Аргентиналық жазушы Адольфо Биой Касарес

Кіріспе

Аргентиналық романист (1914–1999)

Адольфо Биой Касарес (aˈðolfo ˈβjoj kaˈsaɾes; 15 қыркүйек 1914 – 8 наурыз 1999) – аргентиналық ойдан шығарылған әдебиеттің авторы, журналист, күнделік жазушы және аудармашы. Ол өзінің елдесі Хорхе Луис Борхеспен дос болып, онымен жиі бірлесіп жұмыс істеген. Ол «Морльдің өнертабысы» атты фантастикалық романның авторы.

Өмірбаян

Адольфо Биой Касарес 1914 жылдың 15 қыркүйегінде Буэнос-Айресте, Адольфо Биой Домек пен Марта Игнасия Касарес Линчтің жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. Ол Буэнос-Айрес қаласының дәстүрлі түрде жоғары топтағы отбасылар тұратын Реколета ауданында туды, және өмірінің көп бөлігін осы жерде өткізді. Оның отбасының жоғары әлеуметтік статусы оған әдебиетке толыққанды берілуге және сол заманғы әдеби ортадан өзінің еңбектерін ерекшелеуге мүмкіндік берді. Ол өзінің алғашқы әңгімесін ("Ирис и Маргарита") он бір жасында жазды. Орта білімін Буэнос-Айрес университетінің "Instituto Libre de Segunda Enseñanza" мектебінде бастады. Кейіннен ол заң, философия және әдебиет мамандықтарын оқыды, бірақ ешқайсысын бітірген жоқ. Университет атмосферасына көңілі толмағандықтан, ол отбасылық ранчоға көшіп, онда қонақтар келмеген кезде өзін толығымен әдебиетті зерттеуге арнады. Жиырма жеті жасқа келгенге дейін ол испан, ағылшын, француз (4 жасынан бастап сөйлеген) және неміс тілдерін жетік меңгерді. 1929 және 1937 жылдар аралығында Биой Касарес бірнеше кітаптар жариялады ("Prólogo", "17 disparos contra lo porvenir", "Caos", "La nueva tormenta", "La estatua casera", "Luis Greve, muerto"), кейіннен ол олардан бас тартты, жаңа басылымдарды шектеді және оларды талқылаудан бас тартты, 1940 жылға дейінгі барлық жұмыстарын "қорқынышты" деп сипаттады. 1932 жылы ол Виктория Окампоның Сан-Исидродағы Вилла Окампосында Хорхе Луис Борхеспен танысты. Ол жерде ол жиі түрлі халықаралық тұлғаларды қабылдап, мәдени шаралар ұйымдастырды, олардың бірі Борхес пен Биой Касарестің кездесуіне себеп болды. Биой Касарес сол кезде екі жазушының қалған қонақтардан бөлініп кеткенін, бірақ Окампоның сөгісіне ұшырағанын еске алды. Бұл сөгіс оларды жиыннан шығып, бірге қалаға оралуға итермеледі. Бұл сапар өмір бойына созылған достыққа және көптеген ықпалды әдеби ынтымақтастықтарға негіз салды. H. Bustos Domecq және Benito Suárez Lynch псевдонимдерімен екеуі де қысқа әңгімелер ("Seis problemas para don Isidro Parodi", "Dos fantasías memorables", "Un modelo para la muerte") сценарийлері ("Los orilleros", "Invasión") және фантастикалық әдебиеттер ("Antología de la literatura fantástica", "Cuentos breves y extraordinarios") сияқты әртүрлі жобалармен айналысты. 1945 және 1955 жылдар аралығында олар Борхестің қатты құрмет тұтқан ағылшын детективтік әдебиетінің аудармаларынан тұратын "El séptimo círculo" ("Жетінші шеңбер") жинағын шығарды. 2006 жылы Биой Касарестің күнделіктерінен құралған, 1600 беттен астам көлемді "Борхес" атты тарихи еңбек екі жазушының достығына қатысты көптеген қосымша мәліметтерді ашты. Биой Касарес мәтіндерді бұрыннан дайындап, түзеткен, бірақ оларды өзі жариялай алмады. 1940 жылы ол өзінің әдеби пісіп жетілуінің бастауын белгілеген "Морелдің өнертабысы" атты қысқа романын жариялады. Романға кіріспе авторы Борхес болды, ол испан әдебиетінде ғылыми фантастиканың алдын ала нұсқаларының болмауына тоқталып, Биой Касаресті жаңа жанрдың негізін қалаушы ретінде таныстырды. Роман жақсы қабылданды және 1941 жылы Primer Premio Municipal de Literatura (Адабиеттің бірінші муниципалды сыйлығы) сыйлығын жеңіп алды. Осы кезеңде Борхес пен Сильвина Окампомен бірлесіп, ол екі антология жариялады: "Antología de la literatura fantástica" (1940) және "Antología poética argentina" (1941). 1940 жылы Биой Касарес Викторияның қарындасы, суретші және жазушы Сильвина Окампоға үйленді. 1954 жылы Биой Касарестің сүйіктісінің бірі АҚШ-та оның қызы Мартаны дүниеге әкелді, кейіннен оны әйелі Сильвина асырап алды. Марта Сильвина Окампоның қайтысынан кейін үш аптадан кейін автокөлік апатында қаза тапты, Адольфоны екі баласымен қалдырды. Сильвина Окампо мен Адольфо Биой Касарестің мүлігі Буэнос-Айрес сотында Адольфо Биой Касарестің тағы бір баласына, Фабиан Биойға берілді. Фабиан Биой 2006 жылдың 11 ақпанында Парижде, Францияда 40 жасында қайтыс болды. Биой бірнеше сыйлықтарға ие болды, соның ішінде SADE (Аргентина жазушылар қоғамы, 1975) сыйлығының Gran Premio de Honor сыйлығы, француз құрметті легионы (1981), Әдебиет саласындағы Алмаз Konex сыйлығы (1994), Буэнос-Айрес қаласының құрметті азаматы (1986) және Мигель де Сервантес сыйлығы (1991 жылы Алькала-де-Хенарес қаласында табысталды). Адольфо Биой Касарес Буэнос-Айрес қаласындағы Ла Реколета зиратында жерленген.

