Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
бұрынғы сайлау округі
Жаңа Зеландияның Веллингтон қаласының маңындағы аудан
the former electorate
Suburb of Wellington City, New Zealand
Арал шығанағының жағажайында болған атақты шайқас Элсдон Бест жақсы құжаттаған. Муаупокодан келген тауа (соғыс тобы) Те Вхету Каирангидің Нгай Тара бекінісіне, қазіргі Мирамар түбегіндегі бекіністі паға (бірақ ол кезде арал болған) бет алды. Таңертең Нгай Тара жауынгерлері Uruhau фортынан (қазіргі Саутгейт) түсіп, жағажайда Муаупокомен шайқасты. Екі муаупоко басшысы қаза тауып, кейін Хавайда (Хаутон шығанағы) өртеліп, күлі шашылды. 1827 жылы Нгати Мутунга Нгати Ираны Веллингтоннан қуған шайқаста Нгати Ира басшысының әйелі Тамарианги балаларымен бірге Тапу те Ранга аралына паналап, арал қоршауға алынғанда каноэмен қашып кетті. Уайтанги шарты аясында Те Атиава және Нгати Тоа екеуі де Тапу те Ранга аралындағы tangata whenua мәртебесіне таласқан. Нгати Тоаның ісі Маори жер сотында дәлелденді. Еуропалықтар қоныстанған алғашқы жылдары Джордж Хантер Айленд Бей Естейтінің иесі болды, онда ол өзінің асыл тұқымды фермасында мал өсірді. Арал шығанағының бөлігі 1879 жылғы наурыз айында бөлініп, аукционға сатылды. 19 ғасырдың соңында Арал шығанағына итальяндық және Шетланд аралдарынан келген балықшылар қоныстанды. 1905 жылы Веллингтонның трамвай желісі Арал шығанағына дейін созылды, бұл аймақтың танымалдылығын арттырып, оны теңіз жағалауындағы маңырауан ауданға айналдырды. Арал шығанағындағы көптеген виллалар, бунгалолар мен дүкендер 1920 жылдарға дейін салынған, ол аймақ үшін қарқынды даму кезеңі болды. Бұл аймаққа Клайд және Дервент көшелерімен шамамен 2 км-ге созылған, Медуэй және Хамбер көшелерімен шектелген, сондай-ақ Мерси және Темза көшелерінің бөліктерін қамтыған Айленд Бей ат жарыс жолы да кірді. Арал шығанағындағы көптеген көшелер британдық және еуропалық өзендердің аттарымен аталады. 2016 жылы Парад бойымен велосипед жолы салынды, бұл Арал шығанағы қауымдастығында қызу пікірталас тудырды.
A famous battle which took place on the beach of Island Bay has been well documented by Elsdon Best. A raiding taua (war party) from Muau poko were making their way to the Ngai Tara stronghold of Te Whetu Kairangi, a fortified pa on what is now Miramar peninsula (but was then an island). In the morning, Ngai Tara warriors came down from Uruhau fort (modern day Southgate) and engaged Muau poko in battle on the beach. Two Muau poko chiefs were killed, and later cremated in Haewai (Houghton Bay). During a battle in which Ngati Mutunga drove Ngati Ira from Wellington in 1827, Tamairangi, the wife of the Ngati Ira chief, is said to have sought refuge on Tapu te Ranga Island with her children, fleeing by canoe when Tapu te Ranga Island was besieged. In Treaty of Waitangi settlements, both Te Atiawa and Ngati Toa have claimed tangata whenua status over Tapu te Ranga Island. Ngati Toa's case was proven in the Māori Land Court. In the early days of European settlement George Hunter was the chief proprietor of the Island Bay Estate, where he bred stock on his stud farm. The Island Bay portion was subdivided and auctioned in March 1879. In the late 19th century, Island Bay was settled by Italian and Shetlander fishermen. In 1905, Wellington's tramline was extended to Island Bay, increasing the area's popularity, and steadily transforming it into a seaside suburb. Many Island Bay villas, bungalows and shops date from the 1920s, a period of rapid development for the area. This included the Island Bay Racecourse which was approximately 2km running down Clyde and Derwent Streets, and bounded by Medway and Humber Streets encompassing parts of Mersey Street and Thames Street. Many streets in Island Bay were named after British and European rivers. In 2016, a cycle way was built along The Parade resulting in considerable controversy within the Island Bay community.
Эрскин колледжі мен шіркеуі
Джон Сидней Свон жобалаған және 1904–1906 жылдары салынған Қасиетті Жүрек монастыры – католик қыздарға арналған пансион, 1960 жылдардың соңында бұрынғы Бас Монахиня Жаннет Эрскин Стюарттың құрметіне Эрскин колледжі деп аталды. Іргелес орналасқан Қасиетті Жүрек Эрскин шіркеуі, оны да Джон Сидней Свон жобалаған, 1930 жылы француз готика стилінде салынған. Эрскин шіркеуі Жаңа Зеландиядағы ең әдемі шіркеу интерьерлерінің бірі саналады және Жаңа Зеландия Мұрагерлік қоры бойынша І санатқа енгізілген. Мектеп 1985 жылы жабылды және кешен жеке меншікте.
