Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Йоханнесбург қаласының шеткі ауданы
Suburb of Johannesburg
Тарих
Софиатаун бастапқыда Вотерфолл фермасының бір бөлігі болған. Уақыт өте келе оған Мартиндейл мен Ньюклэрдің көршілес аудандары қосылды. Оны 1897 жылы кәсіпкер Герман Тобианский сатып алған. Ол Йоханнесбургтің батысына шамамен төрт шақырым жерде 237 акр жерді иеленді. Жеке жалға берілген қалашық 1903 жылы жоспарланып, дерлік 1700 шағын учаскеге бөлінді. Қалашық Тобианскийдің әйелі Софияның құрметіне аталды, ал кейбір көшелерге оның балалары – Тоби, Герти, Берта және Викторияның есімдері берілді. 1913 жылғы Жергілікті халық туралы заң қабылданғанға дейін Оңтүстік Африканың қара нәсілді тұрғындары да осы аймақта еркін иелік құқығына ие болды және қалашықта мүлік сатып алды. Қала орталығынан алыс орналасқандығы кемшілік деп есептелді, ал Йоханнесбург қаласы жақын жерде кәріздік станция салғаннан кейін бұл аймақ одан да аз тартымды болып көрінді. 1920 жылға қарай бай адамдардың көпшілігі осы жерден көшіп кетті. 1940 жылдардың соңында Софиатаунда 54 000-ға жуық африкалық, 3 000 түсті терілі, 1 500 үнді және 686 қытай тұрғыны болды, олардың арасында үй иелері мен жалға алушылар бар еді. Софиатаундағы көшіру туралы заң жарияланған кезде, Софиатаун тұрғындары күштеп көшіруге қарсылық көрсетіп, «Ons dak nie, ons phola hier» («Біз көшпейміз») деген ұранды қабылдады. Нельсон Мандела сияқты тұлғалар қарсылық қозғалысының негізгі күші болды. Әйгер Тревор Хаддлстон, Хелен Джозеф және Рут Фёрст сияқты ақ нәсілділер де маңызды рөл атқарды. 1955 жылдың 9 ақпанында 2000 полиция қызметкері, қолға қару-жарақ, мылтық және кнобкирилер деп аталатын таяқтармен қаруланған, Софиатаундағы қара нәсілді отбасылардың бірінші тобын күштеп Медоулендс, Советоға көшірді. Келесі жылдары басқа қара нәсілділер де көшірілді, ал түсті терілілер Вестбери, Нургезиг және басқа да түсті терілі қалашықтардан басқа Йоханнесбургтен тыс жердегі Эльдорадо паркіне көшірілді; үнділер Леназияға, ал қытайлар Йоханнесбургтің орталық бөлігіне көшірілді. Апартеидтің әлеуметтік инженерлері ақ жұмысшы табы үшін қалашық құруға тырысты, ал Триомф негізінен кедей жұмысшы табындағы африкандармен толықты. Марлен ван Никерктің «Триумф» романы осы дәуірдегі кедей ақ нәсілді отбасының күнделікті өміріне арналған. Бүгінде Софиатаунда қайтадан түрлі нәсілді халық тұруда.
Sophiatown was originally part of the Waterfall farm. Over time it included the neighbouring areas of Martindale and Newclare. It was purchased by a speculator, Hermann Tobiansky, in 1897. He acquired 237 acres four miles or so west of the centre of Johannesburg. The private leasehold township was surveyed in 1903 and divided into almost 1700 small stands. The township was named after Tobiansky's wife, Sophia, and some of the streets were named after his children Toby, Gerty, Bertha and Victoria. Before the enactment of the Natives Land Act, 1913, black South Africans also had freehold rights in the area, and bought properties in the suburb. The distance from the city centre was seen as disadvantageous, and after the City of Johannesburg built a sewage plant nearby, the area seemed even less attractive. Most of the wealthy people had moved out by 1920. By the late 1940s Sophiatown had a population of nearly 54,000 Africans, 3,000 Coloureds, 1,500 Indians and 686 Chinese, both owners and renters. When the Sophiatown removals scheme was promulgated, Sophiatown residents united to protest against the forced removals, creating the slogan "Ons dak nie, ons phola hier" (roughly, "we won't move"). Figures like Nelson Mandela were key to the resistance. Some whites, like Father Trevor Huddleston, Helen Joseph and Ruth First also played an important role. On 9 February 1955, 2,000 policemen, armed with handguns, rifles, and clubs known as knobkierries, forcefully moved the first batch of black families from Sophiatown to Meadowlands, Soweto. In the years that followed, other blacks were removed, and the Coloured evicted to Eldorado Park outside of Johannesburg, in addition to Westbury, Noorgesig and other coloured townships; the Indians were moved to Lenasia; and the Chinese moved to central Johannesburg. The social engineers of apartheid tried to create a suburb for the white working class, and Triomf was predominantly populated by poorer working class Afrikaners. Marlene van Niekerk's award winning novel Triomf focuses on the daily lives of a family of poor whites in this era. Today, Sophiatown again has a racially mixed population.
