Кіріспе

Бретон революциялық армиясы (БРА) – Францияның Бретань аймағындағы бретон ұлтшылдық қозғалысының бір бөлігі болып табылатын заңсыз қарулы ұйым.

Дау-дамайдың басталуы

XV ғасырдың соңына дейін Бретань француз және ағылшын көршілерінен тәуелсіздігін сақтап келді. Алайда, 1491 жылдың желтоқсанында француз тажына қарсы француз ханзадаларының (соның ішінде Бретань) және шетелдік державалардың одағымен екі рет болған азаматтық соғыстан кейін, одақтастар жеңіліске ұшырады және жас бретон герцогинясы Анна жас король Шарль VIII-ге үйленді, осылайша Бретань Франциямен байланысты болды. 1974 жылы Рок-Тредудондағы жарылыс Бреттаньнің ішінде де, сыртында да болған шамамен 200 террористік актінің біріншісі болды. 1999 жылдың 18 маусымында болған соңғы шабуыл, екі күн бұрын Франция президенті Жак Ширактың өңірлік және азшылық тілдері туралы Еуропалық хартаны ратификациялаудан бас тартуының нәтижесі болды. Бұл оқиға ЭТА мен бретон сепаратистері арасындағы қарым-қатынас туралы күдіктерді күшейтті. Кейінгі тергеу көрсеткендей, АРБ мүшелері тонауға дейін Баск сепаратистерін Бретаньде қабылдап отырған. Испан билігі кейбір ЭТА мүшелері қауіпсіз баспана іздеу үшін уақытша Бретаньге келуі мүмкін деп күдіктенді. Жарылыс өртке әкеп соқпады, бірақ ғимарат қатты зақымдалып, шатыры қирады. Emgann бас сөйлеушісі Гаэль Роблин бұрынғы АРБ жарылыстарын теориялық тұрғыдан негіздегені үшін де тұтқындалды.

Эмган ("Қоршау")

Эмган АРБ-ға саяси қолдау көрсетеді деп саналады. Эмган оның оған қатыстылығын жылдар бойы бірнеше рет жоққа шығарды, өзін пацифисттік ұйым деп есептейді, бірақ АРБ-ның зорлық әдістері мен мақсаттарын ашық түрде қолдайды. Дегенмен, ол АРБ-ның хабарламалары мен мақалаларын жариялайды және француз билігі екі ұйым арасындағы жақын және сыбайлас қарым-қатынасты растайтын маңызды дәлелдер ұсынды. Сондықтан, бірнеше Эмган мүшелері АРБ-ге жатқызылған бірнеше шабуылға қатысқандары үшін ұсталды. 1982 жылы құрылған Эмган өзін тәуелсіз бретондық солшыл қанатының бір бөлігі деп анықтайды. Тәуелсіздік пен капитализмге қарсы болған Эмган француз үкіметімен және саяси партиялармен келісімге келуге немесе байланыс орнатуға қарсы тұрады. Оның белсенділігі Франсуа Миттеран Франция президенті болып сайланғаннан кейін басталды. 1981 жылы жаңадан сайланған мемлекет басшысы Франциядағы Мемлекеттік қауіпсіздік сотының үкімімен сотталған және түрмеге қамалған FLB мүшелеріне кешірім берді. Олардың босатылуы FLB-ның тарауына әкелді, себебі оның көптеген жаңадан босатылған мүшелері бұрынғы зорлық-зомбылық әрекеттерінен бас тартып, зейнеткерлікке шығуды немесе зорлық-зомбылыққа қарсы шыққан бретондық автономиялық саяси қозғалыс – Бретон демократиялық одағына (UDB) қосылуды жөн көрді. Сондықтан Эмган FLB-ның ісін жалғастырып, күресті күшейтуге тырысты.

Жұмысқа қабылдау

Emgann және ARB-нің жұмысқа алу қорының ерекшеліктері, жылдар бойы олардың шабуылдарының жеткіліксіз дайындығын түсіндіреді. 70-ші жылдары көптеген жалдамалылар университеттерден және бретондық элитаның бір бөлігінен келсе, бүгінде олардың көпшілігі, тіпті барлығы да, негізінен қалалық және жұмыссыз жастардан, әлеуметтік жәрдемақы алатындардан және шектеулі және уақытша жұмыспен қамтылғандардан таңдалған. Бұл мамандандырылмаған жұмысқа алу, француз билігінің пікірінше, ARB-ның көбінесе сәтсіз аяқталған бомбалауларының әуесқойлық деңгейін көрсетеді. 1999 жылдың 25 қарашасында полиция Сент-Эрбленде таймердің істен шығуы салдарынан екі жарым килограмм динамит тапты. Сол жылдың 28 қарашасында Ренн қаласында полиция ARB жарылғыш құрылғысының бар екенін көрсететін белгісі бар бомбаны залалсыздандырды. Дегенмен, ARB-ның 1998 жылы Белфорт қалалық әкімшілігіне жасаған бомбалық шабуылы және Плевин шабуылы сияқты табысты шабуылдары бұл тұжырымға қарсы келеді. Полиция бұл дайындық және маманданудағы айырмашылықты кейде ARB-ның баск әріптестері, ETA-мен байланысы арқылы түсіндіруге болады деп болжайды.

