Кіріспе

Үндістанның Аруначал Прадеш штатының жалпы халқы 2011 жылғы мәліметтер бойынша 84 000 км² аумақта шамамен 1,4 миллион адамды құрайды, бұл халық тығыздығы шамамен 17 адам/км²-ге тең (Үндістанның орташа көрсеткіші 370 адам/км²-ден әлдеқайда төмен, бірақ соған ұқсас таулы Ладакхтан едәуір жоғары). Халықтың үштен екі бөлігін "жергілікті тұрғындар" құрайды, ал қалған үштен бір бөлігін, көбінесе Бенгал және Хинди аймақтарынан келген иммигранттар құрайды.

Мемлекеттегі әртүрлі этно-лингвистикалық топтардың таралуы

Жеті бауырлас штаттың бірі ретінде, немесе Сыққымды қоса есектесек сегізіншісі, ол мәдени тұрғыдан Оңтүстік-Шығыс Азияның да, Оңтүстік Азияның да бір бөлігі саналады; этнолингвистикалық жағынан түрлі Тибет-Бурман тілдерінде сөйлейтін тайпаларға бөлінеді. Батысында Бутанмен шектесетін Монпа аймағы, орталықта Тани және Мишми аймақтары, шығысында Мьянмамен шектесетін Сингфо/Тангса/Йобин аймағы, оңтүстікте Нагалендпен шектесетін Нага аймағы бар. Оның шекарасының үлкен бөлігі Қытаймен және Үндістанның Ассам штатымен өтеді. Арасында Тибет буддасы тайпалары мен Тани тайпаларын байланыстыратын мәдени "буферлік" аймақтар бар, мысалы, Бугун/Ака/Хрусо/Миджи/Шердукпен аймағы. Штаттың ішінде оқшауланған халықтар да шашырап орналасқан. Осы мәдени аймақтардың әрқайсысында туыс тайпалар, туыс тілдерде сөйлейтін және ұқсас дәстүрлерді бөлісетін халықтар кездеседі. Тибет аймағында көптеген Монпа тайпалары бар, олардың көптеген кіші тайпалары өте жақын, бірақ өзара түсініспейтін тілдерде сөйлейді, сондай-ақ көптеген тибеттіктер де кездеседі. Тани аймағында Ниши тайпасы басты орынды иеленеді, ол соңғы кезде көптеген адамдар Бангниді және тіпті Тау Мириін де қамтиды. Апатанилер де Ниши тайпасымен бірге өмір сүреді, бірақ ерекшеленіп тұрады. Солтүстік аймақта Тагин тайпасы Мечуканың солтүстік-шығыс жағына дейін жететін ірі тайпалардың бірі болып табылады. Орталықта Гало халқы басым, олардың ішінде Ларе, Каргу Карди және Пуго сияқты кіші топтары бар, сондай-ақ Рамо және Пайлибо аймақтарына дейін (көп жағынан Гало тайпасына жақын) таралған. Шығыс аймағында Ади тайпасы, оның ішінде Падам, Паси, Миньонг және Бокар сияқты көптеген кіші тайпалары бар. Миланг тайпасы жалпы "Ади" аймағына жатса да, көп жағынан ерекшеленеді. Шығысқа қарай жылғанда Иду, Миджу және Дигару тайпалары "Мишми" мәдени-тілдік аймағын құрайды, олардың тарихи байланысы болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. Оңтүстік-шығысқа қарай жылғанда Тай Хамти тайпасы тілдік жағынан көршілерінен және мәдени жағынан көптеген Аруначал тайпаларынан ерекшеленеді; олар діни тұрғыдан бұрынғы Шығыс Пәкістаннан көшіп келген Чакма тайпасына ұқсас, олар Теравада буддизмінің бір саласын ұстанады. Чакма тайпасы Диюн округіндегі тайпалық халықтың көпшілігін құрайды және Мизорам, Трипура және Мьянма штаттарында азшылық тобы саналады. Лохит, Чангланг және Папумпарэ округтерінде Чакма тайпасының саны көп. Ассам штатында да Чакма тайпасының саны көп, олар Карби-Анлонг, Нагаон және Дима-Хасао округтерінде тұрады. Олар сондай-ақ сол аймақтағы Сингфо және Тангса тайпаларымен жақын байланыста, олардың барлығы да Бирмада кездеседі. Соңында, Нокте және Ванчо тайпалары мәдени және тілдік жағынан Нагаленд тайпаларымен ұқсас, олармен шекаралас жатыр. Аруначал штатында әртүрлі ассамдық қауымдастықтарына жататын жергілікті ассамдықтар да бар. Сонымен қатар, Үндістан мен Бангладештің әртүрлі аймақтарынан келген көптеген көшіп келгендер бар, олар заңды түрде тұрақты тұруға құқығы жоқ болса да, іс жүзінде белгісіз мерзімге қалады, бұл штаттың демографиялық құрамын өзгертеді. Соңында, "непалдықтар" (негізінен Непалдың аймақтарында басым болатын тайпалық халық, бірақ Үндістанда тайпалық мәртебесі жоқ) және Чакма тайпасы заңды көшіп келгендер ретінде штаттың әртүрлі аймақтарында орналасқан (дегенмен, сенімді деректер табу қиын).

Сауаттылық

2011 жылы сауаттылық деңгейі 2001 жылы 54,74%-ды құраған болса, 2011 жылы ол 66,95%-ға жетті. Сауатты адамдардың саны 789 943-ке жетеді. Оның ішінде сауатты еркектердің саны 454 532 (73,69%), ал сауатты әйелдердің саны 335 411 (59,57%) құрайды.