География және геология
Софиатаун Йоханнесбургтің Мельвилл Коппис деп аталатын қыраттарының бірінде орналасқан. Мельвилл Коппис үш миллиард жыл бұрын қалыптасқан Каапваал кратонында жатыр. Коппилер конгломерат, кварцит, тақта тас және құмтас түріндегі литификацияланған шөгінділердің негізінде орналасқан. Бұл ежелгі теңіздің алғашқы жағалаулары мен аязды сулары. Сонымен қатар, бұл әлемдегі ең белгілі геологиялық құрылымдардың бірі – Витватерсранд супертобының ең төменгі қабатының бір бөлігін құрайды. Витватерсранд супертобын әйгілі еткені – тізбекте кейінірек орналасқан, ауыр элементтер кездесетін бірнеше салыстырмалы жұқа қиыршық тас қабаттары. Бұл – негізгі рифтердегі алтынға толы конгломераттар. Мельвилл Коппис Витватерсранд супертобының көптеген ерекшеліктерін шағын көлемде бейнелейді. Бірақ онда алтын бар тау жыныстары жоқ. Алтын миллиондаған жылдардан кейін, тізбекте бірнеше шақырым биіктеп пайда болады. Соңғы 1000 жыл ішінде Темір дәуіріндегі африкалықтар келіп қоныстанды және олардың краал қабырғаларының қалдықтары осы аймақта табылады. Мельвилл Коппис табиғат қорығы – Йоханнесбург қаласының мұралық ескерткіші.
Sophiatown is located on one of Johannesburg's ridges called Melville Koppies. Melville Koppies lies on the Kaapvaal craton, which dates from three billion years ago. The Koppies lie at the base of lithified sediments in the form of conglomerate, quartzite, shale, and siltstone. It represents the first sea shores and shallow beds of an ancient sea. It also forms part of the lowest level of one of the world's most well known geological features, the Witwatersrand Supergroup. Several fairly narrow layers of gravel, deposited quite late in the sequence, and bearing heavy elements, made the Witwatersrand Supergroup famous. These are the gold bearing conglomerates of the main reefs. Melville Koppies represents in microcosm most of the features of the Witwatersrand Supergroup. What it does not have is gold bearing rock. The gold occurs millions of years later, and several kilometres higher up, in the sequence. In the last 1,000 years, black Iron Age immigrants arrived and remains of their kraal walls can be found in the area. The Melville Koppies Nature Reserve is a Johannesburg City Heritage Site.
