Кіріспе

Сахаразалар – сахарозаның фруктоза және глюкоза сияқты құрамдас моносахаридтерге гидролизіне катализаторлық әсер ететін ас қорыту ферменттері. Сукраза изомальтазаның бір түрі жұқа ішектегі қылқан жапырақ шекарасында секрецияланады. Көбінесе өсімдіктерде, саңырауқұлақтарда және бактерияларда кездесетін инвертаза ферменті де сахарозаны (және басқа фруктозидтерді) гидролиздейді, бірақ басқа механизм арқылы: ол фруктозидаза, ал сахараза глюкозидаза болып табылады.

Физиологиясы

Сахарозаға төзбеушілік (сондай-ақ туа біткен сахараза изомалтаза жетіспеушілігі (CSID), генетикалық сахараза изомалтаза жетіспеушілігі (GSID) немесе сахараза изомалтаза жетіспеушілігі деп те аталады) сахаразаның жұқа ішекте бөлінбеуі салдарынан пайда болады. Сахарозаға төзбеушілікте сахарозаны қабылдау нәтижесінде артық газ пайда болады, көбінесе диарея және сіңірудің бұзылуына әкеледі. Лактозаға төзбеушілік – бұл ұқсас бұзылыс, ол адамның дисахарид лактозаны гидролиздей алмауымен сипатталады. Сахараза жұқа ішек эпителийінің түкшелерінің ұштары арқылы бөлінеді. Түкшелердің қысқаруы сияқты жағдайларда, мысалы, целиакия және осы аурумен байланысты қабыну кезінде оның деңгейі төмендейді. Жүктілік, бала емізу және диабет кезінде түкшелердің гипертрофиясына байланысты оның деңгейі артады.

Химиялық талдауда қолдану

Сахароза - тотығуға қабілетті емес қант, сондықтан Бенедикт ерітіндісімен сынақ оң нәтиже бермейді. Сахарозаны анықтау үшін, сынама сахаразамен өңделеді. Сахароза глюкоза мен фруктозаға гидролизденеді, ал глюкоза - тотығуға қабілетті қант, ол Бенедикт ерітіндісімен сынақтан оң нәтиже береді.

Басқа түрлерде

Кедр құс қанаттары (Bombycilla cedrorum) және американдық қызғалдақтар (Turdus migratorius) шырышқоректі және жеміс-жидек жейтін диеталарына байланысты осы ферменттің жоқтығына бейімделді. Ферменттің болмауы, егер оларға көп мөлшерде қант берілсе, ас қорытуда қиындықтарға әкеледі.