Крещенции: Римдік әулеттің тарихы мен билігі

Кіріспе

Crescentii (қазіргі итальян тілінде Crescenzi) – 10 ғасырдың басынан Римде танымал болған барондық әулет. Олар шын мәнінде қала билеуін және папа сайлауларын 11 ғасырдың басына дейін өз қолдарында ұстаған.

Тарих

Бірнеше Кресценций есімді тұлғалар, олардың дәуіріндегі өте аз құжаттамада кездесетінін тарихшылар "Кресцентийлер" деп біріктірген. Олардың кейбіреулері туысқандық байланыста болған сияқты, екі негізгі тармаққа – Оттавиани және Стефанианиға – бөлінеді. Олардың саясаты, әсіресе ықпалды сарай шенеунігі, Тускулум графы Теофилакттан тараған, бәсекелес бандит аристократтар тобы – Тускуланилерге қарсы тұруда тұрақты болды. Теофилакт 10 ғасырдың басында Римді билеген. Олардың бекіністері негізінен Сабина төбелерінде орналасқан. Кресцентийлердің тағы бір қауіпті жауы болды, олардың билігі әрдайым Римге жеткен жоқ – Оттондық Саксон әулетінің неміс патшалары мен императорлары, әсіресе Ұлы Оттон мен Генрих II. 961 жылы император Оттонның Италия ісіне араласуы Кресцентийлердің мүддесіне қайшы келді. 962 жылдың ақпан айында папа мен император Диплома Оттонианумды бекітті, онда император папалық мемлекеттердің тәуелсіздігіне кепілдік берді. Папаның тәуелсіздігіне ең көп қауіп төндіргендер – Кресцентийлер. Кланның өркендеген кезеңі 10 ғасырдың соңында болды. Олар өздерінен бір папаны – Иоанн XIII-ті – шығарды және көптеген басқаларын бақылады, Кресцентийлердің басшылары оларды қуыршақ папалар ретінде орнатты. Олар Римді техникалық тұрғыдан әлі де басқаратын префект сияқты лауазымдарды иеленді, Папа қазынасынан үлкен үлестер мен сыйлықтар алды, бұл жасырын ақы төлеуге ұқсас болды. Қаладағы осы билік базасынан олар тікелей үміткерлері болмаған папаларға да ықпал ете алды. Ауылдық жерлерде Кресцентийлердің қамалдары халықты шоғырландырып, оларға қорғаныс үшін тәуелді болды және Кресцентийлердің клиенттерінің сенімді қарулы мүшелері болды. Сергий IV қайтыс болғаннан кейін (1012) Кресцентийлер кардиналдардың келісімінсіз Григорийді Латеранға орнатты. Кресцентийлер мен олардың қарсыласы Тускуланилер арасында күрес басталды. Олардың батыл әрекеті сәтсіз аяқталып, Тускуланилердің папасы Бенедикт VIII-нің понтификаты, оның күшті қорғаушысы германиялық король Генрих II болды, ол 1014 жылы Римде император болып таж кигізді. Бұл Кресцентийлерді Римнен қуғынға мәжбүр етіп, бекініске қашуға итерді. 1020 жылдары Фарфа аббаты Кресцентийлердің бір тармағын екіншісіне қарсы ойнауға қол жеткізді, ал 11 ғасырдың ортасында екі сәтсіз антипапаға, 1045 жылы Сильвестр III және 1058 жылы Бенедикт X-ке Кресцентийлердің қолдауы кланның біртіндігі мен саяси беделін жоғалтуының белгісі болды. Жер иелері ретінде олар Кресенцилер сияқты жергілікті меценаттық формаларға бейімделді. Отбасының соңғы белгілі мүшесі – 1768 жылы қайтыс болған кардинал Марчелло Кресценци.

Several individuals named Crescentius who appear in the very scanty documentation of the period have been grouped together by historians as the "Crescentii." Some do seem to bear family relationships, falling into two main branches, the Ottaviani and the Stefaniani, and their policies were consistent enough, especially as regards confronting the rival gang of aristocratic thugs, the Tusculani, who were descended from the influential curial official Theophylact, Count of Tusculum, ruler of Rome at the beginning of the 10th century. Their territorial strongholds were situated mainly in the Sabine Hills. The Crescentii had another formidable enemy, whose power did not always extend to Rome, in the German kings and emperors of the Ottonian Saxon dynasty, notably Otto the Great and Henry II. Emperor Otto's intervention in Italian affairs in 961 was not in Crescentii interests. In February 962, the pope and the emperor ratified the Diploma Ottonianum, in which the emperor became the guarantor of the independence of the papal states. It was the Crescentii who most threatened papal independence. The clan's triumph was in the later 10th century. They produced one pope from among their number — John XIII — and controlled most of the others, whom the leaders of the Crescentii installed as puppet popes. They held the secular offices such as praefectus by which Rome was technically still governed, and exacted large contributions and donations from the Papal treasury, in a thinly disguised extortion. From this power base within the city, they were able to influence even those popes who had not been their direct candidates. In the countryside, Crescentii castles concentrated a cluster of population that depended on them for their defense and were dependable armed members of the Crescentii clientage. After Sergius IV's death (1012), the Crescentii simply installed their candidate, Gregory, in the Lateran, without the assent of the cardinals. A struggle flared between the Crescentii and the rival Tusculani. The failure of their bold attempt and the pontificate of the Tusculan pope Benedict VIII, whose powerful protector was the King of the Germans, Henry II, whom he crowned Emperor in Rome in 1014, forced the Crescentii out of Rome, retreating to the fortified strongholds. In the 1020s, the abbot Hugh of Farfa was able to play one branch of Crescentii against another, and Crescentii support of two unsuccessful antipopes in mid century, Sylvester III (Pope in 1045) and Benedict X in 1058 were symptoms of the clan's loss of unity and political prestige. As landowners, they settled into more local forms of patronage, as the Crescenzi. The last known member of the family was Cardinal Marcello Crescenzi who died in 1768.

Атақты мүшелер

Кресценций Үлкен (984 ж. ө.к.)
Кресценций Кіші (998 ж. ө.к.)
Джон Кресценций (1012 ж. ө.к.)