Кіріспе

Америка композиторы (1756–1809)

Александр Роберт Рейнгел (23 сәуір 1756 – 21 қыркүйек 1809) – Англияда туған американдық композитор, органшы және театр музыканты. Оны сол аттас немере інісі Александр Роберт Рейнгелмен (21 тамыз 1799 – 6 сәуір 1877) шатастырмау керек, ол да композитор және органшы, өмірін Ұлыбританияда өткізген. Ол Лондонға келген кезде жас Моцартпен жақын дос болды. Гайдн, Моцарт және Клементи оған үлкен әсер етті.

Шотландия

Рейнгел Англияның Портсмут қаласында дүниеге келген. Оның әкесі венгр кәсіби музыканты, ал анасы шотландтық болған. Оның інісі Жозеф Рейнгел еді. Ол әкесінен музыка оқыды, содан кейін Эдинбургте Рейнор Тейлордан оқыды. 1763 жылы Лондонға саяхат жасады. Бір жыл өткен соң Моцарт пен оның отбасымен кездесті. Алғашқыда Рейнгел 1770 жылдары Америка колонияларына бірнеше рет сапар шегіп, кеме тасымалымен айналысып, күнкөрісін тапты. Эдинбургте музыка сабақтары беріп, бірнеше концерттер ұйымдастырды. Оның алғашқы клавиштік шығармалары Глазгода жарияланып, Америка колонияларында кеңінен танымал болды.

Нью-Йорк пен Филадельфия

1786 жылы Рейнэгл жаңадан тәуелсіз Америка Құрама Штаттарында кәсіби музыкант ретінде өзін сынап көруге шешім қабылдады. Ол Нью-Йоркке көшіп, кейін сол кезде ел астанасы болған Филадельфияға көшті. Рейнэгл 1790 жылдары Филадельфияның музыкалық өмірін жандандыруға көмектесті, қала тұрғындарына Хайдн мен Моцарттың музыкасын, сондай-ақ өзінің түпнұсқа композицияларын таныстырды. Рейнэглдің ізбасарларының бірі – Америка президенті Джордж Вашингтон болды. 1789 жылы Рейнэгл Вашингтонның инаугурация сапарында Нью-Джерси штатының Трентон қаласында Вашингтон үшін орындалған "Хор" шығармасын жазды. Кейін Филадельфияда Вашингтонның әкесінің қызы Нелли Кастис Рейнэглдің музыка оқушыларының бірі болды. Вашингтон концерттерге жиі қатысып, Рейнэглдің концерттерінде көрінетін. 1799 жылы Вашингтон қайтыс болғанда Рейнэгл Джордж Вашингтонның өліміне арналған монодия жазды. Филадельфияда Рейнэгл Томас Вигнеллмен бірге "Честнат-стрит" театрында "Жаңа компания" опера-балеттерін қоюда тығыз жұмыс істеді. Рейнэгл мен Вигнелл "Жаңа компаниямен" 75-тен астам бағдарлама қойды. 1803 жылы Вигнелл қайтыс болғаннан кейін Рейнэгл Мэриленд штатының Балтимор қаласына көшіп, Холлидей көшесіндегі театрмен байланыс орнатты. Ол 1809 жылы Балтиморда қайтыс болды және сол жердегі Ескі Сент-Полс зиратына жерленді.

