Кіріспе

Ресей әншісі (1937–2018)

Иосиф Давыдович Кобзон (11 қыркүйек 1937 – 30 тамыз 2018) – кеңестік туған украиналық әнші, ол өзінің эстрадалық стилімен танымал болған.

Ерте өмір

Кобзон Украинаның Донбас аймағындағы Часив-Яр кентінде еврей украин отбасында дүниеге келген. Бала кезінде әншілік қабілетін танытып, көптеген аймақтық ән байқауларында жеңіске жеткен. Ол екі рет ұлттық финалға қатысып, Иосиф Сталинге арналған концерттерде өнер көрсеткен, ол кезде бұл үлкен құрмет еді. Әншілік талантына қарамастан, Кобзон Днепропетровскіде геология және тау-кенді оқыған техникалық училищені бітірді. Кобзон "Жаздың он жеті сәті" сериалы үшін көптеген әндер орындады, бірақ еврей ұлты болғандықтан, оның есімі титрлерде көрсетілмеді. 1983 жылы Кобзон халықаралық достық концертте еврей әндерін орындағаннан кейін, КПСС-дан қуылды және "саяси алысқарастықсыздық" танытқаны үшін сөгіс алды, нәтижесінде араб елдерінің делегациялары наразылық білдіріп кетіп қалды. Бірақ келесі жылы (1984) оның абыройы қайта жаңғырды, КСРО Мемлекеттік сыйлығымен марапатталды. Иосиф Кобзон бұрынғы КСРО-ның көптеген қалаларында жеке концерттер берді. Оған КСРО-ның өкілі ретінде АҚШ, Панама, Перу, Эквадор, Боливия, Уругвай, Коста-Рика, Аргентина, Израиль, Конго Республикасы, Заир, Ангола, Нигерия, Португалия, Испания, Швеция (Германия), Греция және Финляндияда халықаралық концерттік турлар өткізуге мүмкіндік берілді, бұл сирек кездесетін құрметтің белгісі еді. Мансабы бойы ол Лиза Миннелли және Хулио Иглесиас сияқты көптеген батыс жұлдыздарымен бірге сахнада болды. 1995 жылдың мамырынан бастап Кобзон мен оның отбасының барлығына АҚШ-қа кіруге тыйым салынды, себебі оның Мәскеудегі есірткі саудасы, қару-жарақ контрабандасы және ресейлік мафиямен (әсіресе Виктор Никифоров (Калина), Отари Квантришвили (Отарик, Кривонос), Александр Захаров (Захар), Алимжан Тохтахунов (Тайванчик) және Вячеслав Иванков (Япончик)) тығыз байланысы болды деген айып тағылды. 1997 жылы ол халықаралық гастрольдерін тоқтатқанымен, әлемнің түкпір-түкпіріндегі көрермендер алдында концерттер беріп, ресейлік телеарналарда жиі пайда болды.

Қоғамдық өмір

Көптеген жағдайларда Кобзон апат аймақтарында және Ауғанстандағы совет-ауған соғысы, сондай-ақ Чечнядағы Чечен соғысы сияқты әскери ошақтарда өнер көрсетті. 1986 жылы Кобзон ядролық реакторды құтқарушыларды қолдау үшін Чернобыль қаласына барып, концерт берген алғашқы танымал адам болды. Екі жыл өткен соң, Кобзон 1988 жылғы Армения жер сілкінісінің құрбандарына концерт берген алғашқы танымал адам болды. Оның саяси мансабындағы алғашқы маңызды жетістігі (1989–1991) – КСРО-дағы еврей мәдениетін қолдауы арқасында КСРО мен Израиль арасында дипломатиялық қарым-қатынас орнауына көмектесуі болды. 1990-жылдардың басынан бері Кобзон жеке қаржысымен ел бойынша көптеген жетім үйлерді қаржыландырып келеді. 2002 жылы ол Мәскеудегі театрды басып алғандармен келіссөздер жүргізу кезінде өмірін қауіпке тігіп, батыл қадам жасады. Оның араласуы нәтижесінде үш баласы бар анасымен бірге британдық азамат босатылды. Кобзонның Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының мәдениетіне, музыкасына, гуманитарлық және саяси өміріне қосқан өлшеусіз үлесі үшін 2003 жылы Украинаның Донецк қаласында, оның туған жеріне жақын жерде оның ескерткіші орнатылды. 2005–2007 жылдары Мемлекеттік Думаның Мәдениет комитетін басқарды. 2007 жылы оның есімі Гиннес рекордтар кітабының (Ресей басылымы) ел тарихындағы ең көп награда алған әртіс ретінде тіркелді. 2009 жылы Кобзон Мәскеудің құрметті азаматы атанған 24-ші адам болды. Ол 2005 жылдан бері простата рагынан зардап шегуде. 2018 жылдың 30 тамызында қайтыс болды.

"Ресейдің Франк Синатрасы"

Көптеген адамдар Кобзонның мансабын, тұлғасын, рухын және ән айту стилін ескере отырып, оны АҚШ-тың Фрэнк Синатрасына Ресейдің жауабы деп санайды. Әншілік карьераларынан бөлек, Синатра да, Кобзон да өзінің танымалдылығын саясатқа белсенді қатысу үшін пайдаланды. Осының салдарынан, 1995 жылдан бастап Кобзонға АҚШ-қа кіруге тыйым салынды, оның визасы мафиямен байланысы бар деген күдікпен алынып тасталды, ол өзінің мінсіз беделін және бүкіл әлемдегі миллиондаған орыс тілінде сөйлейтін адамдар арасындағы зор құрметін қабылдады.