Софиатаунда өскен шағы
Софиатаун, Оңтүстік Африкадағы басқа қалашықтардан өзгеше, жеке меншікке берілген қалашық болды, яғни Оңтүстік Африканың қалалық аймақтарында қара нәсілді адамдарға жер иеленуге рұқсат етілген сирек орындардың бірі еді. Бұл жер Жоханнесбург муниципалитетіне тиесілі болмағандықтан, муниципалитет тұрғын үй бағдарламалары арқылы дамытылмады. Софиатаундағы көптеген қара нәсілді үй иелері кедей болғандықтан, мүліктері үшін ипотеканы төлеу үшін жалдамалы тұрғындарды қабылдауға мәжбүр болды. Софиатаун тұрғындары мемлекеттің осындай ұмтылыстарға қарсы тұруына қарамастан, лайықты өмір салтын құруға бекінді. Лайықты өмір салты үш негізгі қағидаға құрылды: дінге берілгендік, формальды білімге құрмет және заң мен тәртіпке ұмтылыс. Адамдар бірге өмір сүру үшін күресті, аштық күрделі мәселе болды, сонымен қатар шебиендерге (бейресми және көбінесе заңсыз пабтар), мбаканга музыкасына және сыра қайнатуға негізделген еңбекқор мәдениет қалыптасты. Шебиендер – басты ойын-сауық орындарының бірі еді. Адамдар шебиендерге тек скокиан немесе бабертон (өздігінен жасалған заңсыз алкогольдік сусындар) ішу үшін ғана емес, күнделікті алаңдаулары, саяси ойлары, қорқыныштары мен үміттерін бөлісу үшін келді. Саясаткерлер осы шебиендерде басқаларды өз ойларына көндіруге тырысты. Егер біреу келіспесе, ол бірден күдік тудырып, полиция хабаршысы деп есептелді. Софиатаунның осы екі қайшы бейнесі қатар тұр: бірегей қауымдастықтың романтикалық көрінісі және әр бұрышта қауіп-қатердің сағанып тұрған, бүлінген және зорлық-зомбылыққа толы қалашық. "Кинг Конг" мюзиклі көше өмірін, заңсыз шебиендерді, зорлық-зомбылықты және қалашықтың музыкасына ұқсас нәрсені бейнеледі: джаз, сыбызғылар мен қараша шахтерлердің жұмыс әндері. "Кинг Конг" Жоханнесбургте көрсетілгенде, "Манхэттен Бразерс" тобының вокалисі Мириам Макеба әйел басты рөлді ойнады. Кейін мюзикл екі жыл бойы Лондонның Вест-Эндінде көрсетілді. Кейін Софиатаунның суреттерін Надин Гордимердің романдары, Мириам Макебаның жасырын жазылған автобиографиясы және Тревор Хаддлстонның "Сізге жайлы болмайды" романында табуға болады. Марлен ван Никерктің "Триумф" романы Триумф маңындағы қалашыққа және кедей ақ африкандар отбасының күнделікті өміріне арналған.
Sophiatown, unlike other townships in South Africa, was a freehold township, which meant that it was one of the rare places in South African urban areas where blacks were allowed to own land. This was land that never belonged to the Johannesburg municipality, and so it never developed through municipal housing schemes. since many Black property owners in Sophiatown were poor. In order to pay back the mortgages on their properties, they had to take in paying tenants. Sophiatown residents had a determination to construct a respectable lifestyle in the shadow of a state that was actively hostile to such ambitions. A respectable lifestyle rested on the three pillars of religious devotion, reverence for formal education, and a desire for law and order. People struggled to survive together starvation was a serious problem, and a rich culture based on shebeens (informal and mostly illegal pubs), mbaqanga music, and beer brewing developed. The shebeens were one of the main forms of entertainment. People came to the shebeens not only for skokiaan or baberton (illegally self made alcoholic beverages), but to talk about their daily worries, their political ideas and their fears and hopes. In these shebeens the politicians tried to influence others and get them to conform to their form of thinking. If one disagreed he immediately became suspect and was classified as a police informer. These two conflicting images of Sophiatown stand side by side – the romantic vision of a unique community juxtaposed with a seedy and violent township with dangers lurking at every corner. The King Kong musical depicted the street life, the illicit shebeens, the violence, and something approximating the music of the township: jazz, penny whistles and the work songs of the black miners. When King Kong premiered in Johannesburg, Miriam Makeba the vocalist of the Manhattan Brothers, played in the female lead role. The musical later went to London's West End for two years. Later, images of Sophiatown could be found in Nadine Gordimer's novels, Miriam Makeba's ghostwritten autobiography and Trevor Huddleston's Naught for your comfort. Marlene van Niekerk's novel Triomf focuses on the suburb Triomf and recounts the daily lives of a family of poor white Afrikaners.
