Кіріспе

Антон (немесе Антонио) Диабелли (5 қыркүйек 1781 – 18 сәуір 1858) – австриялық музыка баспашысы, редактор және композитор. Өзінің заманында баспагер ретінде жақсы танылған ол, қазір Людвиг ван Бетховеннің отыз үш Диабелли вариациясын жазған вальстің авторы ретінде белгілі.

Ерте өмір

Диабелли Австриядағы Матцее қаласында, сол кездегі Зальцбург архиепископтығында дүниеге келген. Музыкаға бейім бала болған ол Зальцбург соборындағы ұлдар хорында ән айтқан, онда Майкл Хайдннан музыка сабақтары алғаны айтылады. 19 жасқа келгенде Диабелли алты месседен тұратын бірнеше маңызды шығармалар жазған. Диабелли дін қызметкері болу үшін тәрбиеленді және 1800 жылы Бавариядағы Райтенхаслах монастыріна қосылды. Ол Иоганн Штраус II және Йозеф Штраустың көптеген музыкалық шығармаларын жариялаған. 1872 жылы фирманы Фридрих Шрайбер иеленді, ал 1876 жылы ол Август Кранц фирмасымен бірікті, ол 1879 жылы компанияны сатып алып, өзінің атымен басқарды. Диабелли 76 жасында Венада қайтыс болды.

Композициялар

Диабелли көптеген танымал классикалық шығармалардың авторы, олардың ішінде "Адам ин дер Клемме" атты оперетта, бірнеше миссалар, әндер және көптеген фортепиано мен классикалық гитараға арналған шығармалар бар. Оның шығармаларының ең көп бөлігі гитараға арналған туындыларынан тұрады. Оның төрт қолға арналған фортепиано шығармалары да кең таралған. Диабеллидің "Жастық рахаты: алты сонатина" атты композициясы – белгісіз қарсы күштер арасындағы күресті бейнелейтін алты сонатинадан тұратын жинақ. Бұл динамиканың фортеден пианоға жиі және күрт ауысуымен көрсетілген. Форте белгісі қолданылғанда, пианист зұлымдық сезімін тудыруы керек, осылайша антагонисті бейнелейді. Ал пиано белгілері басты кейіпкерді көрсетеді.

Диабеллидің вариациялары

Диабелли қазір танымал болған шығарманың бастапқыда оқиғалық туындының бір бөлігі ретінде жазылғаны белгілі. 1819 жылы жарнамалық мақсатта ол осы үшін арнайы жазған «патриоттық» вальске негізделген вариациялар жинағын шығаруға бекінді, онда сол кездегі барлық маңызды австриялық композиторлар мен бірнеше көрнекті австриялық емес композиторлардың вариациялары болар еді. Жиналған туындылар Vaterländischer Künstlerverein антологиясында жариялануға тиіс болды. 51 композитор, оның ішінде Бетховен, Шуберт, Австрияның эрцгерцогы Рудольф, Франц Ксавер Вольфганг Моцарт (кіші), Дитрихштейн князі Мориц, Генрих Эдуард Йозеф барон фон Ланной, Игнац Франц барон фон Мозель, Карл Черни, Иоганн Непомук Хуммель, Игнац Мошелес, Саймон Сехтер және сегіз жасар Франц Лист (Лист жеке шақырылмаған болуы мүмкін, бірақ оның ұстазы Черни оның қатысуын ұйымдастырды) қатысты. Черниге де кода жазу тапсырылды. Бетховен бір вариациямен шектеліп қалмай, 33 вариация ұсынды, олар Vaterländischer Künstlerverein-нің 1-бөлімін құрады. Бұл шығарма Бетховеннің ең ұлы фортепиано туындыларының бірі және сол дәуірдегі ең керемет вариациялар жинағы ретінде танылып, көбінесе Диабелли вариациялары, Op. 120 деп аталады. Қалған 50 вариация Vaterländischer Künstlerverein журналының II бөлімі ретінде жарияланды.