Кіріспе
Шотланд дәрігері және ботаник сэр Джордж Уотт (24 сәуір 1851 – 2 сәуір 1930) – шотланд дәрігері және ботаник. Ол Үндістанда экономикалық ботаника саласындағы "хабаршы" ретінде жұмыс істеді және Үндістандағы қызметі барысында «Үндістанның экономикалық өнімдерінің сөздігі» атты көп томдық маңызды еңбекті жинақтады, соның соңғы томы 1893 жылы жарық көрді. Оның еңбегінің қысқартылған нұсқасы 1908 жылы «Үндістанның коммерциялық өнімдері» деген бір томдық кітап ретінде жарияланды. Оның құрметіне аталған бірнеше өсімдіктердің есімдері берілген.
Sir George Watt (24 April 1851 – 2 April 1930) was a Scottish physician and botanist who worked in India as "Reporter" on economic botany and during the course of his career in India he compiled a major multivolume work, The Dictionary of Economic Products of India, the last volume of which was published in 1893. An abridged edition of his work was also published as the single volume Commercial Products of India in 1908. He is honoured in the binomials of several plants named after him.
Өмір және мансап
Уатт Шотландияның Абердиншир округіндегі Олд-Мелдрумда Джон Уатттың үшінші ұлы болып дүниеге келді. Ол грамматикалық мектепте, Корольдік колледжде және Абердиндегі Маришал колледжінде білім алды, содан кейін Абердин және Глазго университеттерінде оқыды. 1873 жылы ол М.Б. және С.М. дәрежелерін алды. Оқыту оған ұнады және ол Глазго университетіне анатомия профессорының продисектор болып қосылды. 1864 жыл шамасында Ориссада ашаршылық болды, ал Бенгалияның сол кездегі лейтенант-губернаторы сэр Джордж Кэмпбелл ауыл шаруашылығы білімі осындай апаттарды болдырмаудың кілті екеніне және сэр Джон Стречидің ашаршылық комиссиясының ұсыныстарын орындауға белсенділік танытты. Осы қажеттілікті орындау және Дж.Д. Хукердің ұсынысы бойынша ол Калькутта университетінің Президенттік колледжінде Ботаника профессоры лауазымына таңдалды және 1873-74 жылдары жұмысқа кірісті. Ол он жыл бойы Хоглидегі колледжде сабақ берді, сонымен бірге жергілікті флораны зерттей бастады және жеке гербарий құра бастады. Ол даладағы үлгілерді нөмірлеу жүйесін қолданды, олардың әрқайсысына даладағы сәйкес нөмірленген парақтардан алынған нөмірленген таңбалар тіркелді, бұл таңбалаудағы қателерді болдырмауға көмектесті. 1879 жылы ол Солтүстік-Батыс Пенджабқа саяхат жасады және Чамба аймағынан бірнеше жаңа өсімдік түрлерін сипаттады. 1881 жылы ол Бирма-Манипур шекаралық комиссиясына хирург ретінде тағайындалды, экспедиция кезінде ботаникалық зерттеулер жүргізуге арнайы рұқсат алды. Отанына оралғаннан кейін 1883-84 жылдардағы Калькутта халықаралық көрмесіне жетекшілік етті. Уатт көрменің экономикалық бөлімі үшін 1700 беттік каталог жасады. Көрме аяқталған кезде үкімет каталогты кеңейтуді ұсынды. Кеңейтілген нұсқасы 1886 жылы Лондондағы Колониялық және Үнді көрмесінде ұсынылды. Бұл кейіннен оның еңбегінің бірінші томына айналды және ол жұмысы үшін CIE орденімен марапатталды. Үндістанға оралғаннан кейін ол Үнді мұражайының директоры болып тағайындалды және Кірістер және Ауыл шаруашылығы министрлігінің Экономикалық өнімдер жөніндегі баяндамашысы қызметін атқарды. Айзек Генри Беркилл оның көмекшісі болды. Ол 1902 жылдың 2 қаңтарында Делидегі Үнді өнері көрмесін ұйымдастырды және «Делидегі Үнді өнері» атты кітабын жариялады. Уатт «Ауыл шаруашылығы тізімі» атты үкіметтік бюллетеньді редакциялады, ол Үндістанның әртүрлі аймандарынан жіберілген ауыл шаруашылығы өнімдері мен тәжірибелері туралы ақпаратты жинақтады. Экономикалық ботаник ретінде ол мақта және какао туралы кітаптар жариялады.
Зейнеткерлік
1906 жылы зейнеткерлікке шығып, Шотландияның Локерби қаласында қоныстанды. Бес жыл бойы ол Эдинбург университетінің орман шаруашылығы студенттеріне үнді ағаштары туралы лекция оқыды. Ол сондай-ақ Үндістанның примулаларына арналған таксономиялық еңбек жариялады. 1912 жылы ол Сан-Томе аралына саяхат жасады. Локербиде ол округтік кеңесші және әділет судьясы қызметін атқарды. Ол Дамфристегі Крайттон Корольдік институтының бақтарын дамытуға көмектесті. 1930 жылдың 2 сәуірінде Локербидегі үйінде дүние салды.