Қылмыс пен бандитизм
Софиатаундағы қылмыс пен зорлық-зомбылық қалалық өмір мен мәдениеттің бір бөлігіне айналған еді. Қаладағы кедейлік, қайғы-қасірет, зорлық-зомбылық және тәртіпсіздік көптеген топтардың пайда болуына себеп болды. Қоғамның бір бөлігі бандитизмді қоғамға жат қылық деп санады, ал Кортбой мен Дон Маттера сияқты бандиттерді көптеген адамдар «қоғамға жат» деп жек көретін, бірақ кейде апартеидке қарсы күрестің бір бөлігі саналған «әлеуметтік бандиттер» ретінде де қарастыратын. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Софиатаундағы топтардың саны күрт өсті. Бұған себеп – қалада мектепке бармайтын және жұмыс істемейтін 20 мыңға жуық африкалық жасөспірімнің болуы еді. Қалалық жастардың жұмыс табуы қиын болды. Жұмыс берушілер жасөспірімдерді жұмысқа алуға құлшынбады, себебі олардың жұмыс тәжірибесі болмады, ал көптегендері оқи да, жаза да алмады. Оларды тәртіпсіз және әлсіз деп есептеді. 1950 жылдардың басында азаматтық күзет деп аталатын ресми емес полициялық бастамалар қылмыстың өсуіне қарсы күреске жұмылдырылған кезде қоғамдық науқандардың ең табыстысының бірі пайда болды. Бұл заң мен тәртіпті қалпына келтіруге жасалған әрекет, Ньюклэрдің кедей анклавынан келген көшпенді қылмыстық топтармен болған қанды қақтығыстарға дейін кең қолдау тапты. Бұл мемлекетке олардың АҰҰ және Коммунистік партиямен байланыстарына күдікпен қараған күзет топтарына тыйым салуға мүмкіндік берді. Бұл заң мен тәртіптің сақшылары деп есептелгендер 1950 жылдардың басында «орыстар» тобының мүшелерімен бірнеше қатыгез көше шайқастарына қатысты. Әдебиетте (Drum журналы) бандиттердің бейнесі 1950 және 1960 жылдардың басында әртүрлі кезеңдерден өтті. Алғашқы бейнелеуде қылмысты қалалық құбылыс ретінде тұрақты түрде айыптау және рулық қаралардың ауылдық өзіндігіне қауіп төндіру сипаттамасы басым болды. Екіншісі – біріншісінен түбірінен өзгеше, бандиттер қараларға әдетте тыйым салынған тұрмыс деңгейіне қол жеткізе алатын қалалық тіршілікке бейімделгендер ретінде бейнеленді. Соңғы кезең – Софиатаунның қирауымен бірге жоғалып кеткен шебин мәдениетіне деген ұзақ сағынышпен сипатталады.
Crime and violence were a reality of urban life and culture in Sophiatown. The poverty, misery, violence and lawlessness of the city led to the growth of many gangs. Sections of society frowned on gangsterism as anti social behaviour and gangsters like Kortboy and Don Mattera were despised by many as "anti social", but were also sometimes perceived as “social bandits” that were part of the resistance to apartheid. After the Second World War, there was a large increase in the number of gangs in Sophiatown. Part of the reason for this was that there were about 20,000 African teenagers in the city who were not at school and did not have jobs. Township youths were unable to find jobs easily. Employers were reluctant to employ teenagers as they did not have any work experience, and many of them were not able to read or write. They also considered them to be undisciplined and weak. One of the more successful community campaigns emerged in the early 1950s when informal policing initiatives known as the Civic Guards were mobilized to combat rising crime. This attempt to restore law and order attracted widespread support prior to a series of bloody clashes with the migrant criminal society from the poorer enclave of Newclare. This provided the state with an excuse to ban the Guard groups which they eyed with suspicion because of their ANC and Communist Party connections. These supposed arbiters of law and order engaged in a series of brutal street battles with members of the "Russians" gang in the early 1950s. The representation of gangsters in the literature (Drum magazine) went through very different stages during the 1950s and early 1960s. The first representation is characterized by consistent condemnations of crime as an urban phenomenon that threatens the rural identity of tribal blacks. The second is almost a complete turn around from the first, as gangsters are portrayed as urban survivors who are able to achieve a standard of living normally denied to blacks. The final period is an extended period of nostalgia for the shebeen culture that all but disappeared with the destruction of Sophiatown.