Adolfo Bioy Casares was born on September 15, 1914, in Buenos Aires, the only child of Adolfo Bioy Domecq and Marta Ignacia Casares Lynch. He was born in Recoleta, a neighborhood of Buenos Aires traditionally inhabited by upper class families, where he would reside the majority of his life. Due to his family's high social class, he was able to dedicate himself exclusively to literature and, at the same time, distinguish his work from the traditional literary medium of his time. He wrote his first story ("Iris y Margarita") at the age of eleven. He began his secondary education in the Instituto Libre de Segunda Enseñanza at the Universidad de Buenos Aires. Later, he started but did not end up finishing degrees in law, philosophy, and literature. Fueled by disappointment with the university atmosphere, he moved to a family ranch where, when he didn't have visitors, he devoted himself almost entirely to his study of literature. By the time he reached his late twenties, he maintained proficiency in Spanish, English, French (which he spoke from the age of 4) and German. Between 1929 and 1937 Bioy Casares published a number of books (Prólogo, 17 disparos contra lo porvenir, Caos, La nueva tormenta, La estatua casera, Luis Greve, muerto) that he would later disdain, restricting additional publications and refusing to discuss them, labeling all his work previous to 1940 as 'horrible'. In 1932 he met Jorge Luis Borges at Villa Ocampo, a house in San Isidro belonging to Victoria Ocampo. There, she often hosted different international figures and organized cultural celebrations, one of which brought Borges and Bioy Casares together. Bioy Casares recalled that on that particular occasion, the two writers stepped away from the rest of the guests, only to be reprimanded by Ocampo. This reproach provoked them to leave the gathering and return to the city together. The journey sealed a lifelong friendship and many influential literary collaborations. Under the pseudonyms H. Bustos Domecq and Benito Suárez Lynch, the two teamed up on a variety of projects from short stories (Seis problemas para don Isidro Parodi, Dos fantasías memorables, Un modelo para la muerte), to screenplays (Los orilleros, Invasión), and fantastic fiction (Antología de la literatura fantástica, Cuentos breves y extraordinarios). Between 1945 and 1955, they directed "El séptimo círculo" ("The Seventh Circle"), a collection of translations of popular English detective fiction, a genre that Borges greatly admired. In 2006, Borges, a biographical volume of more than 1600 pages from Bioy Casares' journals, revealed many additional details of the friendship shared by the two writers. Bioy Casares had already prepared and corrected the texts some time previously, but he never was able to publish them himself. In 1940, he published the short novel The Invention of Morel, which marked the beginning of his literary maturity. The novel's introduction was written by Borges, in which he comments on the absence of precursors to science fiction in Spanish literature, presenting Bioy Casares as the pioneer of a new genre. The novella was very well accepted and received the Primer Premio Municipal de Literatura (First Municipal Prize of Literature) in 1941. During this same time, in collaboration with Borges and Silvina Ocampo, he published two anthologies: Antología de la literatura fantástica (1940) y Antología poética argentina (1941). In 1940, Bioy Casares married Silvina Ocampo, Victoria's sister, who was a painter as well as a writer. In 1954, one of Bioy Casares' mistresses gave birth in the United States to his daughter, Marta, who was subsequently adopted by his wife Silvina. Marta was killed in an automobile accident just three weeks after Silvina Ocampo's death, leaving Adolfo with two children. The estate of Silvina Ocampo and Adolfo Bioy Casares was awarded by a Buenos Aires court to yet another love child of Adolfo Bioy Casares, Fabián Bioy. Fabián Bioy died, aged 40, in Paris, France, on 11 February 2006. Bioy won several awards, including the Gran Premio de Honor of SADE (the Argentine Society of Writers, 1975), the French Legion of Honour (1981), the Diamond Konex Award of Literature (1994) the title of Illustrious Citizen of Buenos Aires (1986), and the Miguel de Cervantes Prize (awarded to him in 1991 in Alcalá de Henares). Adolfo Bioy Casares is buried in La Recoleta Cemetery, Buenos Aires.