Рейнгелдің музыкасы

Оның Эдинбургте болған кезіндегі ең алғашқы шығармаларының ішінде екі виолончельге арналған дуэттер жиынтығы, Opus 2, және Глазгода, кейін Филадельфияда жарияланған "Famous Scots Tunes" вариациялары бар. Ол сондай-ақ, кейіннен Филадельфиядағы оқыту кезінде пайдаланған, клавиатураға арналған "24 қысқа және оңай сабақтар" сериясын – оқулықтарды жазды. Америкаға келгеннен кейін Рейнгел әртүрлі шараларға арналған қысқа пьесалар жаза берді, олардың көпшілігі атауларында американдық тұлғалар мен идеяларға сілтемелер кездеседі. Оның "Федералды маршы", "Президент Мэдисон маршы" және "Миссис Мэдисон минуеті" сияқты шығармалары көбінесе қысқа болады және сол заманғы би музыкасына тән бинарлық формада жазылған. Көбірек қызығушылық тудыратыны – төрт клавиатуралық сонатадан тұратын жиынтық. Рейнгел оларды Филадельфияға алғаш келген кезде жазған, сондықтан оларды кейде "Филадельфия сонаталары" деп атайды. Бұл – Америка Құрама Штаттарында жазылған алғашқы сонаталар. Олар екі немесе үш бөлімнен тұратын маңызды шығармалар. Олар К.П.Э. Бахтың (Рейнгелдің кумирінің бірі) ықпалын көрсетсе де, Рейнгелдің формаға және мотивтік дамуға ерекше көзқарасын аңғартады. Рейнгелдің театр музыкасының көп бөлігі 1820 жылы Chestnut Street театрының өртенуі салдарынан жоғалып кетті.

Таңдалған сахналық шығармалар

Робин Гуд немесе Шервуд Орманы (10.3.1794 Филадельфия) [рев. (У. Шилд)]
Сент-Патрик күні немесе Схеминг лейтенант (17.3.1794 Филадельфия)
La forêt noire (26.4.1794 Филадельфия)
Испан шаштараз, немесе нәтижесіз сақтық шарасы (7.7.1794 Филадельфия) [+ Б. Карр] [рев. (С. Арнольд)]
Арлекин кеме апаты, немесе риза арыстан (2.1.1795 Филадельфия)
Ақша қалтасы, немесе мейірімді теңізші (7.1.1795 Филадельфия) [рев. (Арнольд)]
Волонтерлер (21.1.1795 Филадельфия)
Ескі Робин Грей, немесе Джейми Америкадан оралды (4.5.1795 Филадельфия) [рев. (Арнольд)]
Сицилиялық романс, немесе жартастардағы көрініс (6.5.1795 Филадельфия)
Арлекиннің басып кіруі (12.6.1795 Филадельфия)
Жауынгердің үйге қайта оралуы (10.2.1796 Филадельфия)
Қалқандардың сиқыршылары, немесе Арлекин әр жерде (26.2.1796 Филадельфия)
Бақытты қашу, немесе егінші теңізшіге айналды (14.3.1796 Филадельфия) [рев. (К. Дибдин)]
Колумб, немесе Американың ашылуы (30.1.1797 Филадельфия)
Савойялық, немесе тәубеші азғырушы (12.7.1797 Филадельфия)
Италиялық монах (11.4.1798 Филадельфия) [рев. (Арнольд)?]
Шөлдегі арабтар, немесе Арлекиннің Мысырдан қашуы (13.4.1799 Филадельфия)
Жұлдызша, немесе американдық теңізшілерге гүл шоғы (30.12.1799 Филадельфия)
Американдық теңізшілерге гүл шоғы, немесе Конституция үшін тағы да Хуза! (8.4.1800 Филадельфия)
Қос маскировка (18.4.1800 Филадельфия)
Арлекин масон (21.4.1800 Филадельфия) [рев. (Дибдин)]
Теңізшінің қызы (10.12.1804 Филадельфия)
Екі күйеудің әйелі (1.3.1805 Филадельфия)
Шотландия королевасы Мэри (15.1.1806 Филадельфия)
Саяхатшылар, немесе музыканың тартымдылығы (20.4.1807 Филадельфия) [рев. (Д. Корри)?]

Таңдалған дискографиясы

Рейнагл, Александр. Үш клавишилік соната. (Джек Вайнрок, пф.) Музыкалық мұра қоғамы, МХС 3359. Метрополитен өнер мұражайының Бродвуд фортепианосында орындалды.