Германия Федеративтік Республикасының Үкіметтік Органы

Кіріспе

Германия Федеративтік Республикасының бас атқарушы органы – Федеративтік кабинет (link=no), немесе Германияның Негізгі заңы бойынша – Федеративтік үкімет (link=no), Германия Федеративтік Республикасының бас атқарушы органы болып табылады. Ол Федералды канцлер мен министрлер кабинетінен тұрады. Кабинеттің ұйымдастырылу негіздері, оны сайлау және тағайындау тәртібі, сондай-ақ оны қызметтен босату рәсімі Германия Федеративтік Республикасының Негізгі заңының (Grundgesetz) 62-69 баптарында белгіленген. Веймар Республикасындағы жүйеден өзгешелігі, Бундестаг канцлерді тек конструктивті сенімсіздік дауысы арқылы (қатар бір уақытта жаңа канцлерді сайлау) ғана қызметтен босата алады, осылайша канцлерді жеке министрлер емес, бүкіл кабинетімен бірге босату мүмкіндігіне ие болады. Бұл процедуралар мен механизмдер жаңа Адольф Гитлердің сайлануына жол бермеу және канцлерді сенімсіздік дауысы арқылы қызметтен босату, ал оның орнына жаңа канцлер сайламай, саяси вакуумның туындауына кедергі келтіру мақсатында енгізілді. Веймар кезеңінде рейхстаг канцлерлерді босатып, бірақ жаңа канцлерді сайлау туралы келісе алмаған жағдайлардың алдын алу үшін бұл қадам жасалды. Егер канцлер қарапайым сенімсіздік дауысынан (Бундестаг жаңа канцлерді сайламаса) айрылса, бұл оны қызметтен кетуге міндеттейді деп айтуға болмайды, бірақ канцлер қалаған жағдайда Германия Президентінен Бундестагты таратуды сұрап, 60 күн ішінде мерзімінен бұрын сайлау өткізе алады (мұндай жағдай 1972, 1983 және 2005 жылдары болды), немесе Президенттен заң шығару саласындағы төтенше жағдай режимін жариялауды сұрай алады. Бұл кабинетке жеңілдетілген заң шығару рәсімін қолдануға мүмкіндік береді, онда кабинет ұсынған заң жобаларына тек Бундесраттың келісімі қажет (бірақ бұл ереже әлі қолданылмаған). Дегенмен, Президент екі жағдайда да канцлердің өтінімін қабылдауға міндетті емес. Канцлер мен кабинет мүшелерінің Бундестаг депутаты болуына рұқсат етіледі (бірақ бұл міндетті емес).

Chief executive body of the Federal Republic of Germany

The Federal Cabinet (link=no ), or according to the German Basic Law, the Federal Government (link=no), is the chief executive body of the Federal Republic of Germany. It consists of the Federal Chancellor and cabinet ministers. The fundamentals of the cabinet's organisation, as well as the method of its election and appointment, along with the procedure for its dismissal, are set down in articles 62 through 69 of the Basic Law for the Federal Republic of Germany (Grundgesetz). In contrast to the system under the Weimar Republic, the Bundestag may only dismiss the Chancellor with a constructive vote of no confidence (electing a new Chancellor at the same time) and can thereby only choose to dismiss the Chancellor with their entire cabinet and not simply individual ministers. These procedures and mechanisms were put in place to prevent election of a new Adolf Hitler and to ensure that there will not be a political vacuum left by the removal of Chancellor through a vote of confidence and the failure to elect a new one in their place, as had happened during the Weimar period with the Reichstag removing Chancellors but failing to agree on the election of a new one. If the Chancellor loses a simple confidence motion (without the election of a new Chancellor by the Bundestag), this does not force them out of office, but allows the Chancellor, if they wish to do so, to ask the President of Germany for the dissolution of the Bundestag, triggering a snap election within 60 days (this happened in 1972, 1983, and 2005), or to ask the President to declare a legislative state of emergency, which allows the cabinet to use a simplified legislative procedure, in which bills proposed by the cabinet only need the consent of the Bundesrat (as yet, this has never been applied). The President is, however, not bound to follow the Chancellor's request in both cases. The Chancellor and the other members of the cabinet are allowed to be also members of the Bundestag (though they are not required to be).