Патша Мәсіх шіркеуі
Ескі София-таунның сақталған санаулы ескерткіштерінің бірі – Рей-стриттегі Христос Королі Англикан шіркеуі. Архитекторы – Франк Флеминг, ол Оңтүстік Африка бойынша 85 шіркеудің жобасын жасаған. Шіркеу 1933 жылы салынды. Қоңырау мұнарасы 1936 жылы қосылды. Құрылысқа бөлінген қаражат өте аз болғандықтан, архитектор оны «Қасиетті сарай» деп атады. Шіркеудің ерекшелігі – қазір көрінбейтін сурет болды. Оны 1939-1941 жылдары Маргарет әпке салған. 1963 жылдың соңына қарай София-таунның тұрғындарының барлығы көшіріліп алынды; шіркеу 1964 жылы киесінен айырылды және 1967 жылы Қоғамдық даму департаментіне сатылды. 1970 жылдары оны Недердуич Герформде Керк сатып алып, жексенбілік мектеп ретінде пайдаланды. Ғимарат тағы иесі ауысып, Пинкстер протестант шіркеуі оны сатып алып, көп өзгерістер енгізді. Негізгі зал жабылып, үлкен шомылу тағы (фонт) орнатылды, ағаш жабын мен жалған орган құбырлары интерьердің сырт келбетін өзгертті. 1997 жылы англикандықтар шіркеуді қайта сатып алып, киелі тіршілікке келтірді (қайта құрды); енгізілген өзгерістер кері қайтарылды және ғимарат көбінесе бұрынғы түріне келтірілді. Алайда, Пинкстер протестант шіркеуі салған зал мен галереясы сақталды.
One of the few tangible reminders of the old Sophiatown is the Anglican Church of Christ the King in Ray Street. The architect was Frank Flemming, who designed 85 churches throughout South Africa. The church was constructed in 1933. The bell tower was added in 1936. So little money was made available for the construction that the architect called it a "Holy Barn". The church's distinctive feature was a mural that is no longer visible. It was painted between 1939 and 1941 by Sister Margaret. The entire Sophiatown community was removed by the end of 1963; the church was deconsecrated in 1964 and sold to the Department of Community Development in 1967. In the 1970s it was bought by the Nederduitsch Hervormde Kerk, which used it for Sunday School. The church changed hands again and the Pinkster Protestantse Kerk bought the building and altered it significantly. The nave was enclosed, a large font was built and wooden panelling and false organ pipes changed the look of the interior. In 1997 the Anglicans bought the church back and it was reconsecrated; the changes were reversed and the building was largely restored to its former self. However, the hall and gallery the Pinkster Protestantse Kerk had built were retained.
Д. А. Б. Ксуманың үйі
Д-р А. Б. Ксума АҚШ және Ұлыбританияда білім алған дәрігер еді. Ол жергілікті даңқты тұлға, Африка Ұлттық Конгресінің президенті және Батыс аймақтардағы жер иемденуге қарсы тұру және лайықты тұрғын үй комитетінің төрағасы болды. Оның үйі Софиатаунда (73 Тоби көшесі) танымал орын болып саналады және 2006 жылдың 11 ақпанында Ұлттық мұра ескерткіші деп жарияланды. Қазіргі таңда үйде Софиатаун мұра және мәдени орталығы орналасқан. Бұл 1950 жылдардың соңында үкімет Софиатаунды қирату кезінде аман қалған екі үйдің бірі. Ол 1935 жылы салынған және Empilweni деп аталды. Ксума және оның екінші әйелі Меди Холл Ксума 1959 жылға дейін онда тұрды.
Dr A. B. Xuma was a medical doctor who had trained in the United States and the United Kingdom. He was a local celebrity, President of the African National Congress and Chairperson of the Western Areas Anti Expropriation and Proper Housing Committee. His house was a landmark in Sophiatown (73 Toby Street) and was declared a National Heritage Monument on 11 February 2006. Currently, the house is the location of the Sophiatown Heritage and Cultural Centre. This is one of two houses to escape the destruction of Sophiatown by the government in the late 1950s. It was built in 1935 and named Empilweni. Xuma and his second wife Madie Hall Xuma lived there until 1959.
