Кіріспе

Ішімдікке көрсетілетін құрметті білдіру рәсімі. Тост – құрмет немесе жақсы тілек білдіру үшін ішімдік ішілетін рәсім. Бұл термин құрмет көрсетілген адам немесе нәрсе, ішімдік немесе ішімдікке сүйемелдеп айтылатын сөздерге қатысты қолданылуы мүмкін. Сөйтіп, біреу "кештің тосты" болуы мүмкін, ал екінші біреу оны құттықтау үшін "тост айтады", үшінші біреу де келісім білдіре "тост етеді". Бұл рәсім әдебиет пен өнер жанрының негізін құрайды, мысалы, Марк Твеннің "Балаларға" туындысы кеңінен танымал. Осы мақалада сипатталған тост Батыс мәдениетіне тән, бірақ одан тыс мәдениеттерде де мерекелік және құрметті білдірумен байланысты ішімдік ішу дәстүрлері бар. Тосттың физикалық және сөздік рәсімі күрделі де ресми болуы мүмкін, бірақ бір адамның стаканын екінші біреуге көтеруі немесе стақандарды шағылыстыруы және содан кейін ішу – бұл да тосттың өзі, ол көрсетілген адамға немесе нәрсеге деген жақсы ниетті білдіреді.

Тарих

Әртүрлі апокрифтік әңгімелерге сәйкес, стақанды көтеру әдеті улану туралы алаңдаушылықтан туындаған. Бір дерек бойынша, стақандарды шағылыстыру салдарынан әрбір ішімдік басқаларына төгіліп кеткен (бірақ мұндай тектің нақты дәлелі жоқ). Басқа әңгімелерде 17 ғасырда тост сөзі, дәмді тостармен сусындарды хоштандыру салтымен байланысты болған. Бұл сөз бастапқыда ішімдік ұсынылған әйелге қатысты, өйткені оның аты сусынға хош иіс сыйлағандай болған. Алкоголь және мәдениет туралы халықаралық анықтамалықта тост шалу "бәлкім, ежелгі құрбандық шалулардың қалдығы, онда қасиетті сұйықтық – қан немесе шарап, тілектер үшін құдайларға ұсынылған: 'ұзақ өмір!' немесе 'сау болыңыз!' деген тілекпен." делінген.

Қолданылуы

Неміс тілінде "Wohl bekomm's!", "Zum Wohl!" және басқа тілдердегі көптеген нұсқалар "прозит" орнына қолданылуы мүмкін. Осы сәлемдесудің өзі "прозит" деп аталады. Бұл сөздің етістік түрі "zuprosten", онда "zu" префиксі бұл тілеудің бір немесе бірнеше адамға бағытталғандығын көрсетеді. Шваб диалектісінде бұл сөз "Prositle" деп аталатын ішек қозғалысының мағынасын да білдіреді. Сәлемдесуден кейін әдетте көздерді байланыстырып, стақандарды шатыстырады. Бұл рәсім ортағасырлық дәуірде пайда болған, онда стақанды шатыстырғанда әр сусыннан бірнеше тамшы араласып, ішімдікке у қойылмайтынына сенген. Бірақ бұл әдіс тиімді болмағанға ұқсайды. Бір үстелдегілердің бірнеше стақанды бөлісіп ішуі одан әлдеқайда тиімді болды, және бұл әдет ұзақ уақыт бойы сақталды. Дания, Швеция және Норвегия тілдерінде "prosit" сөзі жұтынуға жауап ретінде қолданылатын тілек. Германияда тост айту, міндетті түрде сөзбен емес, көбінесе стақандарды тигізу арқылы, мәдениеттің маңызды бөлігі саналады. Жеке басқастардың арасында дастарқан басында отырғандардың барлығына тост айтпастан ішімдік ішуге болмайды. Мұндай кезде қарсы тұрған адамның көзіне тіке қарау қажет. Бұл ережені сақтамау әдепсіздік саналады және көбінесе осыдан жаман сәттіліктерге ұшырау мүмкіндігі туралы әңгімелер айтылады (мысалы, "жеті жыл бақытсыздық" және т.б.).