Тағайындау және тағайындау процесі

Канцлер Германия Президенті ұсынысы бойынша Бундестагтың барлық мүшелерінің көпшілігімен (канцлер көпшілігі) федералды парламент (Бундестаг) тарапынан сайланады. Алайда Бундестаг Президенттің ұсынысын қабылдамауға құқылы (2023 жылға дейін мұндай жағдай болған емес), онда парламент 14 күн ішінде кезекті дауыс беруді өткізіп, Бундестагтағы партиялар өздері ұсынатын басқа кандидатты сайлауға тырыса алады. Егер Бундестаг бұл мүмкіндікті пайдалана алмаса, 15-ші күні соңғы дауыс беру өтеді (Бундестагтағы партиялар кандидаттарды ұсына алады): Егер кандидат канцлер көпшілігімен сайланса, Президент оны канцлер етіп тағайындауы тиіс. Әйтпесе, Президент соңғы дауыс беруде ең көп дауыс алған адамды канцлер етіп тағайындауға немесе Бундестагты таратып, 60 күн ішінде мерзімінен бұрын сайлау жариялауға құқылы. Бундестагқа сайланғаннан кейін, сайланған канцлер Президент резиденциясы – Беллвью сарайына барып, тағайындалу куәлігін алады. Осы сәтте ғана сайланған адам лауазымға кіріседі. Бұл қысқа рәсімнен кейін канцлер Бундестагқа оралып, қызметке кірісуге ант береді. Ант берген соң канцлер тағы да Беллвью сарайына барады, бұл жолы канцлер ұсынған кабинет мүшелерімен бірге. Президент жаңа кабинет мүшелерін ресми түрде тағайындайды және тағы да тағайындалу куәліктерін табыс етеді. Министрлер тағайындалғаннан кейін Бундестагқа оралып, лауазымдық ант береді, осылайша тағайындау процесі аяқталады.

