Кіріспе
Хорхе Луис Борхестің 1962 жылғы "Лабиринттер" кітабы (1962, 1964, 1970, 1983) – аргентиналық жазушы және ақын Хорхе Луис Борхестің әңгімелер мен эсселер жинағы. Ол ағылшын тіліне аударылып, Борхес Сэмюэл Бекеттпен бірге Халықаралық баспагерлер сыйлығын жеңіп алғаннан кейін жарық көрді. Кітапқа "Тлон, Укбар, Орбис Тертиус", "Тарбаға бөлінетін жолдар бағы" және "Бабел кітапханасы" сияқты Борхестің ең әйгілі үш әңгімесі де кіреді. Ағылшын тілінде ғана жарық көрген басылымды Джеймс Ирби мен Дональд Йейтс редакциялап, ал сөз басында француз академиясының мүшесі Андре Моруа және кіріспесін Ирби жазған.
Labyrinths (1962, 1964, 1970, 1983) is a collection of short stories and essays by Argentine writer and poet Jorge Luis Borges. It was translated into English, published soon after Borges won the International Publishers' Prize with Samuel Beckett. It includes, among other stories, "Tlön, Uqbar, Orbis Tertius", "The Garden of Forking Paths", and "The Library of Babel", three of Borges's most famous stories. The edition, published only in English, was edited by James E. Irby and Donald A. Yates, with a preface by André Maurois of the Académie française and an introduction by Irby.
Мазмұны
Төменде аталған Борхестің әртүрлі әңгімелері мен эсселерінен басқа, кітапта сонымен қатар алғы сөз бен кіріспе, Борхеске арналған жоқтау, Борхестің өмірбаянының хронологиясы және библиография да бар.
Талдау
Андре Моруа "Лабиринттер" кітабының алғы сөзінде Борхестің шығармашылығына сын тұрғысынан қарапайым шолу жасайды. Ол үш негізгі ойды айтады: біріншіден, Борхеске оның кең және егжей-тегжейлі оқуы зор әсер еткен, "Оның көздері сансыз және күтпеген. Борхес бәрін оқыған, әсіресе қазір ешкім оқымайтын нәрселерді: каббалисттерді, Александриялық гректерді, ортағасырлық философтарды. Оның білімі терең емес – ол одан тек шартты ойлар мен идеялар ғана сұрайды, бірақ ол өте кең". Екіншіден, Борхестің көптеген ізашарлары бар, бірақ соңында ол дерлік толығымен бірегей. "Бұл байланыстар көрсетілгеннен кейін, Борхестің стилі, оның ойлауы сияқты, өте түпнұсқа екенін айту керек". Моруа бұл жерде белгілі бір дәрежеде "әр жазушы өзінің ізашарларын жасайды" деген пікірді келтіреді. Соңында Борхестің әңгімелерін "логикалық қорытындыларына дейін жеткізілген абсурдты постулат" деп сипаттауға болады, бұл "Борхестің санасы үшін ойын" болады. Ол бұл Борхестің метафизика мен философияға деген қызығушылығын көрсетеді және оның түкiлдi реализм стилiне алып келедi деп санайды.
Аудармашылар
"Лабиринттердің" бас редакторы және аудармашысы – Джеймс Ирби, Принстон университетінің зейнеткер профессор. Ирбидің "Лабиринттер" кітабына жасаған еңбегіне кітабының кіріспесі және "Тлон, Укбар, Орбис Тертиус", "Пьер Менард, Кихот авторы", "Шыңырлы қираған орындар", "Бабел кітапханасы", "Есте керемет Фунес", "Жақындық пен батыр туралы әңгіме", "Иуданың үш түрі", "Феникс сектасы", "Өлмейтін", "Теологтар", "Жауынгер мен тұтқынның хикаясы", "Астерион үйі", "Аверростың іздеуі" және "Күту": барлығы он төрт атау, кітаптың аударма жұмысының басым бөлігі. Қалған аудармаларды Мичиган мемлекеттік университетінің испан-американ әдебиетінің зейнеткер профессоры Дональд А. Йейтс, Дьюк университетінің роман тілдері факультетінің испан тілі профессоры Джон М. Файн, Калифорния университетінің (Ирвайн) профессоры Джулиан Палли (16 қыркүйек 1925 – 20 желтоқсан 2014) және автор, жүлделі аудармашы Харриет де Онис жасаған.
Қабылдау
Кітаптың жарық көруімен, The New York Times газетінің журналисі Милдред Адамс оны былай деп сипаттады: «Түрлі адамдар жасаған аудармалар жақсы ғана емес, тіпті әдемі. Олар Борхеске осы жылдар бойы лайықты баға беруге және оның кең аудиториясына Солтүстік Американы қосуға мүмкіндік берді». 2012 жылы романист Джейк Арнот The Independent газетінде былай деп жазды: «Менің буынымның көпшілігі сияқты, мен оны алғаш рет Penguin басылымындағы "Лабиринттер" жинағында кездестірдім – әңгімелер, эсселер, теңеулер мен өлеңдер жинағы. Тамаша жинақ, ол өзінің рекурсивтілік тақырыбын көрсететін, бірақ мені сәл алаңдататын жинақтар жиынтығы. Соңғы кезде оның барлық әңгімелері қайта басылды: Эндрю Херли аударған "Collected Fictions". Бірақ оның өлімінен кейін мұрагерлері тапсырыс берген бұл жаңа аударма даулы болды. Борхестің ағылшын тіліндегі мұрасы үшін болған күрес оның өзінің жалған әдеби эсселерінің бірі сияқты күрделі болып кетті. Қайдан қайта оқу керектігін білу қиын». Эссеші Альберто Мангуэль The Guardian газетінде былай деп жазады: «Дональд Йейтс және Джеймс Ирби сияқты ізгі ниетті жандардың 1950-жылдары жасаған Борхестің алғашқы американдық аудармаларынан бері ағылшын тілді оқырмандарға нашар қызмет көрсетілді. "Лабиринттерде" жинақталған теңсіз нұсқалардан бастап, Норман Томас ди Джованнидің мұқият жасалған, бірақ сәтті болмаған басылымдарына дейін, Рут Симмнің "Басқа тергеулерге" жасаған қорқынышты еліктеуінен бастап, Пол Боулздың "Шеңбердегі қираған орындарға" жасаған сауатсыз аудармасына дейін, ағылшын тіліндегі Борхесті аудармаларға қарамастан оқуға болады». 2008 жылы Лондон авторлар қоғамы "Лабиринттер" кітабын соңғы 50 жылдағы ең үздік 50 аударманың бірі деп таңдады.