Чехословакия жастарының саяси ұйымдарының тарихы

Кіріспе

Жастар ұйымдары саяси режимдерде әрдайым маңызды рөл атқарған. 1948 жылы билікті басып алғаннан кейін Чехословакия Коммунистік партиясы («KSČ») екі совет үлгісіндегі жастар ұйымын құрды: Пионер (пионерлер, сегізден он бес жасқа дейінгі жастар үшін) және Чехословакияның жастар одағы (ЧСМ, он бестен жиырма бес жасқа дейін). Екі ұйым да өз мүшелерін (немесе олардың сәтті бөлігін) KSČ мүшелігіне дайындауды мақсат етті. 1960 жылдардың аяғында барлық жарамды жастардың шамамен 70%-ы Пионердің мүшесі болды; алайда, реформа қозғалысы бірқатар наразылықтарды көрсетті. Чехословакияның совет үлгісін қабылдауы киім киюге (ақ көйлектер мен қызыл галстуктар) және сәлемдесуге дейін жетті, ешқайсысы чехтер мен словактардың арасында танымал болған жоқ. Сонымен қатар, Пионер басшылығы көбінесе жауапкершіліксіз болды. 1968 жылы ұйым ерікті болып кеткенде, басшылардың саны күрт азайды; нәтижесінде, 1980 жылдарға дейін тапшылық сақталды. Чехословакияның жастар одағы 1960 және 1970 жылдардағы тарихында қиындықтарға тап болды. KSČ-нің қоректендіру ұйымы ретінде ол партияға мүшелерді тартудағы көптеген проблемалармен күресті. 1960 жылдардың ортасында 15-25 жастағы жастардың жартысынан азы мүше болды; 1970 жылдардың ортасында үштен бірінен азы ғана қосылды. KSČ-дегідей, оған қосылғандар көбінесе болашақ мансабын ойлап кірді; орта мектеп және университет студенттері басым болды, ал өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы жұмысшыларының тек бір бөлігі ғана қатысты. Бұған қоса, біртұтас, орталықтандырылған ұйым мұндай алуан түрлі топтың мүдделерін қамтамасыз етуге жеткіліксіз болды. Реформалар кезеңінде Чехословакияның жастар одағы бірқатар тәуелсіз бірлестіктерге бөлінді, соның ішінде жоғары мектеп оқушылары мен шәкірттер одағы, Жұмысшы жастар одағы және Университет студенттері одағы. Бұл партияның қабылдаған дамуы емес еді, сондықтан 1969 жылдан бастап партия басшылары біріккен қозғалысты қайта құруға кірісті. Сол кезеңде 1968 жылғы басып кіру диссидент жастар ұйымдарының пайда болуына себеп болды. 1970 жылдардың басында олардың барлығы KSČ-ге еніп, репрессияға ұшырады, бұл саясат 1980 жылдарға дейін жалғасты. 1970 жылы партия Чехословакияның Социалистік жастар одағын (ССМ) құрды, ал онжылдықтың ортасына қарай оның алдыңғысы, Чехословакияның жастар одағы, студенттерді жұмысшылардан көп қабылдаған рекрутингтік үлгісі қайта пайда болды. Жұмыс істеу қарқыны бұрынғыдан да күшті болды. «Мен бұл оқу орнында екі типтегі студентті ғана білемін», - деді бір мұғалім, «бітірмейтіндер және Чехословакияның Социалистік жастар одағының мүшелері». Тармақтар кеңінен тасталғандықтан, мүшелердің кейбіреулерінің ынтасы төмендеді. 1970 жылдар бойы ұйымның кез келген және барлық мүшелерді қабылдауға бейімділігі туралы шағымдар болды (бір жазушы тіпті «битниктер» деп шағымданды), қауымдастықтың саяси емес және ойын-сауыққа бағытталғандығы және мүшелері «социалистік патриотизм қағидаларын» үйренуге қарағанда университетке түсуге көбірек ұмтылды. 1983 жылы Чехословакияның Социалистік жастар одағының мүшелері 1,5 миллионнан асты. Мүшелердің 25%-ы жұмысшылар, 3%-ы ауыл шаруашылығы жұмысшылары, ал 72%-ы «басқалар» деп тіркелді. Уақыт өте келе Пионер мен ССМ-ге мүше болу формалды міндетке айналды; көптеген мүшелер Одақ ұйымдастырған шараларды елемеді және көптеген жергілікті топтар тек қағаз жүзінде ғана болды. Сонымен қатар, Чехословакия жастарын әскери дайындыққа дайындаған, скауттар сияқты жарымәскери ұйымдар бар болды. Ол Совет Одағының ДОСААФ-ына өте ұқсас болды. Коммунистердің билікті басып алуы тәуелсіз жастар ұйымдарына да әсер етті. 1946 жылы жаңа құрылған халықаралық ұйым, Экономикалық ғылымдар студенттерінің халықаралық қауымдастығы (AIESE) алғаш Прагада орналасқан, бірақ коммунистер билікке келгеннен кейін саяси бейтараптығын сақтау үшін елден кетуге мәжбүр болды. Ұйым 1966 жылы Чехословакияға қайта оралды және кейіннен AIESEC-тің еншілес органы ретінде Социалистік жастар одағының мүшесі болды.