Қаржылық қолдау

Жергілікті қаржылық қолдау ARB-ге оның түрмеге қамалған мүшелерінің отбасыларына бағытталған. Бұл қаржылық қолдауды Skoazell Vreizh ("Бретондық көмек") атты ұйым қамтамасыз етеді, оның президенті Пьер Локке 20 жылдан астам уақыттан бері басқарып келеді. FLB-нің бұрынғы мүшесі Локке 1970-ші жылдары жасаған шабуыл үшін сотталған. Локке өз ұйымын француз билігіне қарсы әрекеттер жасаған кез келген адамға көмектесу үшін өте маңызды деп санайды. Күдікті ұсталғаннан кейін Skoazell Vreizh оның отбасына хабарласып, заңдық шығыстарды төлеу үшін келісімдер жасайды. Егер адам түрмеге қамалса, ұйым оның босатылуына дейін отбасын қаржылық тұрғыдан қолдауды өз міндетіне алады. 1990 жылға дейін Skoazell Vreizh қаржылық қолдауын көбінесе шағын құқық бұзушыларға жәрдемдеу үшін пайдаланған, олар Бреттон тілінде көше табельдерін қайта бояу, Бреттон тілінде телеарнаның болмауына наразылық білдіру үшін ұлттық теледидар салығын төлеуден бас тарту немесе салықтарын Бреттон тілінде чектермен төлеу сияқты іс-әрекеттерге қатысқан. Алайда, 1990-шы жылдар Skoazell Vreizh үшін қиын болды, себебі ARB шабуылдарының күштілігі артты, оның бір бөлігі ETA сияқты жақсы жаттығудан өткен және радикалды топтармен байланыстың күшеюіне байланысты болды, бұл Плевин ұрлығынан көрініп тұр. Дегенмен, Skoazell Vreizh маңызды актив болып қала береді және жақсы ұйымдастырылған. Оның қаражатының бір бөлігі концерттер мен басқа да қоғамдық шараларда жиналған шағын қайырымдылықтардан немесе жеке тұлғалардың банк шоттарынан аударылған сыйлықтардан түседі. Бірақ ең ірі үлестер саяси қолдаудан, атап айтқанда UDB-ден және Бретон өңірлік кеңесінің бөлімшесі болып табылатын Бретон мәдени институтынан келеді.

Халықтың қолдауы

2000 жылы Макдональдсқа жасалған шабуылға дейін ARB және Emgann бүкіл Бретаньде кең қолдауға ие болды. Бұл қолдау жылдар өте төмендеді, мұны Emgrann ұйымдастырған түрлі ұлтшыл наразылықтар көрсетіп тұр, олар екі жүзден аз адамды тартты, бұл 1970 жылдары FLB тартқан мыңдаған жақтастармен салыстырғанда үлкен контраст. Дегенмен, ARB ең болмағанда, олардың күресінің мәнін мойындаған халықтан белгілі бір деңгейде толеранттылықты сақтап қалды. Көбінесе, топтың зорлықсыз болуы (мақсаттарына жету үшін қан төгуден бас тартуы) 2000 жылға дейін қолдауды сақтауға көмектесті, себебі бретондықтар, оның ішінде топтың ең жақтастары, өлім-жұлымсыз зорлық-зомбылықты одан керісіне қарағанда құрметтірек деп есептеді. Лоренс Турбектің қазасы топтың танымалдылығына қатты теріс әсер етті. Бретондық солшыл және оңшыл топтар шабуылды айыптады. UDB қылмыскерлердің өздерін ұстап беруін талап етті. POBL (орталық-оң партия) бұл ARB-нің ETA сияқты зорлық радикализміне қарай идеологиялық бетбұрыс жасауы мүмкін деп алаңдады. Emgann өкілі Гейл Роблин де бұл әрекетті қабылдауға болмайтын және ақтауға келмейтін деп мәлімдеді. Бұрынғы ARB мүшелері де шабуылды айыптап, ARB-нің өзін ашық түрде қорғауы керек деді. Пьер Локке де шабуылға жиреніп, ARB мүшелерінің кәсіби еместігін сынады, 1970 жылдары ARB мүшелері жарылғыш заттар қалағандай жұмыс істегенін және ешкім зардап шекпегенін қамтамасыз ету үшін әрқашан жақын болғанын атап өтті.