басқа да аспектілері де қарастырылады. Композицияның тепе-теңдігі маңыздырақ болады және осылайша тірі сурет салу арқылы жақсы түсініледі. Суретшінің поздағы кинестетикалық реакциясы және оны көркемдік құралдарды таңдау арқылы қалай жеткізуі – бұл одан да дамыған мәселе. Сурет салу сабақтарының мақсаты – барлық түрдегі адамдарды, ерлер мен әйелдерді, кез келген жастағы, пішінді және ұлттық белгісіне қарамастан суретке салуды үйрену болғандықтан, әдетте әдемі модельдерді немесе "идеалды" дене бітімі барларды емес, әртүрлі модельдер ізделеді. Кейбір оқытушылар әдепкі фотографтар ұнататын модельдерден аулақ болуға тырысады, олар көбірек "шынайы" мысалдар іздеп, жыныстық объективтенудің кез келген ықпалын болдырмауға тырысады. Оқытушылар сондай-ақ олардың ерекше контурлары немесе бет пішініне байланысты белгілі бір дене түрлерінің модельдерін артық көреді. Модельдердің таңдалуы олардың ұзақ уақыт бойы позда тұру қажеттілігімен (берекесіз балаларды және осал қарт адамдарды жою) және модельдер жалаңаш позда тұрған кезде ұстамдылық пен заңдылық мәселелерімен (кәмелетке толмағандарды пайдалануды шектеу) шектелуі мүмкін.