Youth organizations have always played an important role in political regimes. After the 1948 takeover of power, the Communist Party of Czechoslovakia ("KSČ") formed two Soviet style youth organizations: the Pionýr (Pioneers, for youngsters eight to fifteen years old) and the Czechoslovak Union of Youth (ČSM, ages fifteen to twenty five). Both organizations were geared toward grooming their members (or a fortunate fraction of them) for KSČ membership. By the late 1960s, some 70% of all those eligible were members of the Pionýr; the reform movement revealed, however, a number of points of dissatisfaction. Czechoslovak adherence to the Soviet model extended to uniform dress (white shirts and red kerchiefs) and salutes, neither of which was popular among Czechs and Slovaks. In addition, the Pioneer leadership was often less than devoted. In 1968, when the organization became voluntary, the number of leaders dropped precipitously; the resulting shortage persisted through the 1980s. The Czechoslovak Union of Youth had a tumultuous history during the late 1960s and 1970s. As a feeder organization for the KSČ, it faced many of the same problems the party faced in recruiting members. In the mid 1960s, less than half of all 15 to 25 year olds were members; in the mid 1970s, fewer than one third had joined. As in the case of the KSČ, those who joined tended to do so with their future careers in mind; secondary school and university students were overrepresented, while only a fraction of the eligible industrial and agricultural workers belonged. Furthermore, a single, centralized organization was simply an inadequate vehicle for the interests of such a diverse group. During the reform era, the Czechoslovak Union of Youth split into a number of independent associations, including the Union of High School Students and Apprentices, the Union of Working Youth, and the Union of University Students. It was not a development the party found suitable, and beginning in 1969 party leaders set about reconstituting a unified movement. During the same era, the 1968 invasion spawned a number of dissident youth organizations. In the early 1970s, these were all infiltrated and repressed by the KSČ, a policy that continued throughout the 1980s. In 1970 the party organized the Czechoslovak Socialist Youth Union (SSM), and by mid decade the skewed recruitment pattern of its predecessor, the Czechoslovak Union of Youth, which had recruited more students than workers, had reappeared. The recruitment effort had been more intense than ever. "I know of only two types of students at this institution," commented one teacher, "those who will not graduate and those who are members of the Czechoslovak Socialist Union of Youth." The nets had been cast so widely that, not surprisingly, some members were unenthusiastic. Throughout the 1970s, there were complaints about the organization's propensity to take any and all joiners (even "beatniks," one writer complained), the association's apolitical and recreational focus, and a membership bent more on securing admission to a university than learning "the principles of socialist patriotism." In 1983 the Czechoslovak Socialist Union of Youth had a total membership of over 1.5 million. Twenty five percent of the members were listed as workers, 3% as agricultural workers, and 72% as "others". Over the time the membership in Pionýr and SSM became more less a formal duty; most of the members ignored actions organized by the Union and many local groups existed only on the paper. There was also the Svazarm, a paramilitary, Scouting type organisations that readied Czechoslovak youths for military training. It was very similar to the Soviet Union's DOSAAF. The communist takeover also affected independent youth organisations. In 1946 a newly formed international organisation Association Internationale des Etudiants en Sciences Economiques (AIESE) was first headquartered in Prague, but had to leave the country in order to stay politically neutral after the communists gained power. The organisation re entered Czechoslovakia in 1966 and later became a member of the Socialistic Youth Union as an affiliated body of AIESEC.