Кіріспе

Қытайдағы префектура деңгейіндегі қала, жылқы және Ганьсудағы өзен.

Хэйхэ (; ; орыс тілінде: Хэйхэ) – Қытайдың солтүстік Хэйлонгцзян провинциясының префектура деңгейіндегі қаласы, Ресей шекарасында, Амур (Хейлонг) өзенінің оңтүстік жағалауында, Благовощенск қаласының қарсы жағында орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша, префектура деңгейіндегі қалада 1 286 401 адам тұрды, оның 223 832-і Айхуй ауданынан құралған қалалық аймақта (немесе метрополитен аймағында) өмір сүрді. Хэйхэ – кейде Қытайды шығыс және батысқа бөлу үшін қолданылатын диагональдық Хэйхэ-Тенчжун сызығының солтүстік-шығыс нүктесі.

Тарих

Хеихе, бұрын Айхуй немесе Айгун, Хилонгцзянның ең көне бес қаласының бірі, Цикихар, Илан, Аченг және Хулан қалаларымен бірге. Адамдар Хеихе аймағына тас дәуірінде қоныстанған. Кейін бұл жер жергілікті тайпалардың мекеніне айналды. Цин әулеті тұсында Хеихе Хилонгцзянға жіберілген әскерлердің алғаш рет орналасқан жері болды. Бүгінгі Хейхе қаласының іргесі 1650 жылдардың ортасында Амур өзені алқабындағы жергілікті дучер халқы құрған қала болып табылады (қазіргі Айхуй ауданында) және Айгун, Хэйлунцзян немесе Сагалин Ула деп аталды. (Соңғы екі аталымның екеуі де "Қара Аждаһа өзені" деген мағынаны білдіреді – бұл Амур өзенінің қытай және маньчжур тілдеріндегі атауы). 1650 жылдары Цин әулеті дучер халқын Сунгари немесе Хуркаға көшіргеннен кейін дучер қаласы толық бос қалған болуы мүмкін. Алайда, 1683-85 жылдары маньчжурлар бұл жерді орыс Албазин бекінісіне қарсы жорықтары үшін база ретінде пайдаланды. Айгун 1683 жылдан 1690 жылға дейін Хилонгцзянның астанасы (әскери губернатордың резиденциясы) болды, содан кейін астана Ненцзянға (Мергенге) көшірілді. 1685 немесе 1686 жылы Албазин бекінісін басып алғаннан кейін Цин губернаторы қаланы Амур өзенінің оң (оңтүстік-батыс) жағалауындағы жаңа орынға көшірді, бұл оның бастапқы орнынан шамамен 3 шақырым төменде болды. Жаңа орын Даурия басшысы Толганың бұрынғы ауылының орнында салынды. Кейіннен губернатор кеңсесі Цикихарға көшірілді. Алайда, Айгун генерал-лейтенанттың (Фу дутонг) резиденциясы болып қала берді, ол сол кездегі Хилонгцзян провинциясының Амур өзені алқабының көп бөлігін қамтитын үлкен ауданға жауапты болды. Бұл қала Амур өзені бассейнін бақылайтын маньчжурлардың бекінісі ретінде қызмет етті. 1858 жылы Айгун келісімі Айгун қаласында жасалды. Бұл келісімге сәйкес Амур өзенінің сол жағалауы Ресей империясына берілді. Синьхай революциясынан кейін Айгун Қытай Республикасы құрған жаңадан құрылған Айгун округінің орталығы болды. 1980 жылдың 15 қарашасында Хейхе қаласы құрылды, ол екі округтік деңгейдегі қала мен үш округті басқарды, олар: Бэйан, Вудалианчи, Ненцзян, Сунву және Сунке. Айхуэй округі таратылып, Хейхе қаласына қосылды.

География

Хеихе Амур өзенінің оңтүстік жағалауында, Ресейдің Амур облысындағы Благовещенск қаласының қарсысында орналасқан. Оның әкімшілік аумағы 124° 45' - 129° 18' E бойлық және 47° 42' - 51° 03' N ендік аралығында жатыр. Ішкі территорияда Хеихе қаласы солтүстікте Да Хинган Лин префектурасымен, оңтүстік-шығыста Ичуньмен, оңтүстікте Суйхуамен, оңтүстік-батыста Цицихармен және батыста Хулунбуирмен (Ішкі Моңғолия) шектеседі. Амур өзені 1858 жылғы Айгун шарты және 1860 жылғы Пекин шарты бойынша Қытай-Ресей шекарасын қалыптастырды. Амурдың солтүстігіндегі аймақ бұрын Қытай империясына қарасты.

Климат

Хеихеде муссондық әсерге ұшыраған ылғалды континенталды климат (Кёппен климаттық жіктелуі Dwb) басым, ал префектураның оңтүстігінде Dwa климаты, онда Сібір антициклонының әсерінен ұзақ, өте суық, желді, бірақ құрғақ қыстар мен Шығыс Азия муссонынан жылы, ылғалды жаздар болады. 1981-2010 жылдардағы деректерге сәйкес, ең суық ай – қаңтардың орташа тәуліктік температурасы , ал ең жылы ай – шілде айының орташа тәуліктік температурасы , ал орташа жылдық температура шамамен . Жылдық жауын-шашынның шамамен екі бөлігі маусым мен тамыз айларына толады. Ең жоғары және ең төмен температуралар тиісінше және болған.

Әкімшілік бөлімшелер

Атауы Ханзи Ханюй Пиньин халқы (2010 ж. естім.) Жер аумағы (км2) Тығыздығы (/км2)
Айхуэй ауданы 爱辉区 Àihuī Qū 211 313 13 993 15,1
Бэйань қаласы 北安市 Běi'ān Shì 436 444 6 313 69,1
Удалянчи қаласы 五大连池市 Wǔdàliánchí Shì 326 390 9 800 33,3
Нэньцзян қаласы 嫩江市 Nènjiāng Shì 495 519 15 360 32,3
Сынкэ ауданы 逊克县 Xùnkè Xiàn 101 411 17 020 6,0
Суньу ауданы 孙吴县 Sūnwú Xiàn 102 821 4 454 23,1

Энергия

Хейхеден батысқа қарай, Ресей мен Қытайдың электр жүйелерін байланыстыру мақсатында 750 МВт өткізу қабілетіне ие HVDC тікелей қосылыс станциясы орналасқан.

Туризм

Хеихеде Амур өзені, Уудалянчи көлі және Уудалянчи жанартау тобы сияқты туристік тартымдылықтар бар, онда адамдар жергілікті жанартауларға саяхаттап, көре алады. Айгун қаласының ескі бөлігі – танымал тарихи орын, онда 19 ғасырда Қытай мен Ресей арасындағы Айгун шарты қол қойылған.

Спорт

Хейхэ университеті (黑河学院) Ресейдің SKA Neftyanik банди клубынан бір жылдық келісімшартпен жаттықтырушы жіберуді сұрады.