Жұмыс істеу

Канцлер – бас атқарушы басшы. Сондықтан, бүкіл кабинеттің өкілеттігі канцлердің өкілеттігімен байланысты: Канцлердің (және кабинеттің) өкілеттігі жаңадан сайланған Бундестаг алғаш рет отырысқа келсе, олар конструктивті сенімсіздік дауысымен ауыстырылса, немесе канцлер отставкаға кетсе немесе қайтыс болса, автоматты түрде тоқтатылады. Бірақ, конструктивті сенімсіздік дауысы жаңа канцлерді (және жаңа кабинетті) бірден тағайындамайынша, канцлер мен оның министрлері президенттің өтініші бойынша Бундестаг жаңа канцлер сайлағанға дейін кабинеттің міндетін уақытша атқарады. Уақытша кабинет және оның мүшелері (теориялық тұрғыдан) толыққанды кабинет сияқты өкілеттіктерге ие, бірақ канцлер Бундестагтан сенім туралы ұсыныс сұрауға немесе президенттен жаңа министрлерді тағайындауды сұрауға құқылы емес. Егер уақытша кабинет мүшесі қызметтен кетсе, оның орнын үкіметтің басқа бір мүшесі басады. Канцлер кабинетті басқаруға және оның саяси бағытын (Richtlinienkompetenz) анықтауға жауапты. Ведомстволық принципке (Ressortprinzip) сәйкес, кабинет министрлері канцлердің саяси ұстанымдары шегінде өздерінің міндеттерін тәуелсіз түрде орындай алады. Канцлер кез келген уақытта президенттен министрді қызметтен босатуды немесе жаңа министрді тағайындауды сұрай алады; президенттің тағайындауы тек формалдылық, ол канцлердің министрді босату немесе тағайындау туралы өтінішіне қарсы бола алмайды. Канцлер сонымен қатар әр министрдің міндеттерінің ауқымын анықтайды және өз қалауынша ведомство басқаратын министрлерді және жеке ведомствосы жоқ арнайы мәселелер жөніндегі министрлерді тағайындай алады. Канцлер де ведомствоны басқара алады; бұл жиі кездеспесе де, Конрад Аденауэр мен Вилли Брандт сыртқы істер министрі болып, ал Хельмут Шмидт қорғаныс министрі болып қызмет еткен үш жағдай болды. Канцлердің кабинетін құру еркіндігі конституциялық ережелермен ғана шектеледі: Канцлер қорғаныс министрін, экономика министрін және әділет министрін тағайындауы керек және конституция осы министрлерге ерекше өкілеттіктер бергендіктен, осы ведомстволардың бірін өзі басқаруға тыйым салынған. Мысалы, қорғаныс министрі бейбіт уақытта бас қолбасшы болып табылады (тек соғыс кезінде ғана канцлер жоғары қолбасшы болады), экономика министрі Федералды Картельдік Офистің шешімдеріне вето қоя алады, ал әділет министрі Бас прокурорды тағайындайды және босатады. Егер екі министр нақты мәселе бойынша келіспесе, кабинет көпшілік дауыспен (коллегиялық принцип немесе құрмет принципі) дауды шешеді немесе канцлер өзі шешім қабылдайды. Бұл көбінесе канцлердің басқару стиліне байланысты. Канцлер кабинет министрлерінің біреуін вице-канцлер етіп тағайындауы керек, ол канцлердің қатысуы мүмкін болмаған жағдайда оның орнын баса алады. Коалициялық үкіметтерде вице-канцлер әдетте екінші ең ірі коалициялық партияның ең жоғары дәрежелі министрі болып табылады. Канцлер қайтыс болса немесе жаңа канцлер сайланғанға дейін, өкілеттігі аяқталғаннан кейін канцлер ретінде әрекет ете алмайтын немесе әрекет ете бермейтін жағдайда, вице-канцлер Бундестаг жаңа канцлер сайлағанға дейін канцлер міндетін уақытша атқарады, содан кейін ол жаңа үкімет құрауы керек. (Бүгінгі күнге дейін бұл бір рет болды: 1974 жылдың 7 мамырында канцлер Вилли Брандт отставкаға кетіп, өзінің ізбасары сайланғанға дейін канцлер ретінде қызмет етуден бас тартты. Вице-канцлер Вальтер Шель канцлер міндетін уақытша атқарушы болып тағайындалды және 16 мамырда Хельмут Шмидт сайланғанға дейін қызмет етті.) Канцлер үкіметтің әкімшілік істерін басқарады, олар әдетте Канцлерлік штабының басшысына жүктеледі, ол әдетте арнайы мәселелер жөніндегі министр болып тағайындалады. Ерекшеліктер үкіметтің ішкі регламентінде (Geschäftsordnung) белгіленген. Бұл, мысалы, кабинет кворумға ие болуы үшін төрағаны (канцлер немесе оның болмаған жағдайында вице-канцлер) қоса алғанда, кем дегенде жартысы министрлердің қатысуы қажет екенін көрсетеді. Кабинет әдетте сейсенбі күні таңертең Канцлерлікте отырыс өткізеді. Белгілі бір тәжірибеге сәйкес, маңызды қару-жарақ экспорты туралы шешімдер канцлер төрағалық ететін кабинет комитетінде (Bundessicherheitsrat) қабылданады. Оның (құпия) регламентіне сәйкес, оның отырыстары құпия болып табылады. Тәжірибеге сәйкес, Федералды үкімет қару-жарақ экспорты туралы жылдық есеп ұсынады, онда берілген экспорт рұқсаттары туралы статистикалық мәліметтер, сондай-ақ қару түрлері мен олардың бағыттары туралы деректер келтіріледі. Жалпы ереже бойынша, Федералды үкімет сұралған жағдайда Бундестагқа Федералды Қауіпсіздік Кеңесі берілген қару-жарақ экспортына рұқсат бергенін немесе бермегенін хабарлауға міндетті.

