Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістанның Аруначал Прадеш штатының жалпы халқы 2011 жылғы мәліметтер бойынша 84 000 км² аумақта шамамен 1,4 миллион адамды құрайды, бұл халық тығыздығы шамамен 17 адам/км²-ге тең (Үндістанның орташа көрсеткіші 370 адам/км²-ден әлдеқайда төмен, бірақ соған ұқсас таулы Ладакхтан едәуір жоғары). Халықтың үштен екі бөлігін "жергілікті тұрғындар" құрайды, ал қалған үштен бір бөлігін, көбінесе Бенгал және Хинди аймақтарынан келген иммигранттар құрайды.
none
The Indian state of Arunachal Pradesh has a total population of roughly 1.4 million (as of 2011) on an area of 84,000 km2, amounting to a population density of about 17 pop./km2 (far below the Indian average of 370 pop./km2 but significantly higher than similarly mountainous Ladakh). The "indigenous groups" account for about two thirds of population, while immigrants, mostly of Bengali/Hindi belt origin, account for the remaining third.
Мемлекеттегі әртүрлі этно-лингвистикалық топтардың таралуы
Жеті бауырлас штаттың бірі ретінде, немесе Сыққымды қоса есектесек сегізіншісі, ол мәдени тұрғыдан Оңтүстік-Шығыс Азияның да, Оңтүстік Азияның да бір бөлігі саналады; этнолингвистикалық жағынан түрлі Тибет-Бурман тілдерінде сөйлейтін тайпаларға бөлінеді. Батысында Бутанмен шектесетін Монпа аймағы, орталықта Тани және Мишми аймақтары, шығысында Мьянмамен шектесетін Сингфо/Тангса/Йобин аймағы, оңтүстікте Нагалендпен шектесетін Нага аймағы бар. Оның шекарасының үлкен бөлігі Қытаймен және Үндістанның Ассам штатымен өтеді. Арасында Тибет буддасы тайпалары мен Тани тайпаларын байланыстыратын мәдени "буферлік" аймақтар бар, мысалы, Бугун/Ака/Хрусо/Миджи/Шердукпен аймағы. Штаттың ішінде оқшауланған халықтар да шашырап орналасқан. Осы мәдени аймақтардың әрқайсысында туыс тайпалар, туыс тілдерде сөйлейтін және ұқсас дәстүрлерді бөлісетін халықтар кездеседі. Тибет аймағында көптеген Монпа тайпалары бар, олардың көптеген кіші тайпалары өте жақын, бірақ өзара түсініспейтін тілдерде сөйлейді, сондай-ақ көптеген тибеттіктер де кездеседі. Тани аймағында Ниши тайпасы басты орынды иеленеді, ол соңғы кезде көптеген адамдар Бангниді және тіпті Тау Мириін де қамтиды. Апатанилер де Ниши тайпасымен бірге өмір сүреді, бірақ ерекшеленіп тұрады. Солтүстік аймақта Тагин тайпасы Мечуканың солтүстік-шығыс жағына дейін жететін ірі тайпалардың бірі болып табылады. Орталықта Гало халқы басым, олардың ішінде Ларе, Каргу Карди және Пуго сияқты кіші топтары бар, сондай-ақ Рамо және Пайлибо аймақтарына дейін (көп жағынан Гало тайпасына жақын) таралған. Шығыс аймағында Ади тайпасы, оның ішінде Падам, Паси, Миньонг және Бокар сияқты көптеген кіші тайпалары бар. Миланг тайпасы жалпы "Ади" аймағына жатса да, көп жағынан ерекшеленеді. Шығысқа қарай жылғанда Иду, Миджу және Дигару тайпалары "Мишми" мәдени-тілдік аймағын құрайды, олардың тарихи байланысы болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. Оңтүстік-шығысқа қарай жылғанда Тай Хамти тайпасы тілдік жағынан көршілерінен және мәдени жағынан көптеген Аруначал тайпаларынан ерекшеленеді; олар діни тұрғыдан бұрынғы Шығыс Пәкістаннан көшіп келген Чакма тайпасына ұқсас, олар Теравада буддизмінің бір саласын ұстанады. Чакма тайпасы Диюн округіндегі тайпалық халықтың көпшілігін құрайды және Мизорам, Трипура және Мьянма штаттарында азшылық тобы саналады. Лохит, Чангланг және Папумпарэ округтерінде Чакма тайпасының саны көп. Ассам штатында да Чакма тайпасының саны көп, олар Карби-Анлонг, Нагаон және Дима-Хасао округтерінде тұрады. Олар сондай-ақ сол аймақтағы Сингфо және Тангса тайпаларымен жақын байланыста, олардың барлығы да Бирмада кездеседі. Соңында, Нокте және Ванчо тайпалары мәдени және тілдік жағынан Нагаленд тайпаларымен ұқсас, олармен шекаралас жатыр. Аруначал штатында әртүрлі ассамдық қауымдастықтарына жататын жергілікті ассамдықтар да бар. Сонымен қатар, Үндістан мен Бангладештің әртүрлі аймақтарынан келген көптеген көшіп келгендер бар, олар заңды түрде тұрақты тұруға құқығы жоқ болса да, іс жүзінде белгісіз мерзімге қалады, бұл штаттың демографиялық құрамын өзгертеді. Соңында, "непалдықтар" (негізінен Непалдың аймақтарында басым болатын тайпалық халық, бірақ Үндістанда тайпалық мәртебесі жоқ) және Чакма тайпасы заңды көшіп келгендер ретінде штаттың әртүрлі аймақтарында орналасқан (дегенмен, сенімді деректер табу қиын).