Украинаға қатысты ұстаным

2014 жылдың наурыз айында Кобзон Ресейдің Қырымды аннексиялауын қолдаған ашық хатқа қол қойған 500 ресейлік суретшінің бірі болды. Нәтижесінде, 2014 жылдың шілдесінде Кобзон Ресейдің Латвияға кіруіне тыйым салынған ресейлік суретшілердің таңдалған тобына енді. Лайықтылық революциясынан кейін Украинада пророссийлық наразылықтар болды. 2014 жылдың қазан айының соңында Кобзон Донбассқа гуманитарлық миссиямен барды, Донецк және Луганск облыстарындағы ауруханаларға дәрі-дәрмек жеткізіп, өзін-өзі жариялаған Донецк Халық Республикасының халқына қолдау көрсету үшін тегін концерт берді. Сапар нәтижесінде Александр Захарченко (сондағы Донецк Халық Республикасының Премьер-министрі) Кобзонға Ресейдің ДНР-дағы "Құрметті консулы" атағын берді. Бірақ Ресейдің Кобзонды ДНР-ға құрметті консул ретінде ресми түрде жібергені туралы немесе бұл тағайындауды ратификациялағаны туралы ешқандай хабарлама жоқ. 2014 жылдың 3 қыркүйегінде Днепропетровск қалалық кеңесінің депутаттары Кобзонды "Днепропетровск қаласының құрметті азаматы" атағынан айырды, 2014 жылдың 25 қарашасында Полтава қалалық кеңесі оның "Полтава қаласының құрметті азаматы" атағын жойды, ал 2015 жылдың 28 қаңтарында Краматорск қалалық кеңесі оның "Краматорск қаласының құрметті азаматы" атағын жойды. 2014 жылдың күзінде Украинаның ұлттық қауіпсіздік қызметі оған елге кіруге тыйым салды. Кобзон "өзінің туған жеріне бару үшін визаның қажеті жоқ" деп жауап берді. Ол Украина билігінің өзін құрметті атақтардан айыруына келісетінін, себебі ол "фашистік режим басқаратын елдің құрметті азаматы" болғысы келмейтінін мәлімдеді. Ол Украинадан "Украинаның халық әртісі" атағын да алуын сұрады. 2015 жылдың ақпанында Кобзонға Донецк облысының (Донецк Халық Республикасы бақылайтын) Енакиев қаласының құрметті азаматтығы берілді, ал кейіннен өзін-өзі жариялаған Луганск Халық Республикасы оған "Халық әртісі" атағын берді. 2015 жылдың ақпанында Еуропалық Одақ Кобзонды "Донецк Халық Республикасына барып, сапары барысында сепаратистерді қолдаған мәлімдемелер жасағаны үшін" активтерін тоңдырып, саяхатқа тыйым салатын санкциялар тізіміне қосты. Кобзон "өте қуаныштымын және ризамын" деді. Канада да экономикалық санкциялар мен саяхатқа тыйым салды. Ол "Донбастағы орыс тілді қауіпсіздігіне қатысты мәселелерге бейжай қарамайтын адамдардың тізіміне енгені үшін мақтанады". Ресейлік депутаттар Еуропалық Одақтың санкцияларына қарсы шықты, ал Кобзонның жанкүйерлері оны қолдап Twitter-де науқан ұйымдастырды. Ресейдің Сыртқы істер министрлігі жаңа санкциялардың ақылға сыймайтынын айтты, себебі Кобзон соғыс аймағындағы бейкүнә адамдарға көмектесу үшін гуманитарлық миссиямен барған еді және санкциялар Минск II келісімі күшіне енгеннен кейін бір күн өткен соң енгізілді. Бұл келісімге Еуропалық Одақ (Германия және Франция), Украина және Ресей өкілдері қол жеткізді және Донбастағы соғысты шешуге бағытталған. Коммунистік партияның жетекшісі Геннадий Зюганов Кобзонды санкциялар тізіміне енгізуді "надандық" және "цинизм" деп айыптады, "Донбастағы гуманитарлық миссиясы болған және өте құрметті ұлттық суретшіге" санкция салудың мақсатын сұраққа алды. Билік партиясының депутаты Вячеслав Никонов парламентте Кобзонды қолдап сөйледі, "Біз сізбен біргеміз. Егер олардың бәрі Чарли болса, онда біз бәріміз Кобзонбыз" деді, бұл Charlie Hebdo оқиғасынан кейін пайда болған "Je Suis Charlie" слоганымен ойнау болды.

"Кобзон концертіне бара жатырмыз"

"Кобзон концерті" мемі 2018 жылдың 31 тамызында өзін жариялаған ДХР-дың бұрынғы басшысы Александр Захарченконың қазасынан кейін пайда болды. Ол кезде украиналық әлеуметтік желілерде Захарченконың 30 тамызда, бір күн бұрын қайтыс болған "Кобзон концертіне" барғаны туралы әңгімелер тарады. 2022 жылдың 24 ақпанында Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін, украина тіліндегі "Кобзон концертіне жіберілді" («відправили на концерт Кобзона») деген сөз, Ресейді қолдайтын және қаза тапқан соғысшы туралы айту үшін кеңінен қолданыла бастады.

Жеке өмір

Кобзон үш рет үйленген. 1965 жылы әнші Круглова Вероника Петровнаға тұрмысқа шықты. 1969 жылы Кеңес киносының ең танымал комедиялық актрисаларының бірі Людмила Гурченкоға үйленді. 1971 жылы Нинель Дризинаға үйленді, олардың екі баласы болды.