Designed by John Sydney Swan and built in 1904–1906, the Convent of the Sacred Heart, a Catholic girls' boarding school, was renamed Erskine College in the late 1960s after the former Superior General Mother Janet Erskine Stuart. The adjacent Erskine Chapel of the Sacred Heart, also designed by John Sydney Swan, was built in 1930 in the French Gothic style. Erskine Chapel is considered to have one of the finest chapel interiors in New Zealand, and is listed as Category I by Heritage New Zealand. The school closed in 1985 and the complex is privately owned.
Island Bay теңіз білім беру орталығы
Жағалауда орналасқан Арал шығанағы теңіз білім беру орталығында кішкентай аквариум мен қолмен ұстауға арналған резервуар бар, және ол жұртшылыққа жексенбі күндері ашық.
The Island Bay Marine Education Centre on the foreshore has a small aquarium and touch tank, and is open to the public on Sundays.
Шіркеулер
Айленд-Бейде бес шіркеу бар. Ең көнесі – 100 жылдан астам тарихы бар Англикан шіркеуі. Оның дәстүрлі кірпіштен жасалған фасады және алғашқы қоныс аударушыларды еске алу үшін әсем әйнектер болған. Бірақ Веллингтон қалалық кеңесі ғимараттың жер сілкінісіне осалдығын жоюды талап етті. Жаңарту жобасы аясында барлық кірпіш құрылыс демонтаждалды және оның орнына ағаштан жасалған каркас орнатылды, ал The Parade көшесіне қарап, еденнен төбеге дейін әйнекпен жабдықталды. Жаңартылған ғимарат 2022 жылдың 27 қарашасында қайта ашылды. Шіркеу Уитбидің Кильдасының құрметіне аталған, себебі алғашқы қоныс аударушылар жағалаудың Нортумбрияға ұқсайтынын сезінген. Баптист, католик, серб православие және пресвитериан шіркеулері салыстырмалы түрде жаңа. Шіркеулерде әртүрлі қоғамдық ұйымдар пайдаланатын жайлар бар. Шіркеу шараларына барлық жастағы адамдарға арналған толыққанды бағдарламалар кіреді. Бұрынғы жылдары Айленд-Бей фестивалінің бағдарламасына балалар үшін жыл сайынғы Тедди аюларының пикнигі кіретін.
There are five churches in Island Bay. The oldest is the Anglican church, which is over 100 years old. It had a traditional brick front design, and some stained glass windows honouring the early settlers but the parish was required by Wellington City council to address the building's vulnerability to earthquakes. The upgrade project saw the removal of all the brickwork which was replaced by a timber frame, with floor to ceiling glass facing onto The Parade. The strengthened building re opened on 27 November 2022. The church is named after St Hilda of Whitby, as the early settlers felt the coastline resembled Northumbria. The Baptist, Catholic, Serbian Orthodox and Presbyterian churches are younger. The churches have facilities that are used by a range of community groups. Church activities have include a full range of programmes for all ages. In past years an annual Teddy Bears' Picnic for children formed part of the Island Bay Festival.
Су астында суға түсу және снорхелмен суға түсу
Екі суға түсу компаниясы Арал шығанағында жұмыс істейді және жергілікті Тапутеранга теңіз қорығындағы саяхаттарды, сондай-ақ 2005 жылдың қараша айында Арал шығанағының жағалауына жасанды риф жасау үшін батырылған, қызметтен шығарылған Жаңа Зеландия Корольдік теңіз күштерінің "HMNZS Wellington" фрегатының қиратылған жеріне саяхаттар ұсынады. Шығанақтың шығыс жағында снорклингке арналған жол орналасқан, ол жергілікті балықтар мен теңіз жануарларын көруге мүмкіндік береді.
Two diving companies operate in Island Bay, and offer trips within the local Taputeranga Marine Reserve and to the wreck of HMNZS Wellington, a decommissioned Royal New Zealand Navy frigate which was sunk off the coast of Island Bay in November 2005 to create an artificial reef. A snorkel trail is located on the eastern side of the bay and offers opportunities to see local fish and marine life.
Шорленд саябағы
Шорленд паркі – Арал шығанағы жағалауындағы шағын қоғамдық саябақ. Ойын алаңы 2021 және 2022 жылдары кеңінен жаңартылып, 2022 жылдың 4 наурызында қайта ашылды. Шорленд паркінде 1930 жылы салынған оркестр ротондасы бар. Тақташаларда Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қаза тапқан 152 жергілікті әскердің есімдері, сондай-ақ Тынық мұхитында американдық суасты кемелері мен олардың экипаждарының жоғалуы туралы мәліметтер жазылған. 1930 жылдары жергілікті мыс қорытынды оркестрлер мен Құтқару Армиясы ротондада жиі ойнайтын. Ротонда қазір мерекелік концерттер үшін пайдаланылады, әсіресе жыл сайынғы Island Bay фестивалі кезінде.