The Chancellor is the chief executive leader. Therefore, the whole cabinet's tenure is linked to the Chancellor's tenure: The Chancellor's (and the cabinet's) term automatically ends, if a newly elected Bundestag sits for the first time, if they are replaced by a constructive vote of no confidence, or if the Chancellor resigns or dies. Nevertheless, apart from the case of a constructive vote of no confidence, which by nature instantly invests a new Chancellor (and a new cabinet), the Chancellor and their ministers stay in office as an acting cabinet on the President's request, until the Bundestag has elected a new Chancellor. An acting cabinet and its members have (theoretically) the same powers as an ordinary cabinet, but the Chancellor may not ask the Bundestag for a motion of confidence or ask the President for the appointment of new ministers. If an acting minister leaves the cabinet, another member of government has to take over their department. The Chancellor is responsible for guiding the cabinet and deciding its political direction (Richtlinienkompetenz). According to the principle of departmentalization (Ressortprinzip), the cabinet ministers are free to carry out their duties independently within the boundaries set by the Chancellor's political directives. The Chancellor may at any time ask the President to dismiss a minister or to appoint a new minister; the President's appointment is only a formality, he may not refuse a Chancellor's request for dismissal or appointment of a minister. The Chancellor also decides the scope of each minister's duties and can at his own discretion nominate ministers heading a department and so called ministers for special affairs without an own department. A Chancellor can also lead a department; this is not usual, but it has occurred on three occasions with Konrad Adenauer and Willy Brandt also serving as Minister of Foreign Affairs, while Helmut Schmidt held the post of Minister of Defence. The Chancellor's freedom to shape his cabinet is only limited by some constitutional provisions: The Chancellor has to appoint a Minister of Defence, a Minister of Economic Affairs and a Minister of Justice and is implicitly forbidden to head one of these departments himself, as the constitution invests these ministers with some special powers. For example, the Minister of Defence is commander in chief during peacetime (only in wartime does the Chancellor becomes supreme commander), the Minister of Economic Affairs may veto decisions by the Federal Cartel Office and the Minister of Justice appoints and dismisses the Public Prosecutor General. If two ministers disagree on a particular point, the cabinet resolves the conflict by a majority vote (Kollegialprinzip or principle of deference) or the Chancellor decides the case themselves. This often depends on the Chancellor's governing style. The Chancellor has to appoint one of the cabinet ministers as Vice Chancellor, who may deputise for the Chancellor in their absence. In coalition governments the Vice Chancellor is usually the highest ranking minister of the second biggest coalition party. If the Chancellor dies or is unwilling or unable to act as Chancellor after the end of their term, until a new Chancellor has been elected, the Vice Chancellor becomes Acting Chancellor until the election of a new Chancellor by the Bundestag, who then has to form a new government. (To date, this has happened once: On 7 May 1974 Chancellor Willy Brandt resigned and declared his refusal to act as Chancellor until his successor's election. Vice Chancellor Walter Scheel was appointed as Acting Chancellor and served until the election of Helmut Schmidt on 16 May.) The Chancellor is in charge of the government's administrative affairs, which are usually delegated to the Head of staff of the Chancellery, who is usually also appointed as minister for special affairs. Details are laid down in the government's rules for internal procedures (Geschäftsordnung). These state, for example, that the cabinet is quorate only if at least half of the ministers including the chair (the Chancellor or in their absence the Vice Chancellor) are present. The cabinet regularly convenes on Wednesday mornings in the Chancellery. According to established practice, decisions on important armaments exports are made by the quote= (Bundessicherheitsrat), a cabinet committee chaired by the Chancellor. Pursuant to its (classified) rules of procedure, its sessions are confidential. According to practice, the Federal Government presents an annual report on arms exports, which contains statistical information on export permits issued and gives figures for the types of arms concerned as well as their destination. As a general rule, the Federal Government, if asked, is required to inform the Bundestag that the Federal Security Council has approved a given armaments export transaction or not.