Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оруэлл өмірінің бір бөлігін Бирмада, баяушы рөліне ұқсас қызметте өткізді, бірақ оның оқиғасының автобиографиялық екендігі күмәнді, оны шындыққа немесе ойдан шығарылғанға жатқызуға нақты дәлелдер жоқ. 1950 жылы қайтыс болғаннан кейін, эссе бірнеше рет қайта басылды, соның ішінде "Солпанды ату және басқа эсселер" (1950), "Киттің ішінде және басқа эсселер" (1957) және "Таңдалған жазбалар" (1958) жинақтарына енді. 2022 жылғы сұхбатында Оруэллдің ұлы Ричард Блэр, "Солпанды ату" эссесінің әкесінің ең жақсы екі эссесінің бірі екенін, оның қатарында "Аспап" эссесі де бар екенін айтты.
Orwell spent some of his life in Burma in a position akin to that of the narrator, but the degree to which his account is autobiographical is disputed, with no conclusive evidence to prove it to be fact or fiction. After his death in 1950, the essay was republished several times, including in Shooting an Elephant and Other Essays (1950), Inside the Whale and Other Essays (1957), and Selected Writings (1958). In a 2022 interview, Orwell's son Richard Blair said he thinks Shooting an Elephant is one of the two best essays of his father, together with A Hanging.
Контекст
Британ империясы 63 жыл (1823-1886) аралығында бірте-бірте Бирманы аннексиялады, осы кезеңде үш ағылшын-бирман соғысы болды, және оны Британдық Үндістанға қосты. 1937 жылға дейін Үндістанның провинциясы ретінде басқарылды, содан кейін ол 1948 жылдың 4 қаңтарында тәуелсіздік алған жеке, өзін-өзі басқаратын колонияға айналды. Жұмысшы табының өміріне үлкен қызығушылық танытқан Оруэлл, Үндістанда орта таптық отбасында дүниеге келген, бірақ Ұлыбританияда өскен, 1922-1927 жылдары Бирмадағы Британдық Үнді Императорлық Полициясында көмекші инспектор болып қызмет еткен. "Мулмейнде бұрын көптеген пілдер болған", олар ағаш фирмаларында тірек таситын. "Жай үйретілген пілдер ғасырлар бойы Бирма халқының өмірінің бір бөлігі болған, ал сирек кездесетін және құрметті ақ піл буддалық аңыздарда тазалық пен күш символы деп есептеледі". Оруэлл 1926 жылы Мулмейнге көшкен кезде "ол, әлдебір жағынан, өзі қатысқан отаршылдық мемлекетке қатысты бейтарап болды. Киплингке тән Радж романтикасы оның жұмысының күнделікті шындығымен тозды, ол "Империяның лас жұмысын" жақыннан көрді". Оруэлл Британ империясына деген наразылығын айқын жеткізеді: "Мен империализмнің жаман нәрсе екеніне көз жеткіздім, мен барлығын бирмалықтар үшін, ал оларды қысымға ұшыратқан британдықтарға қарсы болдым". Британдық отаршылдық билігін жүзеге асыру арқылы ол өзінің бостандығынан айырылып, бирмалықтарды қанауда.
The British Empire gradually annexed Burma over a period of 63 years (1823–1886) during which three Anglo Burmese Wars took place, and Britain incorporated it into British India. It was administered as a province of India until 1937, when it became a separate, self governing colony, attaining its independence on January 4, 1948. With a strong interest in the lives of the working class, Orwell, born in India to a middle class family but brought up in Britain, held the post of assistant superintendent in the British Indian Imperial Police in Burma from 1922 to 1927. "Moulmein used to be full of elephants" employed to haul logs in the timber firms. "Ordinary tamed elephants have been part of Burmese life for centuries, the rare and revered white elephant, is believed in Buddhist legend to be a symbol of purity and power". When Orwell moved to Moulmein, in 1926, "he was most probably ambivalent about the colonial state of which he was a part. The Kipling inspired romance of the Raj had been worn thin by the daily realities of his job in which he witnessed 'the dirty work of Empire at close quarters'". Orwell clearly states his displeasure with the British Empire: "I had already made up my mind that imperialism was an evil thing I was all for the Burmese and all against their oppressors, the British". By enforcing British colonial rule, he is both forfeiting his freedom and oppressing the Burmese.