Жақсы көше
Гуд-стрит Софиатаун өмірінде маңызды рөл атқарды. Ол "шебендер көшесі" деп сипатталды. Жазушы Кан Тембаның "Ақиқат үйі" деп аталатын үйі және семіз Филис Петерсонның "39 қадам" атты орны Гуд-стритте орналасқан еді. "39 қадамға" жету үшін баспалдақпен көтерілу керек еді, ол сырт көрінісімен өте шаңды болып көрінетін. Содан кейін сізді Fatty күтіп алатын, ол түрлі-түрлі сусындарды сататын: виски, бренди, джин, сыра, шарап және т.б. Кейде тіпті сигара да ұсынатын. Гуд-стрит сонымен қатар үнді, қытай және еврей дүкендерімен, сондай-ақ қылмыскерлер мен қарақшылардың тоғысқан жері ретінде белгілі болды. Бұл көшеде ақ және қара музыканттардың қатысуымен "Одиндегі джаз" джем-сессиялары өтті. Сонымен қатар, Одинде өткен жиналыста Софиатаунды бұзуға қарсы күрес бастау алды. Қазіргі уақытта Еркіндік алаңының қалдықтары Мәсіх Патша шіркеуінің жанындағы мектеп стадионының астында табылмайды.
Good Street was significant in the life of Sophiatown. It was described as a "Street of Shebeens". The writer Can Themba's house, called the House of Truth, was on Good Street, as well as Fatty Phyllis Peterson's 39 Steps. To get to the 39 Steps, one had to walk up a flight of steps, which looked by all accounts very dingy. One was then met by Fatty, who sold about every type of drink: whisky, brandy, gin, beer, wine, etc. Sometimes she even supplied cigars. Good Street was also renowned for its Indian, Chinese and Jewish shops, and for being a street of criminals and gangsters. It was also the site of a series of "Jazz at the Odin" jam sessions featuring white and black musicians. Also at a meeting at the Odin, the ultimately unsuccessful resistance to the destruction of Sophiatown began to coalesce. Current remnants of Freedom Square may be found beneath a school playing field alongside the Christ the King Church.
Киприанның миссионерлік мектебі
Бұл бастауыш мектеп Софиатаунда діни және білім беру орталығы болды. 1928 жылы Майер көшесінде құрылған англикандық миссионерлік мектеп еді. Сент-Сиприан Софиатаундағы ең ірі бастауыш мектеп саналды. Сент-Сиприан мектебінің оқушылары Қайта тірілу қауымының үйінің артында жүзу бассейні жасау үшін өздері шұңқыр қазып шығарған. Кейіннен Сент-Сиприан мектебінің оқушылары Росс, Рейнс немесе Хаддлстон әкелерге барып, Санкт-Петербург мектебіне, содан кейін Форт-Хэр университетіне, тіпті Витватерсранд университетіне оқуға стипендия алуға көмектесуді сұрады. Мақсаты – олардың дәрігер болып оралып келуі еді.
This primary school was the site of religious and educational significance in Sophiatown. It was an Anglican Mission school located in Meyer Street and was established in 1928. St Cyprian's was the largest primary school in Sophiatown. It was also the St Cyprian's School boys who a dug out the pool behind the house of the Community of the Resurrection in order to have a swimming pool. The school boys of St Cyprian's later went to Father Ross or Father Raynes or Father Huddleston who tried to get them bursaries to go to St Peter's School, then Fort Hare University and later even the University of the Witwatersrand. The idea was that they should come back as doctors.
Берта көшесіндегі емен ағашы
Ағаш екі адам оның бұтақтарынан өз-өзіне қылмыстық жолмен көшірілгеннен кейін өлімге келуіне байланысты "Қасіретті ағаш" деген жаман атқа ие болды.
The tree gained a sinister reputation as the "Hanging Tree" when two people hanged themselves from its branches, both due to being subjected to the forced removals.