Кіріспе

Афиналық ескі комедия ақыны (б.з.д. 519–422)
балық туысы

Кратин (; б.з.д. 519 – б.з.д. 422) – ескі комедия дәуіріндегі афиналық комедия ақыны.

Өмір

Кратин 27 рет жеңіске жетті, оның 8 реті қалалық Дионисияда, б.з.д. 450-жылдардың ортасы мен соңында алғаш рет (IG II2 2325. 50), ал Ленайда үш рет, алғаш рет б.з.д. 430-жылдардың басында (IG II2 2325. 121; Ферекрат пен Гермиппке дейін). Ол б.з.д. 423 жылы да бәсекеге қатысты, оның «Питин» пьесасы қалалық Дионисияда жүлде алды; ол көп ұзамай, өте қарт жасында, шамамен 97 жасында қайтыс болды (тест. 3). Оның жеке өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Оның әкесі Каллимед есімді, ал өзі таксиарх болған. «Суда» Кратинге бірнеше айып тақты. Біріншіден, Кратиннің тым қорқақ екенін айыптады. Екіншіден, әдеп-санасымен байланысты айып. Үшіншіден, шектен тыс ішімдікке құмарлық айыбы. Осы айыптауларды қарастырғаннан кейін, олардың барлығының шындыққа жақын болмауы мүмкін екенін және Кратиннің мұндай істер жасағанына ешқандай дәлел жоқ деп айтуға болады. Сонымен қатар, Аристофан сияқты басқа жазушылар осы айыптауларға ден қоймады, үшінші айыптаудан басқа, оны Аристофан мен басқа жазушылардың көптеген шығармалары қолдайды. Олар сондай-ақ «Кратиннің мойындауына» сілтеме жасайды, онда Кратин өзі бұл тақырыпты өте қызықты түрде қарастырған сияқты, әсіресе «Питин» пьесасында. Оның 4-ғасырғы комик ақын Кратин кішімен туысқандығы мүмкін деген болжам бар, бірақ оны дәлелдеуге болмайды.

Шығармалары

Кратин Афинаның ежелгі комедиясының үш ұлы шеберінің бірі (басқалары Аристофан мен Евполис) саналды. Өлеңдері бірнеше рет салыстырмалы түрде әсем емес, қатал және тікелей ұяттау ретінде сипатталғанмен (тест. 17; 19), оның пьесалары эллиндік және римдік кезеңдерде оқылып, зерттелді. Ол 21 комедия жазды. Олардың ерекшелігі – тікелей және күшті саяси сатира. Оның комедияларының 514 фрагменті (соның ішінде он күмәнді фрагмент) және 29 атауы бізге жеткен. Оның ең белгілі пьесасы – "Питин".

Питин

"Питин" (Шарап құтысы) – Кратиннің ең танымал пьесасы. Бір грамматик пьесаның түкпіл қабатын былай сипаттайды: б.з.д. 424 жылы Аристофан "Аттылар" пьесасын қойды, онда Кратинді "кеуіп қалған тәжін киген, бұрынғы жанкүйерлері ұмытып кеткен, тіпті шөлінен құтыла алмай, қиналып жүрген қарт" деп бейнеледі. Осы пьесадан кейін, Кратин б.з.д. 423 жылы "Питин" (Шарап құтысы) атты пьесасын қойды, ол Амеипсияның "Конн" және Аристофанның "Бұлттары" пьесаларын жеңіп, сол жылы сахнаға шықты.

Стиль

Кратиннің стилі Эсхил стилімен салыстырылады. Ол жоғары тілдік стильді және батыл образды жақсы көрген сияқты, және драмаларының лирикалық бөлімдерінде ең жақсы нәтижелерге жеткен, оның хорлары сол заманғы танымал мерекелік әндер болған. Аристотельдің растамауымен, күмәнді автордың мәлімдемесіне сәйкес, Кратин комедиядағы актерлер санын үшке дейін арттырған.

Стандартты басылым

Фрагменттер мен куәліктердің стандартты басылымы Рудольф Кассель мен Колин Франсуа Ллойд Остиннің Poetae Comici Graeci, IV том. 1983 жылдан 2001 жылға дейін жарық көрген сегіз томдық Poetae Comici Graeci, Август Майнеке (1839–1857) еңбектерінің Fragmenta Comicorum Graecorum, Теодор Кок (1880–1888) еңбектерінің Comicorum Atticorum Fragmenta және Георг Кайбельдің (1899) Comicorum Graecorum Fragmenta сияқты ескірген жинақтарын алмастырады.