Жарияланымдар
Уатттың Калькутта халықаралық көрмесінің каталогы бойынша алғашқы еңбегі 1883 жылы жарық көрді және жеті бөлімнен тұратын төрт томнан құралды. Көрме экспонаттарын Трейлокия Натх Мухарджи ұйымдастырған, ол мемлекеттік қызметкер және кейіннен Үнді мұражайының экономикалық бөлімінің кураторы болды. Оған ботаниктер, сондай-ақ дәрілік өсімдіктер білімі бар үнді дәрігерлері көмектесті, олардың ішінде Мадрастың доктор Мудин Шериф, Калькуттаның доктор Канни Лалл Дей және Серампурдың доктор Удой Чанд Датт болды. І том:
І бөлім. Сағыз бен шайыр. ІІ бөлім. Бояғыштар, тоңдағыштар және бекіткіштер. ІІІ бөлім. Талшықтар және талшық беретін өсімдіктер. IV бөлім. Майлар мен майлы тұқымдар, парфюмерия және сабындар. Алматы. V бөлім. Дәрілік өнімдер. VI бөлім. Тағамдар, азық-түлік және мал азы. VII бөлім. Ағаштар.
Бұл жұмыс 1889 жылдан 1893 жылға дейін жарық көрген Уатттың «Үндістанның экономикалық өнімдерінің сөздігі» ретінде одан әрі дамытылды, алты томдық болуы күтілген, бірақ көлемі артып, соңғы том төрт бөлікке бөлініп, қосымша материалдарға орын жасалды. Көптеген адамдар оны Үндістанның коммерциялық өсімдіктері (және табиғи өнімдері) туралы ең толық жинақ деп санайды. «Үндістан байлығы» сериясы сияқты ұқсас жұмыстар болғанымен, Уатттың еңбегі зерттеулер үшін маңызды дерек көзі болып табылады. Уатттың жинағына жібек, устрицалар және минералдар сияқты басқа да табиғи өнімдердің сипаттамалары енді. І том. Абакадан Буксусқа дейін (1889) II том. Капустадан Киперусқа дейін (1890) III том. Дакридиумнан Гордонияға дейін (1890) IV том. Госсипиумнан Линоциэраға дейін (1890) V том. Линумнан Острицаға дейін (1891) VI том. 1-бөлім. Пахирхизустан қарақұмырға дейін (1892) VI том. 2-бөлім. Сабадилладиден Силикаға дейін (1893) VI том. 3-бөлім. Жібектен шайға дейін (1893) VI том. 4-бөлім. Тектонадан Зигофиллумға және алматы (1893) Уатттың ассистенті И. Х. Буркилл, Малакка түбегіне көшіп, 1935 жылы екі томдық «Малай түбегінің экономикалық өнімдерінің сөздігін» жариялады. Ол негізінен Уатттың жұмысына ұқсас болды. Уатт Ассам және Канграда шай өсіруді зерттеді және 1898 жылы оған зиян келтіретін зиянкестер мен аурулар туралы есеп жариялады.
Part I. Gums and Resins. Part II. Dyes, Tans, and Mordants. Part III. Fibers and Fibre yielding plants. Part IV. Oils and Oil seeds, Perfumery, and Soaps. Index. Part V. Medicinal Products
Part VI. Foods, Food stuffs, and Fodders
Part VII. Timbers
This was developed further into Watt's Dictionary of the Economic Products of India published from 1889 to 1893 and projected to be in six volumes but it grew larger and the additions were accommodated by breaking up the last volume into four parts. It is considered by many as the greatest compilation of the commercial plants (and natural products) of India. Although there were similar subsequent works like the Wealth of India series, Watt's work continues to be a major source for research. Watt's compilation included descriptions of other natural products such as silk, oysters and minerals. Volume I. Abaca to Buxus (1889)
Volume II. Cabbage to Cyperus (1890)
Volume III. Dacrydium to Gordonia (1890)
Volume IV. Gossypium to Linociera (1890)
Volume V. Linum to Oyster (1891)
Volume VI. Part 1. Pachyrhizus to Rye (1892)
Volume VI. Part 2. Sabadilla to Silica (1893)
Volume VI. Part 3. Silk to Tea (1893)
Volume VI. Part 4. Tectona to Zygophillum and Index (1893)
Watt's assistant I. H. Burkill, who moved to the Straits Settlement published A dictionary of the economic products of the Malay Peninsula in two volumes in 1935. It was broadly modelled on the lines of Watt's work. Watt made a study of tea cultivation in Assam and Kangra and published a report of the pests and diseases affecting it in 1898.
Марапаттар мен құрметтер
Уатт 1901 жылы Дэниел Ханбери алтын медалін жеңіп алды және 1903 жылғы Дурбар құрметімен рыцарь атағына ие болды. Ол сондай-ақ Академия офицері болды; Корольдік бау-бақша қоғамының корреспондент мүшесі; Корольдік қоғамның мүшесі, Харлем; және 1907 жылы Ричмонд Афинеумының президенті болды. Кован оның құрметіне рододендронды (Rhododendron wattii) атады, ал Джозеф Далтон Хукер оның құрметіне иристі (Iris wattii) атады. R. H. Beddome оның құрметіне Eranthemum wattii (бұрын Daedalacanthus wattii) сипаттап, атады. Оның құрметіне аталған басқа өсімдіктер: Clematis wattii және Primula wattii.