Shorland Park is a small public park at Island Bay Beach. The playground was extensively upgraded in 2021 and 2022, reopening on 4 March 2022. Shorland Park contains a band rotunda built in 1930. Plaques record the 152 local soldiers who died in World War I and World War II, and the loss of American submarines and their crew in the Pacific. In the 1930s, local brass bands and the Salvation Army frequently played in the rotunda. The rotunda is now used for occasional concerts, notably during the annual Island Bay Festival.
Тапу те ранга маре
Рейн көшесіне жақын төбеде қайта отырғызылған жергілікті орманның ішінде орналасқан Тапу Те Ранга марае – тірі марае және Брюс Стюарттың үйі болатын. Ағаш үй он деңгейге созылып, қайта пайдаланған материалдардан салынған. Стюарт мараені 1977 мен 1983 жылдар аралығында бірнеше жыл бойы салған. 2019 жылдың 9 маусымындағы сағат 00:30-да мараеде қатты өрт шығып, ол толығымен қирады.
Situated in of replanted native forest on a hill near Rhine Street, Tapu Te Ranga Marae was a living marae and the home of Bruce Stewart. The wooden house extended over ten levels, and was built with recycled materials. The marae was built by Stewart over a few years between 1977 and 1983. At 12:30am on 9 June 2019, the marae suffered a devastating fire and was subsequently destroyed.
Тапутеранга теңіз қорығы
2006 жылы 854 гектар аумақты құрайтын Тапутеранга теңіз қорығы құрылғаннан бері Арал шығанағының сулары Табиғатты қорғау департаментінің қорғауында. Қорықта ламинария ормандары, сиыршалар, көк балық және жолақты еріскектер мекендейді. Дельфиндер мен киттер де осы аймаққа жиі келеді. Қорық ішіндегі 200 метрлік "сноркелинг жолы" Арал шығанағынан басталып, сол жерде аяқталады.
The waters surrounding Island Bay have been under the protection of the Department of Conservation since the creation of the 854 hectare Taputeranga Marine Reserve in 2006. The reserve is home to kelp forests, octopuses, blue cod and banded wrasse. Dolphins and whales also frequent the area. A 200m 'snorkel trail' within the reserve starts and finishes in Island Bay.
Тапу Те Ранга Моту (Арал)
Бұрын бухтаның ортасындағы Тапу Те Ранга Моту аралы жергілікті маорилер үшін пана болған. Тамаранга, Нгати Ира басшысы Уханэкінің әйелі, Веллингтон портынан тайпаны ығыстырған шайқас кезінде балаларымен бірге аралға қашып келді. Риббл-стрит жарыстары: Риббл-стриттегі тік көшеде өткен сабын қораптық жарыс (Soapbox derby) жас, орта, ересек және сарапшы санаттарындағы жас жарыс жүргізушілерді қызықтырды, соңғы санаттағылар көбінесе 65 км/сағ жылдамдыққа жетті. Island Bay сал жарысы: Алғашқы сал жарысы 2020 жылы өтті, өздігінен жасалған (DIY) салда мен отбасылық командалар жағалауға параллель жүзіп өтті. Лайл-Бей серфинг клубы сол күні қолдау және құтқару қызметтерін ұсынды. Аралға және одан қайтуға жүзу: Қатысушылар қайықпен аралға жеткізіліп, бірнеше жүз метрді жүзіп жағалауға оралды. Сондай-ақ, "барып-қайту" жарысы да өткізілді. Фестиваль шеруі: Шеру Парад көшесінен Шорланд паркіне дейін өтеді. Бұрын шеруде велосипедтерді әрлеу байқауы өткізілетін. Тедди аюлар пикнигі: Фестивальдің соңғы жексенбісінде қауымдастықтың ең кіші мүшелері өздерінің тедди аюларын Шорланд паркіне пикникке алып келді.
Tapu Te Ranga Motu, the island in the middle of the bay, once served as a refuge for local Māori. Tamairanga, the wife of the Ngati Ira chief Whanake, escaped to the island with her children during a battle that forced the tribe from Wellington Harbour. The Ribble Street Races: A Soapbox derby down the steep Ribble Street attracted budding race car drivers with junior, intermediate, senior and expert categories, the latter often reaching 65 km/h. The Island Bay Raft Race: The inaugural raft race was in 2020, with DIY rafts and family teams paddling parallel to the beach. The Lyall Bay Surf club provided support and rescue services on the day. The swim to and from the Island: Participants were ferried by boat to the Island, and swam the few hundred metres back to shore. A 'there and back' race was also held. The Festival Parade: This proceeds down The Parade to Shorland Park. In the past the Parade featured a colourful 'dressing of the bicycles' competition. The Teddy Bears Picnic: On the final Sunday of the festival, younger members of the community brought their teddy bears for a picnic in Shorland Park.
Білім
Island Bay School – 1-6 сынып оқушыларына арналған мемлекеттік бастауыш мектеп, оқушы саны – .
St Francis De Sales School – 1-8 сынып оқушыларына арналған мемлекеттік-католик интеграцияланған бастауыш мектеп, оқушы саны – .
Island Bay School is a co educational state primary school for Year 1 to 6 students, with a roll of as of
St Francis De Sales School is a co educational state integrated Catholic primary school for Year 1 to 8 students, with a roll of .