As one of the Seven Sister States, or eight if including Sikkim in India's remote north east, it is culturally at least as much part of Southeast Asia as it is of South Asia; ethnolinguistically, it is divided between various Tibeto Burman speaking Tribes. Monpa area bordering Bhutan to the west, the Tani and Mishmi areas in the center, Singpho/Tangsa/Yobin area bordering Myanmar to the east and the Naga area bordering Nagaland in the south. It shares a large part of its border with China and the Indian state of Assam. In between there are transition zones, such as the Bugun/Aka/Hruso/Miji/Sherdukpen area, which form cultural "buffers" between the Tibetic Buddhist tribes and the Tani hill tribes. In addition, there are isolated peoples scattered throughout the state. Within each of these cultural spheres, one finds populations of related tribes speaking related languages and sharing similar traditions. In the Tibetic area, one finds large numbers of Monpa tribespeople, with several subtribes speaking closely related but mutually incomprehensible languages, and also large numbers of Tibetans. Within the Tani area, major tribes include Nishi, which has recently come to be used by many people to encompass Bangni and even Hills Miri. Apatani also live among the Nishi, but are distinct. In the northern zone the Tagin presides as one of the major tribe extending up to the northeastern side of mechuka In the centre, one finds predominantly Galo people, with the major sub groups of Lare, Kargu kardi and Pugo among others, extending to the Ramo and Pailibo areas (which are close in many ways to Galo). In the east, one finds the Adi, with many subtribes including Padam, Pasi, Minyong, and Bokar, among others. Milang, while also falling within the general "Adi" sphere, are in many ways quite distinct. Moving east, the Idu, Miju and Digaru make up the "Mishmi" cultural linguistic area, which may or may not form a coherent historical grouping. Moving southeast, the Tai Khamti are linguistically distinct from their neighbours and culturally distinct from the majority of other Arunachali tribes; they are religiously similar to the Chakmas who have migrated from erstwhile East Pakistan. They follow the same Theraveda sect of Buddhism. The Chakmas consist of the majority of the tribal population in Diyun Circleand are considered as minority ground in the state of mizoram, tripura and Myanmar. Districts of Lohit, Changlang and Papumpare have a considerable number of Chakmas. Assam also have a countable population of Chakmas who reside in the district of Karbi Anglong, Nagaon and Dima Hasao district. They also exhibit considerable convergence with the Singpho and Tangsa tribes of the same area, all of which are also found in Burma. Finally, the Nocte and Wancho exhibit cultural and possibly also linguistic affinities to the tribes of Nagaland, which they border. There are also Indigenous Assamese people belonging to various indigenous Assamese communities in Arunachal Pradesh. In addition, there are large numbers of migrants from diverse areas of India and Bangladesh, who, while legally not entitled to settle permanently, in practice stay indefinitely, progressively altering the traditional demographic makeup of the state. Finally, populations of "Nepalis" (in fact, usually Tibeto Burman tribespeople whose tribes predominate in areas of Nepal, but who do not have tribal status in India) and Chakmas who are considered legal migrants are distributed in different areas of the state (although reliable figures are hard to come by).
Сауаттылық
2011 жылы сауаттылық деңгейі 2001 жылы 54,74%-ды құраған болса, 2011 жылы ол 66,95%-ға жетті. Сауатты адамдардың саны 789 943-ке жетеді. Оның ішінде сауатты еркектердің саны 454 532 (73,69%), ал сауатты әйелдердің саны 335 411 (59,57%) құрайды.
Literacy has risen in official figures to 66.95% in 2011 from 54.74% in 2001. The literate population is said to number 789,943. Number of literate males are 454,532 (73.69%) and number of literate females are 335,411 (59.57%).