Кіріспе

1814 жылы американдық әскерлердің Эри бекітін басып алуы – 1812 жылғы Ұлыбритания мен Америка Құрама Штаттары арасындағы соғыстың бір бөлігі болды. Британдық гарнизон қарсыластарынан аз болғанымен, британдық қолбасшылардың ойынша, мерзімінен бұрын берілді.

Өмірбаян

1814 жылы АҚШ-тың Британдық Солтүстік Америкамен (қазіргі Канада) ұзын шекарасы болды. Соғыс барысында американдықтар Үстіңгі Канадаға (қазіргі Онтарио) бірнеше шабуыл жасады. Бұл үшін ең қолайлы шекара бөлігі (коммуникациялар мен жергілікті жабдықтардың болуына байланысты) Ниагара өзені бойында орналасқан еді. Форт-Эри – өзеннің бастауында, Эри көліне жақын британдық бекінісі. 1812 жылы бригадир генерал Александр Смит салдарынан американдықтардың Форт-Эриді басып алуға жасаған екі әрекеті сәтсіз аяқталды. Құрыс ауа райы немесе нашар басқару американдықтардың өзенді кесіп өту әрекеттерін қиындатты. 1813 жылы американдықтар Ниагара өзенінің солтүстік жағындағы Форт-Джордж шайқасында жеңіске жетті. Британдықтар Ниагара шекарасын тастап, Форт-Эридің қарсылықсыз американдықтардың қолына түсуіне мүмкіндік берді. Американдықтар жеңісін дамыта алмады, ал жыл соңында олар көптеген әскерлерін Ниагарадан Монреальға шабуыл үшін қайтарды. Бұл британдықтарға өздерінің позицияларын қайта басып алуға және Ниагара фортын жаулап алуға, сондай-ақ Ниагара өзенінің американдық жағының көп бөлігін қиратуға әкелген шабуылдар жасауға мүмкіндік берді.

Шайқас

1814 жылы генерал-майор Джейкоб Браунның басшылығымен Жоғарғы Канадаға жаңа шабуыл жоспарланды. Бастапқыда Онтарио көліндегі Кингстонға бағытталған, бірақ 1814 жылдың алғашқы алты айында британдық кемелер Онтарио көлін бақылап тұрғандықтан, шабуыл Ниагараға ауыстырылды. Америкалық әскерлер Бәффало және Блэк-Рок қалаларында шоғырланғандықтан, шабуыл Ниагара шекарасының оңтүстік бөлігінен жүргізілуі тиіс еді. Форт-Эри – алғашқы мақсат, оны басып алу қажет болды. Жоғарғы Канададағы британдық қолбасшы генерал-лейтенант Гордон Драммонд, Форт-Эридегі гарнизон американдық шабуылға қарсы күшін жинақтау үшін оған жеткілікті уақыт береді деп үміттенеді. Майор Томас Бакқа 137 британдық сарбаздан тұратын гарнизонмен форттың басқаруы тапсырылды. 3 шілдеде Браунның әскері Канадаға енді. Бригад генерал Винфилд Скотт әлі қараңғыда тұрақты әскер бригадасымен форттың солтүстігіне шамамен 3 шақырым жерге қонды. Елазар Уилок Рипли басқаратын тағы бір бригада өзен басынан форттың оңтүстігіне өтті, бірақ тұманға байланысты кейіректеу қозғалды. Сонымен қатар, Нью-Йорк ополчениесі Чиппава қарамағында британдық әскерлердің назарын аудару үшін көрсетілім жасады. Скотт пен Риплидің әскерлері Форт-Эриге жақындағанда, Бак форттың пушкасынан американдықтарға бірнеше оқ атты да, содан кейін капитуляциялады. Америкалықтар маңызды фортты аз шығынмен басып алды. Форттың гарнизоны британдықтарға көп уақыт бере алмады, ал Бак кейіннен асығыс берілгені үшін әскери сотқа берілді.

Салдары

Форт-Эридегі жаңа базасынан Браун Ниагара өзені бойымен жорықтап, Чиппауа шайқасында британдықтармен кездесті. Чиппауа шайқасының британдық командирі, генерал-майор Финес Риалл, Форт-Эри гарнизоны әлі де тұруда деп ойлады, бұл оның асығыс және сәтсіз шабуылға түсу шешіміне себеп болды. Шілдедегі Ланди жолағы шайқасынан кейін Гордон Драммонд басқаратын британдық күштер фортты қоршауға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Дегенмен, американдық командирлер фортты тастап кетуге шешім қабылдады, ол 1814 жылдың қараша айында эвакуацияланып, жарылыспен қиратылды.