Жеңімпаз және жеңімпаз
Оқиғаның баяндаушысының жағдайы бүкіл эсседе перспективасыздық пен маңызды емес екендігімен сипатталады. Ол өзінің билеуші топтың мүшесі болғанына қарамастан, бірмалықтардың көпшілігі өзін елемейтінін немесе жек көретінін айтады. Ол алғашқы сөйлемде: "Мен көптеген адамдар тарапынан жек көрілді – менің өмірімде осының осылай болуы үшін жеткілікті маңызды болған жалғыз жағдай" дейді. Тек өлтіруді күту арқылы жергілікті тұрғындар оны "бір сәтте бақылауға тұрарлық" деп санайды. Ол полиция қызметкері ретінде жергілікті тұрғындардың жиі мазаққа түскенін, сондай-ақ оңай нысана болған кез келген еуропалықтың да осыған ұшырағанын айтады. Оруэлл бірмалықтардың өзіне деген жаушылығын еске түсірді, "соңында мені кездесетін жас жігіттердің мазақтайтын сары беттері, мен қауіпсіз қашықтықта болғанда маған айқайлаған қорлаулар менің жүйкелеріме қатты тиді". Ол "Мен қызмет еткен империяны жек көру мен менің жұмысымды мүмкін емес етуге тырысқан зұлым рухты жандарға деген ашуымның арасында қалдым" деп еске алады. Баяндаушы жергілікті тұрғындарды "кішкентай жандар" деп сипаттағаннан өзгеше, пілді "үлкен жан" деп атайды және оны жергілікті тұрғындардан жоғары мәртебеде ұстайды деп санайды. Бұл біршама парадоксалды, өйткені баяндаушының өзінің жұмысы ар-ұятсыздыққа толы және оны "Империяның лас істерін жақыннан көруге" мәжбүрлейді. Баяндаушы "жас буддист дін қызметкерлерін" "барлығынан нашар" деп атап, "буддист дін қызметкерінің ішегіне пышақ тігуге" қуанатынын айтады. Пілді өлтіргеннен кейін, баяндаушы оның "кулиді" өлтіргеніне қуанғанын, себебі бұл оған толыққанды заңдық негіз бергенін ойлайды. Эссе оның осы пілді не үшін өлтіргенін олар түсіне ала ма деп ойланумен аяқталады, өйткені ол тек өз беделін сақтап қалуды қалайды.
The narrator's situation throughout the essay is one of little prospect or prominence. He comments on how even though he is a member of the ruling class, he finds himself either largely ignored by the Burmese people or hated. He remarks in the first sentence, "I was hated by large numbers of people—the only time in my life that I have been important enough for this to happen to me". Only with the expectation of a killing do the locals find him "momentarily worth watching". He describes how, as a police officer, he was often a target for mockery from the locals, as was any other European who provided an easy target. Orwell recalled he faced hostility from the Burmese, "in the end the sneering yellow faces of young men that met me everywhere, the insults hooted after me when I was at a safe distance, got badly on my nerves". He recalled that "I was stuck between my hatred of the empire I served and my rage against the evil spirited little beasts who tried to make my job impossible". In contrast to his description of the natives as "little beasts", the narrator labels the elephant as a "great beast" and suggests that he holds it at a higher status than the locals. That is somewhat paradoxical, however, as the narrator's own job is demeaning and forces him to see "the dirty work of the Empire at close quarters". The narrator singles out "young Buddhist priests" to be "the worst of all" and comments on how he would gladly "drive a bayonet into a Buddhist priest's guts". Having killed the elephant, the narrator considers how he was glad that it killed the "coolie", as that gave him full legal backing. The essay finishes with him wondering if they will even understand his motive for having killed the elephant, as he merely wishes to salvage his pride.
