Кіріспе

Совет Одағының балалар ұйымы – Ресей империясындағы саяси партия. Кішкентай Октябристер (октября́та; жекеше, октябрёнок) – Совет Одағындағы 1-ден 3-сыныпқа дейінгі бастауыш сынып оқушылары үшін арналған жастар ұйымы. Тоғыз жасқа келгеннен кейін, 3-сыныпта Кішкентай Октябристер көбінесе Жас Пионерлер ұйымына мүше болады. Кішкентай Октябристер әр мектеп сыныбын ұсынатын топтарға біріктірілді. Әр топ бес баладан тұратын "кішкентай жұлдыздар" (звёздочки) деп аталатын кіші топтарға бөлінді. Кішкентай Октябристер тобының әрқайсысын Жас Пионерлер отрядының бір жас пионері басқаратын. Әр Кішкентай Октябристің бала кезіндегі Владимир Лениннің суреті салынған, қызыл түсті бес қырлы жұлдыз таңбасы болды. Ұйымның символы – қызыл ту.

Сипаттама

1924 жылғы 18 шілдеде РЛКСМ-нің VI съезі "Балалар ұйымдарының ұйымдастырылу дамуы туралы" қарарында былай деп жазды: "Коммунистік қозғалыстың кіші тармағын құру арқылы 8-11 жастағы кіші балаларды коммунистік қозғалысқа тартуға болады". "Октябристер" термині 1923–1924 жылдары пайда болды, осы кезде Мәскеуде балалар тобының алғашқы топтары құрыла бастады, оларға Ұлы Октябрь Социалистік революциясы кезіндегідей жастағы балалар қабылданатын. РЛКСМ-нің VI съезінің осы қаулысы Октябрь ұйымының құрылымын белгіледі: пионерлік отрядының аясында ұйымдастырылған 25 баладан тұратын Октябристер тобы 5 адамнан тұратын буындарға бөлінді (кейін буындар "жұлдызшалар" деп аталды және 7–10 балаға дейін жете алатын; Бүкілодақтық пионер ұйымының Ережесіне (1957) сәйкес 8 адамға дейін; Бүкілодақтық пионер ұйымының Ережесі (1967) 5–6 мектеп оқушысы). Топты РЛКМ ұясынан тағайындалған комсомол мүшесі басқарады, ол пионерлік отряд жетекшісінің көмекшісі болып табылады. Пионерлер отрядтарды басқарады, ал Октябрьшілерге көмектесу үшін көмекшілер таңдалады. Топ кеңесі болды, оның құрамына жетекшісі, буын жетекшілері және олардың көмекшілері кірді, яғни Октябрьші тек буын көмекшісі және топ кеңесінің қатарлы мүшесі бола алатын. 1957 жылы Октябрьшілер жұлдызшаларды басқару құқығын алды. Октябрьшілердің топтары мектептердің бірінші сыныптарында құрылып, Октябрьшілер пионерлерге өткенге және пионерлік отрядтар құрылғанға дейін жұмыс істеді. Бастапқыда Октябрьшілер қатарына қосылғаннан кейін балалар сол жақ кеуделеріне тігілген қызыл жұлдызды тағатын. Бала кезіндегі Лениннің суреті бар бес қырлы жұлдыз түріндегі төсбелгі берілді. Топтың символы – қызыл Октябрь туы. Октябрьшілердің тобы (кейбір мектептерде отряд) бірнеше бөлімшелерден тұратын, олар "жұлдызшалар" деп аталды, олардың әрқайсысында әдетте 5 баладан және бес қырлы жұлдыз символынан тұратын. Октябрьшілер отрядын құру принципі қарапайым: отряд – мектеп сыныбы. Әдетте, "жұлдызшада" әр Октябрьші "қызметтердің" біреуін атқаратын – "жұлдызшаның" командирі, гүлзаршы, санитар, кітапханашы, саяси ақпарат беруші немесе спортшы. Кейбір мектептерде "жұлдызшаның" командирі мұғалімдердің өтініші бойынша жеңіне жолақ тігіп қойды (отряд жетекшісі – 2 жолақ). Октябрьшілердің қызметі көбінесе ойын түрінде жүзеге асырылды және мұғалімдер мен кеңесшілер ұйымдастырды. Бүкілодақтық Октябрь апталығы жыл сайын 16–22 сәуірде өткізілетін. Мектепте Октябрьшілер үшін "Ленин оқулары" ұйымдастырылуы мүмкін, онда әр айдың 22-сі күні тағайындалған үлкен оқушы сыныпқа келіп, В. И. Ленин туралы әңгімелер оқитын (оның туған күні 1870 жылғы 22 сәуір).

Баспа басылымдары

Октябристер үшін барлық одақтық журналдар (мектепке дейінгі және бастауыш сыныптар үшін "Көңілді суреттер" және "Мурзилка", алдын ала және пионерлік жастағы "Костер", "Жас техник" және "Жас табиғаттанушы") және республикалық журналдар шығарылды. Мысалы, Молдавия КСР-інде "Стеллуца" журналы молдаван және орыс тілдерінде, Эстония КСР-інде "Тәхеке" және "Пионер" журналдары эстон тілінде жарық көрді. "Барвинок" журналы Киевте орыс және украин тілдерінде жарық көрді. Октябристерге арналған материалдар түрлі пионерлік газеттерде де жарияланды. Жыл сайын Октябристер үшін "Малыш" баспасы "Звездочка" үстел күнтізбесін шығарып тұрды. Октябрь ұйымымен жұмыс істеу жөніндегі әдістемелік материалдар "Вожатый", "Бастауыш мектеп", "Мектеп оқушыларын тәрбиелеу" журналдарында үнемі жарияланып отырды.