Кіріспе

Renault 5 Turbo немесе R5 Turbo – француздық Renault компаниясы 1980 жылғы қаңтарда Брюссель автосалонында таныстырған спорттық хэтчбек автомобиль. Бұл көлік негізінен ралли спортына арналған, бірақ көшеде жүруге жарамды нұсқасы да сатылды. Алты жылдық өндіріс кезеңінде барлығы 4 987 (1 820 Turbo 1 және 3 167 Turbo 2) R5 Turbo көлігі жасалды.

Дизайн

Lancia-ның орта қозғалтқышты Stratos моделімен раллидегі табысына жауап ретінде Renault-ның өндіріс вице-президенті Жан Терраморси Renault 5 Alpine суперминиінің жаңа спорттық нұсқасын жасау идеясын келтірді. Ерекше жаңа артқы бөлігін бас дизайнер Марчелло Гандини басқаратын Bertone-дегі Марк Дешамп жасады. 1977 жылдың қазан айында Bertone-ге "манекен" ретінде пайдалану үшін Renault 5 Alpine жіберілді. Стандартты Renault 5 алдыңғы қозғалтқышпен жабдықталған болса, 5 Turbo ортаға орналасқан Cléon Fonte қозғалтқышына ие болды, ол Bosch K Jetronic отын инжекциясымен және Garrett AiResearch T3 турбокомпрессорымен жабдықталған, әр цилиндрында 2 OHV клапаны бар тік бағытталған 4 цилиндрлі қозғалтқыш жүргізушінің артында, модификацияланған Renault 5 шассиіне орналастырылды. Стандартты күйде қозғалтқыш 6000 айналымда қуаттылықты және 3250 айналымда максималды серпіліс моментін дамытты. Ол стандартты Renault 5-тен модификацияланған шассиді пайдаланғанымен және Renault 5 маркасымен белгіленгенімен, механикалық бөліктері түбегейлі түрде ерекшеленді. Ең айқын айырмашылық – артқы жетек және артқы орталық қозғалтқыш, стандартты нұсқаның алдыңғы жетегінен және алдыңғы қозғалтқышынан өзгеше. Turbo-ны жасаған инженерлер басқа Renault модельдерінен де бөлшектер қолданды: артқы серікпе Renault Alpine A310 V6 артқы қозғалтқышты модельден алынған, ал бес жылдамдықты қолмен басқару жұмысы Renault 30 TX моделінен алынып, 180 градусқа бұрылды. Ол шығарылған кезде Франциядағы ең қуатты сериялық автомобиль болды. Бірінші 400 дана 5 Turbo, 4-топқа сәйкес келу үшін және автомобильді халықаралық раллилерде бағытталатын болуы үшін жасалды және Диппедегі Alpine зауытында өндірілді. Көптеген бөлшектер кейіннен Alpine A310-ға ауыстырылды, мысалы серікпе немесе жеңіл қорытпа дөңгелектері.

Renault 5 Turbo 2

Модельдер дайындалғаннан кейін, Turbo 2 деп аталатын екінші нұсқасы ұсынылды. Бұл нұсқада түпнұсқа 5 Turbo нұсқасының көптеген жеңіл қорытпадан жасалған бөліктерін ауыстырып, көбірек стандартты Renault 5 бөліктері қолданылды, сондай-ақ R5 Alpine интерьері үшін ерекше Bertone сиденьелері мен приборлық тақтасы алынып тасталды. Көптеген бөліктерде әйгілі қызыл немесе көк түс орнына қара сұр түс қолданылды. Түпнұсқа 5 Turbo көбінесе "Turbo 1" деп аталады, осылайша оны Turbo 2-ден ажыратуға болады. Turbo 2 homologation арнайы үлгісі ретінде танымал болмаса да, 200 автомобиль жаңа B тобы класына сәйкес келу үшін жасалды. Шассидегі VIN нөмірінде "8221" саны бар осы автомобильдерде қорытпадан жасалған шатыр, үлкен 1437 см³ көлемді қозғалтқыш, сондай-ақ Lancia Stratos және Audi Quattro-ға қарсы B классында раллиде бәсекелесетін көлікті homologation-ға мүмкіндік берген қосымша аэродинамикалық және геометриялық өзгерістер болды. Ортада қозғалтқышы бар шағын Renault тұжырымы 1998 жылы Renault Clio V6 жарияланғанда қайта оралды.