Ар-ұждан
Баяндамашының санасы оны қатты мазалайды, өйткені ол "қызмет еткен империясына деген жек көру" мен "жұмысын мүмкін емес етуге тырысқан зұлым, кішкентай жандарға деген ашу" арасында қалған.
The narrator's conscience plagues him greatly as he finds himself trapped between the "hatred of the empire [he] served" and his "rage against the evil spirited little beasts who tried to make [his] job impossible".
Фильмге бейімделу
2015 жылы «Пілді ату» атты туынды режиссер Хуан Пабло Роти және «Оскар» сыйлығына ұсынылған сценарист Алек Соколовтың қысқаметражды фильміне бейімделді. Фильм Непалда, Барри Слоун Эрик Блэр рөлінде түсірілді.
In 2015, Shooting an Elephant was adapted into a short film by director Juan Pablo Rothie and Academy Award nominated writer Alec Sokolow. The film was shot entirely on location in Nepal starring Barry Sloane as Eric Blair.
Өлеңдік
Оқиғаның шындыққа немесе ойдан шығарылғанға жататындығы күмәнда тудырып отыр. Джордж Оруэллдің өмірбаяндамасында Бернард Крик Оруэллдің өзінің пілді атқандығына күмән келтірді. Оруэллдің осы әрекетіне байланысты тәуелсіз куәлік табылған жоқ, сондай-ақ оқиға туралы ресми жазба да болған жоқ, бұл құнды мүліктің жойылғандығын ескергенде, өте ерекше жағдай. Оруэллдің толық жинағының редакторы Питер Дэвисон, Оруэллдің Бірмадағы замандасы болған Джордж Стюартпен жасаған сұхбатын кірістірген, ол Оруэллдің пілді атқандығы үшін жаза ретінде Катарға ауыстырылғанын айтқан. "Піл кез келген ағаш өңдеу фирмасы үшін құнды актив саналды және Оруэлл мұндай қажетсіз қырғын үшін қатаң жазаға тартылар еді. Осы оқиғадан көп өтпей ол Мулмейннен Жоғарғы Бирмадағы Ката деген тыныш жерге ауыстырылды". Дэвисон толық жинаққа 1926 жылғы 22 наурыздағы "Рангун газетінен" алынған хабарды да қосты, онда майор Э.К.Кенни ұқсас жағдайда пілді атқандығы сипатталған. Бір биограф Оруэллдің әйелі Соня Браунэллден сұрағанда, ол: "Әрине, ол бір [sic] пілді атты. Ол өзі айтты. Неге сендер оның сөзіне күмән келтіресіздер!" - деді.
The degree to which the story is fiction has been disputed. In his biography of Orwell, George Orwell: A Life, Bernard Crick cast doubt on the idea that Orwell himself actually shot an elephant. No independent account of Orwell's actions has been found, and there was no official record of the incident, which was unusual because of the destruction of valuable property. Peter Davison, the editor of Orwell's Complete Works, includes an interview with George Stuart, a contemporary of Orwell in Burma, who said that Orwell was transferred to Kathar as punishment for shooting an elephant. "An elephant was considered a valuable asset to any timber firm and Orwell would have been severely reprimanded for such unnecessary slaughter. It was not long after the incident that he was transferred from Moulmein to a quiet post in Upper Burma called Katha". Davison also includes in the complete works a news item from the Rangoon Gazette, March 22, 1926, which describes a Major E. C. Kenny shooting an elephant in similar circumstances. When one biographer questioned Orwell's wife, Sonia Brownell, she replied, "Of course he shot a f king a [sic] elephant. He said he did. Why do you always doubt his word!"