Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Тынық мұхитындағы атолл.
Atoll in the South Pacific
География және үкімет
Аралдың негізгі елді мекені – атоллдың батыс жағында орналасқан Фале аралындағы Фале. Одан батысқа қарай екі шақырым жерде салыстырмалы түрде ірі Фенуа-Фала аралы орналасқан, онда 1960 жылы екінші елді мекен құрылды. Аралдар тобына Теафуа, Нукуматау, Нукулакия, Фенуа Лоа, Сауматафанга, Моту Акеа, Матанги, Лало және Мулифенуа кіреді. Факауфоның Ақсақалдар кеңесі 60 жастан асқан азаматтардан құралған.
The main settlement on the island is Fale on Fale Islet, towards the western side of the atoll. Located two kilometres to the west of it is the relatively large Fenua Fala Islet, where a second settlement was established in 1960. Other islets in the group include Teafua, Nukumatau, Nukulakia, Fenua Loa, Saumatafanga, Motu Akea, Matangi, Lalo, and Mulifenua. Fakaofo's Council of Elders is made up of citizens over the age of 60.
Тарих
1835 жылы бұл аралды General Jackson кит кемесі көріп, кеме иесінің құрметіне ДеВулф аралы деп атады. General Jackson 1839 жылы қайта келді. Кейін арал Боудич деп аталды (Натаниел Боудичтің құрметіне), және бұл аралға алғашқы американдық ашылу сапарының бөлігі болған американдық кеме Peacock келді – Америка Құрама Штаттарының зерттеу экспедициясы (сонымен қатар "Ex Ex" немесе "Уилкс экспедициясы" деп те аталады), 1838–1842 жылдары, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің лейтенанты Чарльз Уилкс басқарды. Натаниел Боудич (1773–1838) – белгілі американдық навигатор, ол теңіз жүзу және навигация бойынша екі томдық атақты энциклопедия жазған, ол бүгінге дейін қолданылады және Қорғаныс картаграфиялау агенттігінің Топографиялық орталығы (DMATC) тарапынан жарияланады. Чарльз Эрскин "Мачтадан жиырма жыл бұрын" еңбегінде: "Осы аралдағы адамдар отты білмейтін, менің ойымша, мұндай жағдайды тарихтан білуге болмайды" деп жазған. Аралдағы бір ауылда бұрын аралдарда құлшылық етілген Туи Токелаудың бейнесі салынған маржан тас ескерткіш орналасқан. 1889 жылы Факаофу және басқа бірнеше Токелау аралдары Ұлыбритания тарапынан Одақ аралдарының құрамы ретінде жарияланды. 1916 жылы Одақ аралдары Гилберт және Эллис аралдарының колониясына қосылды, содан кейін 1925 жылы Батыс Самоа территориясының басқаруымен Жаңа Зеландия доминионына қайта берілді. Атафу және Нукунонодан айырмашылығы, Гуано аралдары заңы бойынша Факаофуға қатысты АҚШ тарапынан ешқандай талаптар қойылған жоқ. Осыған қарамастан, 1979 жылы Токехега шартының аясында АҚШ Жаңа Зеландияның егемендігіндегі барлық Токелау аралдарына, соның ішінде Факаофуға қатысты бұрынғы талаптарынан ресми түрде бас тартты және Токелау мен Америка Самоасы арасында теңіз шекарасы белгіленді.
The island was sighted by the whale ship General Jackson in 1835 and named DeWolf Island after their ship's owner. The General Jackson returned in 1839. The island was then named Bowditch (after Nathaniel Bowditch), this island was visited by the American ship Peacock which was part of the first American voyage of discovery – The United States Exploring Expedition (also known as "the Ex Ex" or "the Wilkes Expedition"), 1838–1842, United States Navy Lieutenant Charles Wilkes commanding. Nathaniel Bowditch (1773–1838) was a noted American navigator who wrote a famous two volume encyclopedia of navigation and sailing that is still used and published today by the Defense Mapping Agency Topographic Center (DMATC). In Twenty Years Before The Mast, Charles Erskine wrote "The people found on this island had no knowledge of fire, which I believe, is the only instance of the kind on record." In a village on the island is a coral slab monument personifying Tui Tokelau, a god once worshiped in the islands. In 1889, Fakaofu and several other Tokuelauan islands were claimed by Great Britain as part of the Union Islands. In 1916, the Union Islands were annexed to the Gilbert and Ellice Islands colony and then, in 1925, reassigned to the Dominion of New Zealand under the administration of Territory of Western Samoa. Unlike Atafu and Nukunono, no U. S. claims under the Guano Island Act were ever made on Fakaofu. Despite this, in 1979, as part of the Treaty of Tokehega, the U. S. formally renounced its prior claim on all Tokelauan islands now under New Zealand sovereignty, including Fakaofu, and a maritime boundary between Tokelau and American Samoa was established.
Климаттық дағдарыс
Бес метрлік бетон қабырғалар Факаофоның бір атолын қоршап тұр, олар тұрғындар теңіз деңгейінің көтерілуінен аралды қорғау үшін салған.
Five metre high concrete walls surround one of Fakaofo's atolls, that were constructed by residents to protect the islet from rising sea levels.