Солтүстік Америка

Бастапқы жоспарда 1000 Renault 5 Turbo автокөлігі 3-топқа гомологация талаптарын орындау үшін жасалуы тиіс еді, сондай-ақ АҚШ-та сату үшін тағы 3000 дана зауыттық U.S. модельдерін жасау көзделіпті. Бірақ бұл жоспар іске аспады. Оның орнына, американдықтар бұл көлікке 1976-1988 жылдар аралығында дамыған «сұр нарық» арқылы қол жеткізе алды, онда еуропалық көшеде жүруге рұқсат етілген көліктер АҚШ стандарттарына сәйкес келтірілді.

Марапаттар

2004 жылы Sports Car International R5 Turbo-ны 1980-ші жылдардың ең жақсы спорттық автомобильдерінің тізімінде тоғызыншы орынға қойды.

Автоспорт

R5 Turbo екі мақсатпен жасалды: жалпы R5 сатуын ынталандыру және FIA тобы 3 және 4 ралли чемпионатының (қазіргі WRC) санаттарында тіркеуден өту. Барлық автоспорттық түрлері Turbo 1 негізінде құрылды. Зауыт Critérium des Cévennes үшін қозғалтқыштың қуатын арттырды, Tour de Corse үшін одан да жоғарылатты, ал 1984 жылға қарай R5 Maxi Turbo үшін оны максималды деңгейге жеткізді. Соңғы Renault 5 Maxi Turbo Superproduction 1987 жылы француз Супертур чемпионатында жеңіске жетті. Renault 5 Turbo турбоқозғалтқыштарға қолданылатын 1,4 еселік коэффициентінің арқасында 2000 куб.см-ден төменгі категорияда бәсекелесті. FISA қозғалтқыш көлеміне байланысты шиналар мен дөңгелек өлшемдерін шектеді, сондықтан Maxi Turbo үшін Renault қозғалтқышты 1527 куб.см-ге дейін ұлғайтты, бұл реттеуші органдардың пікірінше оны 2138 куб.см-ге жеткізді, осылайша оны 2000-2500 куб.см категориясына қойды және ең төменгі салмақты арттыру есебінен кеңірек дөңгелектерді орнатуға мүмкіндік берді.

WRC жеңімпаздары

1980 жылдардың басында Франция, Португалия, Швейцария, Венгрия және Испаниядағы ұлттық чемпионаттарда бірнеше жеңістер, сондай-ақ Еуропа бойынша халықаралық раллилерде жеңістер болды, оның ішінде Монте-Карло сияқты танымал раллилерде де жеңіске жетті. Зауыттың қолдауын тоқтатудан кейін, бұл машина көптеген командалар мен жанкүйерлер тарапынан өңірлік чемпионаттар мен жергілікті жарыстарда қатысу үшін жаңартылды, онда ол шамамен 20 жыл бойы кеңінен танылып, табысқа жетті. Кейіннен құрылған тарихи санаттар осы атақты автомобильдерге халықаралық жарыстар мен додаларға оралуға мүмкіндік берді. № Іс-шара Маусым Жүргізуші Навигатор Автомобиль 1 49-шы Монте-Карло авто-раллиі 1981 Жан Ранготти Жан Марк Андрие Renault 5 Turbo 2 26-шы Корсика айналымы 1982 Жан Ранготти Жан Марк Андрие Renault 5 Turbo 3 29-шы Корсика айналымы 1985 Жан Ранготти Пьер Тимониер Renault R5 Maxi Turbo 4 20-шы Португалия раллиі Vinho do Porto 1986 Жоаким Мутиньо Эдгар Фортес Renault 5 Turbo